Su Ürünleri Mekanizasyonunun Üreticiye Sağladığı Olanaklar

Prof. Dr. Suat Dikel "Su ürünleri mekanizasyonu, üretimin her safhasında üreticiye olanak sağlayan tüm süreçleri insan yerine makineler, otomasyon sistemleri ve teknolojik çözümlerle daha etkin ve verimli hale getirme sürecini ifade eder" şeklinde konuştu.

Balık Haber’e açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Suat Dikel, mekanizasyonun amacının yalnızca otomasyonla sınırlı olmadığını, aynı zamanda iş süreçlerini iyileştirmek, üretkenliği artırmak, işlemlerin daha az maliyetli olmasını sağlamakla ilgili sorunları çözmek gibi hedefleri barındırdığını ve mekanizasyon sayesinde yetiştiricinin mevcut potansiyelini çok daha iyi kullanabildiğini belirtti.

Yetiştiricilikte canlının ideal sıcaklık isteğini sağlayarak ve metabolizmasını gereğince zorlayarak kısa sürede yüksek verim elde edilmeye çalışıldığını ifade eden Prof. Dr. Suat Dikel, bu nedenle sıcaklık yönetiminin ticari bir zorunluluk olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Dikel'in sıcaklığın süreyi kısalttığına yönelik verdiği örnekte; “Seyhan Baraj Gölü’nde kışın bile 18 ºC civarında bulunan suda tutulan alabalıklar, pazar ağırlığına 75 günde ulaşırken, 14 ºC civarında olan Toros Dağları'ndaki kardeş sürüler aynı ağırlığa ancak 9 ayda ulaşabiliyor. Bu durum, sadece birkaç derecelik sıcaklık farkının üreticiye 6 aylık dönemde iki farklı ürün hasat etme imkanı verdiğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Sıcaklık yönetiminin süreyi kısaltmadaki önemine yönelik deneysel çalışmalarına da değinen Prof. Dr. Dikel, “İklim değişikliği ve küresel ısınmanın zorlayıcı etkisinin ötesinde aynı coğrafik yapı içerisinde iki farklı ürünü yetiştirmenin olanaklarını inceledik. Bu amaçla Seyhan Baraj Gölü’nde kış şartlarında soğuk iklim balığı olan alabalık ile yaz şartlarında sıcak iklim balığı olan tilapianın yetiştiriciliğini aynı yıl içerisinde denedik ve oldukça başarılı sonuçlar elde ettik” dedi.

İklim değişikliği nedeniyle yaşanan ani sıcaklık dalgalanmaları ve çevresel parametrelerdeki kontrolsüz değişimlerin olduğunu belirten Prof. Dr. Dikel, bu durumun hassas dengeleri bozduğunu, sektörün ayakta kalabilmesi için mekanizasyon adı verilen teknolojik dönüşümün benimsenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Balık Yetiştiriciliğinde Modern Sıcaklık Kontrol Yöntemleri

Balık yetiştiriciliğinde sıcaklık yönetimi, artık çaba değil, bir mühendislik gerekliliğidir. Yetiştiricilik sistemlerimiz geliştikçe, sıcaklığı kontrol etme becerimiz de gelişti. Özellikle yoğun üretim yapılan tesislerde su sıcaklığının sabit tutulması için kullanılan teknolojilere değinen Prof. Dr. Suat Dikel, "Biz burada suyu hem soğutabilen hem de ısıtabilen eşanjörleri (Isı Değiştiricileri) kullanıyoruz. Bu sistemler, aynı işletmede farklı boy ve türdeki balıklara dahi talep ettiğimiz ideal sıcaklık olanağını kesintisiz sağlıyor" ifadelerini kullandı.

Sıcaklık Yönetimindeki Su Akış Hızının Önemi

Soğuk iklim balıkçılığında, yüksek sıcaklık ve düşük oksijen riskiyle karşılaşmamak için kafeslerdeki akıntı hızının yüksek olduğu yerlerin tercih edildiğini belirten Prof. Dr. Dikel, Sıcak iklim balıkları yetiştiriciliğinde ise tam tersi olduğunu, suyun akış hızını azaltıp güneşten yararlanarak su sıcaklığının yükseltilmesi gerektiğini belirtti. Sıcaklık kontrolü ile besleme sistemlerinin uyumlanmasına dikkat çeken Prof. Dr. Dikel, "Sıcaklığı yönetmek, balığın en verimli olduğu anda, en doğru şekilde beslenmesini sağlamak demektir. Bu nedenle sıcaklık kontrol sistemleri ile uyumlu çalışan Otomatik Yemleme Sistemleri de devreye girer. Bu sistemler, yem israfını önlerken bir taraftan da balıklarımızın daha hızlı büyümesine olanak sağlar." şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Dikel, akuakültür sektörünün geldiği noktada yapay zekanın rolüne ve zorluklarına da değindi. Mekanizasyonun geldiği noktada, üretim süreçlerinin yapay zeka ile yönetilmesini ve analiz edilmesinin su sıcaklığı, oksijen, tuzluluk ve yemleme miktarı gibi birçok anlık takibin artık yapay zeka sistemleriyle yapıldığını belirtti.

Yapay zekanın sektöre faydalarını açıklayan Prof. Dr. Suat Dikel, "Yapay zeka uygulamaları ile tüm senaryolar incelenerek üretim süreçleri optimize edilebiliyor. Bu sayede, gelecekteki sıcaklık değişimleri ve iklim riskleri önceden analiz edilerek balıkların sağlığı ve verimi için gereken en ideal ortam sürekli olarak sağlanmış oluyor. Yapay zeka, iklim değişikliğinin neden olduğu öngörülemezlik karşısında sektöre istikrar ve güvence sunan önemli araç olarak görülüyor." ifadelerini kullandı.

Mekanizasyonun küresel gıda güvenliğindeki görevine dikkat çeken Prof. Dr. Dikel, sözlerine şöyle devam etti. "Mekanizasyon, sadece balıkların büyümesini hızlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda dünya genelinde vahşi balık stokları azalırken sürdürülebilir gıda kaynağı sağlama görevini de üstleniyor. Ancak bu endüstriyel dönüşümün getirdiği zorluklar da var. Otomasyon sistemlerinin ilk yatırım maliyetleri yüksektir ve küçük işletmeler için büyük bir engel teşkil eder. Ayrıca mekanizasyon geleneksel el emeği yoğun işleri azaltarak, yerel balıkçı topluluklarının geçim kaynaklarını ve kültürel mirasları için tehdit unsuru olabilir. Bunun yanında, mekanize sistemler yüksek enerji tüketimine, su kullanımına ve atık yönetimine dair çevresel kaygıları da beraberinde getirir.”

Prof. Dr. Suat Dikel, "Deniz ürünlerine olan küresel talebi karşılamak ve iklim değişikliğinin oluşturduğu risklerle mücadele etmek için akuakültür, tarihsel gelişimini tamamlayarak teknolojiye bağımlı hale geldi. Sektörün geleceği, artan talebi karşılarken, yapay zeka kullanarak verimliliği artırmak bunun beraberinde zamanda çevresel, sosyal zorlukları aşma becerisine bağlı olacaktır." diyerek sözlerini tamamladı.

Haber - Rümeysa Nur Karaosmanoğlu

Su Ürünleri Mühendisliğinin kamuda ve özel sektörde istihdam imkanı bulan bir meslek olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kenan Köprücü, “Meslek yasası henüz çıkmadığı için yetki alanları da henüz tanımlanmış değil.  Ancak yeni yasa taslağının yasalaşması ile Su Ürünleri Mühendisliği Meslek Yasası çıktığında yetki alanları da tanımlanmış olacak. Su kaynaklarının havza bazlı yönetim modeli vurgusu sözkonusu. Bu model oldukça geniş bir alanı kapsamakla birlikte bu alanlarda iç sular, mavi vatan gibi unsurlar da yer alacak. Balıkçılık Su Ürünleri Genel Müdürlüğü’nün Bakanlığa çevrilmesi teklifinin de görüşüldüğü göz önüne alındığında su ürünleri mühendislerinin 81 ilde teşkilatlanması vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda yaşanacak gelişmeler akabinde su ürünleri mühendisleri için oldukça geniş bir istihdam alanı açılacaktır” dedi.

Su Ürünleri Mühendislerine Çağrı

ANASÜMDER olarak istihdama yönelik de faaliyetlerinin yoğun olarak sürdüğünü sözlerine ekleyen Köprücü “Su Ürünleri Meslek Yasası’nın 2025 yılı sonuna kadar TBMM’den çıkmış olacağına inanıyorum. Bu noktada Oda kurulmasına yönelik tavsiye kararı da yer almakla birlikte Yasa taslağı ile su ürünleri mühendislerinin yetki alanları da genişletiliyor ve kamuda da Su ürünleri mühendislerimiz için yeni istihdam alanları da oluşacak. Bizler ANASÜMDER olarak aktif çabalarımızı artırarak devam ettireceğiz. Yıllardır özlemini duyduğumuz beklentilerimiz gerçekleşmek üzere. Tüm Su Ürünleri Mühendisi arkadaşlarımızı ANASÜMDER’e bekliyoruz. Hep birlikte ortak aklı çalıştıralım” dedi.

Balık Haber Merkezi

Dünyanın en güvenilir balığını üretiyoruz

SUYMERBİR Başkanı Ahmet Sermed "Dünyanın en güvenilir balığını üretiyoruz derken kuru bir iddiadan değil, defalarca ispatlanmış bir hakikatten söz ediyoruz. En lezzetli demiyorum. Çünkü bir yiyeceğin lezzetli hale getirilebilmesi kullanılan yağ, tuz, baharat, pişirme ekipmanları ile birlikte sizin elinizde olabilir. Ancak güvenilir olması başka bir konudur. Önemli olan güvenilir olmasıdır" dedi.

Üretim, dünyanın en kutsal işlerinden biridir

"Gittikçe artan dünya nüfusuna paralel olarak artan Türkiye nüfusu ve gittikçe kirlenen ve çevre koşullarının kötüleştiği bir dünyada tüm gıda üretici ve yetiştiricileri, su ürünleri yetiştiricileri kadar hassasiyet gòstermelidirler" diyerek sözlerine devam eden Ahmet Sermed, balığın insan sağlığına olan faydaları ve tüketimdeki düşüklüğe vurgu yaptı.

"Bol balıklı sofralar, çok akıllı çocuklar"

SUYMERBİR Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sermed "Balığın insan sağlığına faydaları malum. Bugün ülkemizde kişi başı balık tüketimi halen 6-7 kilo seviyelerinde. Bu oran dünya ölçeğine göre çok düşük bir oran. Bunu artırmalıyız. Sağlam beden için, sağlık için sağlıklı beslenmek lazımdır. 

Bir çocuğun vücut ve beyin gelişimi için hayvansal proteinler çok önemlidir. Bu proteinler de en etkili bir şekilde su ürünlerinde, balıkta yer alıyor. İnsanlarımız daha çok balık tüketmeli. Ülkemizde et, tavuk ve balık fiyatları belli. En ucuz ve halkımızın ulaşabileceği en uygun protein kaynağı yine balıktır. Bu noktadaki sloganımız "bol balıklı sofralar, çok akıllı çocuklar" dedi.

Ürettiğimiz balıkları kendimiz tüketmiyoruz

Balık Haber - Balık TV Genel Yayın Yönetmeni Adnan Kasapcı tarafından kendisine sorulan "Ürettiğiniz balıklar sağlıklı olmasa özellikle Avrupa pazarında kendisine yer bulabilir mi ve yeni siparişler alınabilir mi? Bu balıklar neden iç piyasada da satılmıyor? Sorularına SUYMERBİR Başkanı Sermed "Balıklarımızı içme suyu kalitesinde üretiyoruz. Yemlerimiz kontrollü, sularımız temiz, balıklarımız sağlıklı ve güvenilir. Her türlü sağlık ve hijyen kurallarına, ülkemiz kanunları ve uluslararası standartlara uygun şekilde balık üretimi yapıyoruz" diyerek sözlerine devam etti.

Ülkemiz yurt dışına 2 milyar dolar su ürünleri ihraç ediyor

Herşeyde Avrupa örneği veriliyor. Ürettiğimiz balığı ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerine ihraç ediyoruz. Avrupa gibi başta gıda olmak üzere oldukça katı kuralları ve şartları olan bir coğrafyaya bizler balık gibi bir gıdayı ihraç ediyoruz. Üstelik her ihracatımızın peşinden defalarca bir yeni sipariş geliyor. Sormak lazım bizim balığımız kaliteli ve güvenilir olmasaydı biz bu balığı Avrupa'ya satabilir miydik? Defalarca ve onbinlerce sipariş alabilir miydik?

Bu arada Avrupa milletleri bizden daha sağlıklılar, daha fit bir vücuda sahipler ve daha az hasta oluyorlar, daha uzun yaşıyorlar. Bu Avrupalılar bizden yağ almazlar, yoğurt almazlar, peynir almazlar, yumurta almazlar, kuzu eti almazlar, dana eti almazlar ancak bizim ürettiğimiz balıkların büyük bölümünü Avrupalılar tüketiyor. Bizden temel gıda maddeleri almayan ancak sağlıklarına bu kadar dikkat eden ve bizden daha sağlıklı olan Avrupalılar, neden bizim çiftlik balıklarımızı alıyor ve tüketiyorlar? Bu hususları iyi düşünmek ve analiz etmek lazımdır. Vitamin ve besleyicilik açısından kültür balığı çok önemlidir" sözleri ile cevap verdi.

Balığın arkasında sermaye yok

"Bizler, balık yetiştiricileri olarak devletimizin de desteği ile ülkemizin ihtiyaç duyduğu protein kaynağını 4-5 senede sağlayabilecek durumdayız. O potansiyele sahibiz. Ülkemizi ve insanımızı seviyoruz. Ülkemiz sularını kirletelim, doğasına zarar verelim gibi bir düşünce veya fiilde asla olmadık ve olmayacağız. Çevreci, doğaya duyarlı ve sürdürülebilir üretim modeliyle faaliyetlerimizi icra ediyoruz ve bu böyle olmaya devam edecek" dedi.

10.Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı 

Her yıl yapılan Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı hakkındaki soru üzerine açıklama yapan SUYMERBİR Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sermed "Çalıştaylar, üreticilerimiz ve sektörümüz için olmazsa olmaz bir noktaya geldi. Her yıl sektörümüzü bir araya getirdiğimiz Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayının onuncusunu bu yıl 12-15 Şubat 2025 tarihlerinde Antalya Titanic Merdan Palace Kundu Otel'de gerçekleştireceğiz. Sektörümüzün değerli üyeleri, kamunun ve akademik çevrelerin kıymetli profesyonelleri ile birlikte olmaktan memnuniyet duyacağız" ifadeleriyle sözlerini noktaladı.

Balık Haber Merkezi | Adnan Kasapcı

Büyük Buluşma İçin Geri Sayım Başladı

Bu yıl 10. kez düzenlenecek olan Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı’na, başta su ürünleri üreticileri ve sektör paydaşları, ilgili kamu kurum ve kuruluş yetkilileri, STK temsilcileri ve akademik çevre yoğun ilgi gösteriyor. Geçtiğimiz yıl da oldukça yoğun katılım ve yüksek ilgi ile takip edilen çalıştay, sektör temsilcileri, kamu görevlileri ve akademisyenlerin bir araya gelerek görüş alış verişinde bulundukları, geleceğe dair beklenti ve öngörülerini paylaştıkları oldukça etkin bir zemine ev sahipliği yapıyor.

Su ürünleri yetiştiriciliği sektörünün çatı kuruluşu olan Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği (SUYMERBİR) tarafından hemen her yıl organize edilen ve sektörün gelecek vizyonunun şekillendiği Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı, ülkemizin Su Ürünleri alanındaki 2 Milyar dolar seviyesini aşan ihracat potansiyelini daha da artırarak, başta Türk Somonu olmak üzere yeni başarı hikayelerinin de ilham kaynağı olmaya devam ediyor.

Balık Haber - Balık TV'ye açıklamalarda bulunan SUYMERBİR Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet SERMED "Yapmış olduğumuz su ürünleri yetiştiriciliği faaliyetini, "dünyanın en güvenli balığını üretiyoruz" diyerek özetleyebileceğini belirterek "Bu yıl 10. Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayımıza ilgi geçen yıllardan daha yüksek seviyede ve sektörümüzü ağırlamaktan, onlarla birlikte olmaktan memnuniyet duyacağız, sektörümüze yüksek ilgi ve alakalarından dolayı teşekkür ediyoruz" dedi.

10. Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı için kayıtlar yoğun katılım sonucu ana otel olan Titanic Mardan Palace Otel’in dolması sebebiyle yan konaklama oteli Titanic Delux Lara Otelinde devam etmektedir.

Detaylar için Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği (SUYMERBİR) web sitesi ziyaret edilebilir.
www.suymerbir.org.tr 

Balık Haber Merkzi - Adnan Kasapcı

Hazar Denizi'nden getirilen ve ağ kafeslere alınan mersin balıkları 6 yaşına ve yaklaşık 100 kilograma ulaştığında cinsiyet tespiti yapılıyor.

Kafesten çıkarılarak uzman bir ekip tarafından ultrason cihazı ile hızlıca yapılan tespit sonucu bu kez ayrı kafeslere alınan balıklardan erkek olanları et olarak tüketilmesi için satışa hazır hale geliyor.

Dişi olanların ise havyar olarak tüketilmesi için gelişimini tamamlaması ve 11 yaşını doldurması bekleniyor.

İhracata hazırlanan balıklardan dişi olanlara çip takılarak havyar verimi için gelişimleri takip ediliyor.

"4-5 sene sonra balıklarımızın ihracatına başlayacağız"

İşletme yetkilisi Abdulla Hajiyev, AA muhabirine, Keban Baraj Gölü'ndeki su kalitesinin ve bölgenin iklim özelliklerinin mersin balığına çok iyi geldiğini, bu türün burada son derece hızlı bir gelişim gösterdiklerini söyledi.

"Avrupa morinası" ve "Beluga balığı" olarak da bilinen, "dünyada nesli kritik tehlikede" olan türler arasında yer alan huso huso balığının Keban Baraj Gölü'nde hayat bulduğunu ifade eden Hajiyev, "Balıklarımızın bir bölümü şu an 6-7 yaşlarında. Yaklaşık 4-5 yıl sonra bunlar yumurtaya gelince hem bunlardan yavru alıp Türkiye'de üretimi artırmayı hem de gıda olarak siyah havyar çıkarmayı planlıyoruz." dedi.

Hajiyev, balıkların 6-7 yaşında cinsiyetlerini belirleyebildiklerini belirterek, kafeslerden çıkarılan ve yaklaşık 100 kilograma ulaşan balıklara özel ekip tarafından ultrason cihazı ile bakıldığını, bu aşamadan sonra erkek ve dişilerin ayrı kafeslerde yetiştirildiğini anlattı.

Dişilere çip takıldığını, balıkların havyar olarak değerlendirilme aşamasına gelmesini bu sayede takip ettiklerini dile getiren Hajiyev, üretimlerinin büyük bir kısmını ihraç etmeyi planladıklarını söyledi.

Hajiyev, şunları kaydetti:

"Türkiye'de de tüketilmesini, insanların tadına bakmasını isteriz. Havyarı daha uygun fiyattan verip daha çok insanın denemesini de sağlayacağız. Etini deneyenler çok beğendiler. Bu balığı bilmiyorlar. Besin değeri çok yüksek bir balık. Siyah havyarının da besin değeri çok yüksek. İnşallah 4-5 sene sonra balıklarımızın ihracatına başlayacağız. Bu balığın hem et olarak hem de havyarı açısından Rusya çok büyük bir pazar. İhracata oradan başlamayı hedefliyoruz. Rusya'nın yanı sıra Amerika, Japonya, Avrupa ülkelerinde çok tüketilen bir ürün. Bu ülkelerin tamamına ihracat yapmayı planlıyoruz. Buralarda müşterilerimiz, bildiğimiz firmalar var, ilgileniyorlar, yakından takip ediyorlar."

"Türkiye'yi huso huso cinsi balıkta ve havyar üretimde lider konuma getirmeyi planlıyoruz"

Hajiyev, balıkların Türkiye'ye getirilmesinde Tarım ve Orman Bakanlığından ve İl Müdürlüğünden destek gördüklerini ifade ederek, kentte de kendilerine bu konuda yardımcı olunduğunu belirtti.

"Gerçekten çok zorlandık. İlk kez yapılıyordu bu iş ama sağ olsunlar desteklerini esirgemediler ve biz bu balıkları buraya getirdik" diyen Hajiyev, tesiste 50 kişiye de istihdam sağladıklarını, bu sayının ilerleyen süreçte daha da artacağını ifade etti.

Hajiyev, "Huso huso ırkını ilk kez Türkiye'ye Hazar Denizi'nden getirdik. Türkiye'yi huso huso cinsi balıkta ve havyar üretimde dünyada lider konuma getirmeyi planlıyoruz. 2029-2030'a kadar bunu gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Yavru almaya başlayınca bunları doğaya da bırakmayı planlıyoruz çünkü bunlar nesli kritik tehlikede olan balıklar. Hem doğaya bir katkı sağlayalım hem de bir taraftan üretim yapıp, bu balıkların havyarlarını satalım diye planlarımız var. Türkiye'yi huso huso balığında lider konuma getirmek için başka üreticilerle de çalışmayı planlıyoruz. Yumurtalarını aldıkça onlarla iş birliği yaparak Türkiye'yi bu balık türünde ciddi bir üretici yapmayı planlıyoruz ve inşallah bunu da başaracağımızı düşünüyoruz." diye konuştu.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Cevat Yılmaz ise alabalık üretimi ile Türkiye'de ilk sırada olan Elazığ'ın bundan sonraki süreçte mersin balığıyla da büyük bir potansiyel yakalayacağını belirtti.

Bu potansiyelin Türkiye'ye hem ekonomik anlamda hem de istihdam anlamında büyük katkı sağlayacağını ifade eden Yılmaz, "Burada 3 sene önce mersin balığı üretimi başladığında gerekli her türlü desteği verdik, projelerinde de yardımcı olduk. Onlar da bizim emeklerimizi boşa çıkarmadılar, çok güzel işler yaptılar." dedi.

AA

Sarıkamış ilçesinde, hava sıcaklığı zaman zaman gece sıfırın altında 20 dereceye kadar düşüyor. Dondurucu soğuk, ilçede balık çiftliği işleten üreticileri de olumsuz etkiliyor.

Keklik Deresi mevkisinde bulunan alabalık tesislerindeki havuzların yüzeyi de buz tuttu.

Üreticiler, havuzu kaplayan buzları kırarak balıkları çıkarıyor.

Balık çiftliği sahibi Medeni Erol, AA muhabirine, havanın aşırı derecede soğuduğunu ancak üretime devam ettiklerini söyledi.

Bölgedeki otellerin ve vatandaşların balık ihtiyacını karşılamak için zor şartlarda çalıştıklarını ifade eden Erol, "Sabah geldiğimizde ilk işimiz havuzların buzunu kırıp altından balıkları almak. Buzu da havuzda bırakmamak lazım, üst üste gelirse balık buzun üstüne çıkar ve donmuş olur. Zor şartlar altında üretiyoruz. Hissedilen soğuk eksi 20-22 dereceye varıyor. Burada taze balık üretmek ve havuzların buz tutmaması için çaba gösteriyoruz."

Erol, 6 havuzda yılda ortalama 20 ton balık üretildiğini belirterek, boyları 20-25 santimetreyi bulan kültür alabalığının kilosunun 250 liradan satışa sunulduğunu anlattı.

AA

Enstitü Müdürü Serkan Erkan, AA muhabirine, ülkenin su ürünleri popülasyonuna katkıda bulunmak amacıyla önemli çalışmalar yaptıklarını ve birçok balık türünün üretimini, ihracatını desteklediklerini söyledi.

İç bölgedeki insanların balığa ulaşımını kolaylaştırmak amacıyla sazan balığı üretip, yavrularını iç sulara bıraktıklarını anlatan Erkan, "İç sulardaki balıklandırma çalışmaları kapsamında her yıl 8 ile 10 milyon sazan yavrusunu 620 su kaynağına bıraktık. Balıkların bir yıl sonra 1 kilograma ulaştığını gördük. İlk üretim yeri burasıydı, son 3 yıldır Türkiye'nin tamamında 8 büyük çiftlikte bu balık üretiliyor. Artık 8-10 milyon değil, 100 milyon gibi rakamlarla balıklandırma yapılıyor." diye konuştu.

- "Alabalık üretiminde Avrupa, çupra ve levrekte dünya birincisiyiz"

Erkan, sadece sazan değil, alternatif balık türlerinde de çalışmalar yaptıklarını anlattı.

Alabalık üretiminde de kurumun öncülük ettiğini dile getiren Erkan, "Alabalığı ürettik, işi özel sektöre devrettik. Gururla söylüyorum, alabalık üretiminde Avrupa birincisiyiz." dedi.

Çupra ve levrek türlerinin yaygınlaşması için de kurumun çalışma yaptığını aktaran Erkan, "Çupra ve levrekte kontrollü üretim yapılan ilk kuruluşlardan bir tanesi enstitümüz. Şu anda övünerek söylüyorum, çupra ve levrek üretiminde dünya birincisiyiz." ifadelerini kullandı.

Özel sektöre her yıl ortalama 16 milyon çupra ve levrek yavrusu verdiklerini söyleyen Erkan, artık bu işi özel sektörün yapmasını beklediklerini kaydetti.

Enstitü olarak alternatif balık türlerine yöneldiklerini ve ithal edilen akvaryum balıkları üzerinde çalışma yaptıklarını belirten Erkan, şöyle devam etti:

"Akvaryum balıkları Singapur'dan, Tayland'dan, Çin'den, Suriye'den bile Türkiye'ye ithal edilen türlerdi. Bu konudaki çalışmaları büyüttük. Türkiye'de tek çiftlik burasıyken şu anda sadece Antalya'da 30'un üzerinde akvaryum balığı üretim çiftliği var. Kurum olarak yıllık yaklaşık 700 bin akvaryum balığı üreterek özel sektöre arz ediyoruz. Vatandaşımıza ulaştırıyoruz, çocuklarımıza hediye ediyoruz. Elimizde 10 tür akvaryum balığı var."

Havyar açısından değerli Mersin balığında da üretim yapıp, özel sektöre yavrularını verdiklerini anlatan Erkan, mavi yengeç, yılan balığı da dahil enstitüde 16 tür balık üzerinde proje ürettikleri bilgisini verdi.

- Kaya levreği, hızlı büyüyor, sıcağa toleranslı

Erkan, son dönemde yeni bir tür üzerine yoğunlaştıklarını, levreğin bir türü olan ve halk arasında "kaya levreği" olarak bilinen granyöz veya sarı ağız üretimine başladıklarını belirtti.

Normal levreğin 17 ayda, kaya levreğinin ise 10 ayda porsiyonluk boya geldiğini dile getiren Erkan, "Küresel ısınmayla Akdeniz giderek ısınıyor, 30 santigrat dereceleri buldu. Sıcağa toleranslı levrek üzerinde ıslah çalışmamız var. Kaya levreği ıslah projesine 2 yıl önce başladık, bu yıl üçüncü yılımız. İlk yavrularımızı aldık. Islah projeleri uzun soluklu çalışmalar. Üstün verimli, erken büyüyen ve sıcağa toleranslı türleri elde etme hedefimiz var. Artık balıkçılarımıza 'senin üreteceğin balık bu olacak' diyeceğiz." diye konuştu.

Çalışmaların başarılı bir şekilde ilerlediğini, kurum olarak kar amacı gütmediklerini ve yeni türlerde araştırma yapıp ülkenin su ürünleri popülasyonunu geliştirdiklerini dile getiren Erkan, diğer türlerde olduğu gibi kaya levreğini de üretip, özel sektöre vereceklerini, alabalık, çupra, sazan gibi kaya levreğinin de kısa süre sonra daha yaygın bir şekilde tezgahlarda yerini alacağını sözlerine ekledi.

AA

Asgari avlanabilir balık boyları, av araçları uygunluğu ve ruhsat izin belgeleri kontrol edildi.

Denetimlerde herhangi bir olumsuzluğa rastlanmadı. Denetimlerle, sürdürülebilir balıkçılık için su ürünleri kaynaklarının korunması hedefleniyor.

AA

İl Tarım ve Orman Müdürü Kemal Yılmaz, AA muhabirine, Ordu'nun balıkçılıkta hem avcılık hem de yetiştiricilik için uygun coğrafi konuma sahip olduğunu söyledi.

Su ürünleri yetiştiriciliğinin üretim, işleme, paketleme ve ihracat boyutuyla tarımsal bir sanayi kolu haline geldiğine işaret eden Yılmaz, bu durumun yan sanayinin gelişmesine ve istihdama katkı sağladığını aktardı.

Yılmaz, Ordu'nun Altınordu ve Perşembe ilçelerinde denizde 7 kafes balıkçılığı işletmesi olduğunu belirterek, "İlimizdeki üretim kapasitesinin büyük kısmını bu işletmeler oluşturmaktadır. Ayrıca Mesudiye ilçemizdeki Topçam Barajı gölünde 3 tesis bulunmaktadır. Bunlara ek olarak farklı ilçelerde aile işletmeleri olarak değerlendirdiğimiz 22 tesisimiz var." dedi.

Toplam 32 tesiste levrek ve Türk somonu yetiştirildiğini ifade eden Yılmaz, "Bu tesislerimizin yıllık toplam üretim kapasitesi 6 bin 263 tondur. Her geçen yıl tesislerimizin sayısının artmasıyla üretim kapasitesi de artmaktadır." diye konuştu.

- Tesis sayısı son yıllarda arttı

Ordu'da kafes balıkçılığı tesislerinin son yıllarda artış gösterdiğine dikkati çeken Yılmaz, şöyle devam etti:

"Son yıllarda tesislerin sayısı 25'ten 32'ye yükseldi. Bu artış özellikle son 1-2 yıl içerisinde gerçekleşti. Tesis sayılarının artmasıyla buralardaki üretim de önemli oranda artış gösterdi. Şu anda proje aşamasında olan yeni tesisler var. Bunların da kısa sürede faaliyete geçmesi bekleniyor."

Yılmaz, hem tesis hem de üretim kapasitesinin artmasının ihracata da olumlu yansıdığını vurguladı.

Kasım ve aralık aylarında ağ kafeslerine 500 gram ile 1 kilogram arasında konulan Türk somonu yavrularının hasadına, 2,5 veya 3 kilograma ulaştıkları nisan ve mayısta başlandığını kaydeden Yılmaz, Türk somonu hasadının haziran sonunda tamamlandığını söyledi.

Levrekte ise yavruların mart ve nisanda kafeslere bırakıldığını anlatan Yılmaz, bu balığın da yeterli olgunluğa ulaşmasıyla hasadının gerçekleştirildiğini aktardı.

- İhracat 213 tondan 1527 tona yükseldi

Yılmaz, bu yılın 10 ayında kafeslerde 4 bin 600 ton levrek ve Türk somonu üretildiğini belirterek, şöyle konuştu:

"Bu üretimle Ordu'nun ekonomisine yaklaşık 1 milyar lira katkı sağlandı. Sektörde üretilen bu balıklar toptan ya da perakende satılıyor. İhracatımız da oluyor. Özellikle Japonya, Rusya ve AB ülkelerine Ordu'dan balık ihracatı yapılıyor. 10 ayı değerlendirdiğimizde, geçen yıl ilimizden 213 ton ihracat gerçekleştirilmişti. Bu senenin aynı döneminde 1527 ton ihracat gerçekleştirilmiş durumda. Bazı işletmelerin başka illerde paketleme tesisleri var. Burada üretilen balıklar o tesislerde paketlenip ihraç ediliyor. Dolayısıyla Ordu'da üretilen bu balıkların çok daha fazlasının yurt dışına ihraç edildiğini söyleyebiliriz."

Kafes balıkçılığında su ürünleri kaynaklarının en iyi şekilde korunduğuna dikkati çeken Yılmaz, "Bakanlığımızın su ürünleri politikalarının ana hedefi deniz ve iç sularımızdaki su ürünleri kaynaklarını korumak ve sürdürülebilir bir şekilde buraları işletmektedir." dedi.

AA

Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü Müdürü Serkan Erkan, nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan ve havyarı değerli olan mersin balığı yavrusu ürettiklerini belirterek, özel sektöre ticaretini yapmaları için çağrıda bulundu.

Antalya'da ANFAŞ Kongre ve Fuar Merkezi'nde 31 ülkeden 684 firmanın katılımıyla organize edilen Growtech Antalya Tarım Fuarı, 4 gün boyunca yerli ve yabancı sektör paydaşlarını bir araya getirdi.

Fuarda Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü tarafından üretilen mersin balığı da sergilendi.

Enstitü müdürü Erkan, AA muhabirine, nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan balığın üretimini yaygınlaştırmak amacıyla 12 yıl önce AR-GE çalışması başlattıklarını söyledi.

Hazar ve Karadeniz'de yaşayan bir tür olan balığın Akdeniz'de üretimini başarıyla gerçekleştirdiklerini dile getiren Erkan, balığın bölgeye adapte olduğunu kaydetti.

Sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla her yıl ürettikleri yavruları denize bıraktıklarını anlatan Erkan, mersin balığını popülasyonunu yaygınlaştırarak havyarını ihraç etmeyi amaçladıklarını bildirdi.

- Balığın havyarı kıymetli

Özel sektöre mersin balığının ticaretini yapmaları için çağrıda bulunan Erkan, şunları söyledi:

"Şu anda elimizde 20 bin mersin balığı yavrusu var, bunları özel sektöre verebiliyoruz. Mersin balığının yumurtası yani havyarı kıymetli. Kilogramı bin dolardan 10 bin dolara kadar alıcı bulabiliyor. Üreticilerimiz için çok önemli. Alternatif bir gelir kaynağı diyebiliriz. Üreticilerimizin bu türü üreterek, ihraç etmesini hedefliyoruz. Biz bu amaçla yetiştiricilik prosedürünü oluşturduk. Üreticilerimizi çağırıyoruz, eğitimler veriyoruz. İsterlerse yavru balık temin ediyoruz."

Erkan, hem bu türün doğadan yok olmasını önlemeyi hem de ticari faaliyete dönüştürmeyi hedeflediklerini belirtti.

Fethiye bölgesindeki bazı alabalık üreticilerine mersin balığı yavrusu verdiklerini aktaran Erkan, "Onlar şimdi büyütüyorlar, ilerleyen dönemde bugün benim konuştuklarımı onlardan duymak istiyoruz. 'Üretiyoruz, elimizde var, satıyoruz.' demelerini bekliyoruz. Enstitümüz alabalığı da ilk üreten kuruluş, şu anda Türkiye alabalık üretiminde Avrupa'da birinci. Çupra, levreği kontrollü şartlarda ilk üreten kuruluşuz, gururla söylüyorum, çupra, levrek üretiminde dünya birincisiyiz." diye konuştu.

Enstitü Müdürü Erkan, ileriki dönemde mersin balığı konusunda da önemli bir üretim merkezi haline gelebileceklerini kaydetti.

AA

Sardalya, hamsi, kolyoz ve uskumru gibi balıklarla beslenen ve arzu edilen kilo ve yağ oranına ulaştıktan sonra kasım-şubat döneminde çiftliklere gelen Japon "fabrika gemiler"e satılan orkinoslar, Türkiye'ye yüksek döviz girdisi sağlıyor.

Ege İhracatçı Birlikleri verilerine göre, ihracatçılar, geçen yıl 1 Kasım 2023-31 Ekim 2024 dönemini kapsayan hasat sezonunda dünya fiyatlarındaki gerileme nedeniyle 6 bin 766 ton karşılığı 59,4 milyon dolar döviz girdisi sağladı. Bu sezon ise ihracatçılar, hem fiyatların artması hem rakip ülkelerden Malta ve İspanya'da yetiştirilen balıkların kalitelerinin daha düşük olması nedeniyle rakamı iki katına çıkarmayı hedefliyor.

Dev çiftliklerde yetiştiriliyor

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, AA muhabirine, orkinos ihracatında verimli bir hasat sezonu yaşadıklarını söyledi.

Geçen yıl Japon ekonomisindeki durgunluk nedeniyle fiyatların düştüğünü belirten Kızıltan, bu yıl ise hem fiyatların artması hem de yüksek kalitede üretimin etkisiyle ihracat gelirinde önemli bir artış beklediklerini aktardı.

İzmir Tarım ve Orman İl Müdürü Mustafa Şahin, orkinos yetiştiriciliğinin büyük bölümünün İzmir'de yapıldığını aktararak, "Bu yıl 6 dev çiftlikte yaklaşık 6 bin 340 ton hasat beklentimiz var." dedi.

Şahin, Türk firmalarının yüksek kalitede yaptıkları yetiştiricilik nedeniyle Japon alıcıların tercih noktası olduğunu belirterek, hasat sezonunun bereketli olmasını temenni ettiklerini aktardı.

"Bu işin zahmeti çok büyük"

Karaburun açıklarında orkinos yetiştiriciliği yapılan çiftliğin müdürü Hasan Yılmaz da zorlu çalışma şartlarında üretim yaptıklarını, 7 ay boyunca orkinosların beslenmesi ve bakımına azami özen gösterdiklerini söyledi.

Yetiştiriciliğin hem yüzeyde hem su altında yapıldığını aktaran Yılmaz, "Dalgıçlarla her gün orkinosların kontrollerini yapıyoruz. 'Hava kötü işe gitmiyoruz.' deme şansımız yok. Denizin içerisinde canlıyla uğraşıyoruz. Bu işin zahmeti çok büyük." diye konuştu.

Bu yıl, Japon lezzetleri suşi ve saşiminin yapımında kullanılan orkinoslardaki yağ oranının yüksek olduğunu aktaran Yılmaz, sözlerini şöyle tamamladı:

"Müşterilerimiz orkinos kalitemizden oldukça memnun. Piyasadan aldığımız bilgilere göre bu yıl İspanya ve Malta gibi Akdeniz ülkelerindeki orkinos kalitesi düşük düzeyde. Biz bu yıl ülke olarak daha kaliteli balıkla ön plana çıkıp kendimizi gösterme çabası içerisindeyiz. Geçmiş yıllara göre daha verimli bir sezon bekliyoruz. Bu yılki ihracatımız geçen yıllara göre daha güzel olacak."

AA

Girişimci Eray Şeker'in devlet desteğiyle baraj gölünün Kalburlu mevkisinde kurduğu balık üretim çiftliğindeki hasat, Vali Turan Ergün, İl Tarım ve Orman Müdürü Neşat Ulutaş ve diğer ilgililerin katılımıyla gerçekleştirildi.

Tekneyle açılarak kafeslerde yemleme yapan Vali Ergün, baraj gölündeki ilk balık hasadını gerçekleştirmekten mutluluk duyduğunu söyledi.

Dünyada gıdanın öneminin her zamankinden daha çok arttığını belirten Ergün, gıda arz talebi içinde su ürünlerinin önemli yere sahip olduğunu kaydetti.

Ergün, su ürünleri sektörünün hızla büyüdüğüne işaret ederek, Artvin'in deniz ve barajlarıyla su ürünleri yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurguladı.

Barajların enerji üretiminin yanı sıra su ürünleri yetiştiriciliği için de kullanıldığını aktaran Ergün, "Su ürünleri yetiştiriciliği ilimizde ilk Borçka Barajı'nda başladı. Yıllık 41 bin tonu geçen üretim boyutuna ulaştık. Yıllık ekonomik değeri de 2,9 milyar lira civarında ilimizdeki su ürünleri üretimimiz." dedi.

Deriner Barajı'ndaki ilk hasattan beklentinin 35 milyon lira olduğunu dile getiren Ergün, "Deriner Barajı'ndan yılda 1,4 milyar liralık su ürünleri üretimi bekliyoruz. Artvin bu açıdan hem Türkiye'de hem de dünyada önemli bir üretim merkezi." değerlendirmesini yaptı.

Su ürünleri mühendisi Eray Şeker, 22 yıllık sektör deneyimin ardından devlet desteğiyle balık üretimine başladığını belirtti.

Deriner Barajı'nda balık yetiştiren ilk girişimci olduğunu ifade eden Şeker, "Deriner Barajı, su ürünlerinin sürdürülebilirliği noktasında çok kıymetli bir baraj. 24 kafesimiz var. Tesisimiz yıllık 500 ton üretim kapasiteli. Türkiye'nin çeşitli yerlerine balık gönderiyoruz. İlk hasadımızdan 100 ton civarında rekolte bekliyoruz." diye konuştu.

AA

Sebahattin Ali Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen ve dört gün süren festival boyunca çocuk oyun etkinlikleri, konser, söyleşiler ve film gösterimleri gerçekleştirildi.

Festivalin kapanışı ise "Buzda değil, tuzda balık" sloganıyla gerçekleştirilen lakerda (tuzlu balık) yarışmasıyla yapıldı.

Altmış kişinin daha önce hazırladıkları lakerdalarla katıldığı yarışmada, tuzlu balıklar jüri tarafından tadılarak değerlendirildi.

Lakerdanın kokusu, tuz oranı ve diriliğine göre yapılan puanlamada, birinciliği Ali Dizdaroğlu elde ederken, ikinci Özgür Demirci, üçüncü ise Fatih Türe oldu.

Dereceye giren yarışmacılara ödülleri, CHP Sinop Milletvekili Barış Karadeniz, Vali Yardımcısı Taner Bolat ve Belediye Başkanı Metin Gürbüz tarafından verildi.

AA

Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti ortak finansmanıyla Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA) tarafından yürütülen "Sinop'ta Temel Sektörlerin Rekabetçiliğinin Artırılması için Teknik Yardım Projesi" çerçevesinde yapılan tesis, balıkçılık sektörü temsilcilerine tanıtıldı.

20 dönüm arazi üzerine kurulan tesiste, su ürünleri işleme, şoklama, depolama ve buz üretimi gibi hizmetlerin yanı sıra lakerda ve marine üretimi yapılacak.

Programda, katılımcılara tesisin teknolojik altyapısı, çalışma sistemi ve sektör paydaşlarına sunduğu avantajlarla ilgili bilgi verildi.

KUZKA Genel Sekreteri Serkan Genç, burada yaptığı konuşmada, ajans olarak yerel kalkınmayı destekleyecek projeler yürüttüklerini söyledi.

Hizmete alınan tesisin su ürünleri sektörüne önemli katkılar sunacağına inandıklarını dile getiren Genç, şöyle konuştu:

"Tesisimizin, hem avcılık hem yetiştiricilik yoluyla elde edilen balıkları işleyebileceği iki ayrı hattı bulunuyor. Avcılık tarafında boylama, şoklama ve depolama üzerine daha çok faaliyetlerimizi yoğunlaştırıyoruz. Yine iç alma ile ilgili de hattımız mevcut. Yetiştiricilikle ilgili de yine benzer şekilde boylama, iç organ alma, devamında fileto yapma ile ilgili bir hattımız var. Paketleme ve şoklama gibi diğer hizmetleri de sunabiliyoruz. Tesisimiz yıllık 6 bin ton işleme kapasitesine sahip. Burada balıkçılarımız veya yetiştiricilerimizin taleplerine göre farklı hizmetler sunuluyor."

Programa Vali Mustafa Özarslan, CHP Sinop Milletvekili Barış Karadeniz, Belediye Başkanı Metin Gürbüz ile sektör temsilcileri katıldı.

AA

Avrupa Birliği destekli yürütülen çalışmada, Sinop Üniversitesinin yanı sıra Marmara Belediyeler Birliği, Batum Devlet Üniversitesi ve Şumnu Üniversitesi de proje ortağı olarak yer alıyor.

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Bat, üniversitenin Ahmet Muhip Dıranas Uygulama Oteli'nde gerçekleştirilen proje tanıtım toplantısında yaptığı konuşmada, bilim camiası olarak Karadeniz'de oluşan çevre sorunlarının çözümlerine yönelik projeler geliştirdiklerini söyledi.

Kıyılarda toplanan yosunların da Karadeniz havzasında su kirliliğine yol açan etkenlerden biri olduğuna dikkati çeken Bat, geliştirdikleri projeyle söz konusu yosunların gübre ve biyoplastik üretimi için kullanılacağını dile getirdi.

Bat, projenin 2025 yılının ilk diliminde uygulanmaya başlanacağını anlatarak şöyle konuştu:

"Projemiz Türkiye dahil 7 ülkeyi kapsamaktadır. Yapacağımız çalışmayla makro alglerin ötrofikasyon üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde incelenecek. Bu amaçla bilimsel araştırmalar için kapsamlı bir metodoloji oluşturulacak ve ilgili laboratuvar altyapıları güçlendirilecek. Ortak üniversitelerin laboratuvarları araştırmalar için kullanılacak. Araştırmacılara ise kapasite geliştirme desteği sağlanacak. Makro alglerin biyoplastik ve gübre üretimi gibi potansiyel kullanım alanları da fizibilite çalışmaları ile değerlendirilecek."

Projenin sadece teknolojik gelişmeyi amaçlamadığını kaydeden Bat, "Aynı zamanda çevre bilincini artırma amacı da taşıyor. Çalıştaylar, eğitim oturumları, temizlik etkinlikleri ve uluslararası konferanslar düzenleyerek deniz yosunları ve ötrofikasyon hakkında farkındalık yaratacağız. Hem akademik çevrelerde hem de yerel halkta çevre bilincinin güçlendirilmesine katkı sunacağız." diye konuştu.

Prof. Dr. Bat, çalışmanın sürdürülebilir bir gelecek için önemli olduğunun altını çizerek, “Projeye katılan her birey, kuruluş ve kurum, bu ortak hedef doğrultusunda Karadeniz'e ve çevresine değer katmayı amaçlıyor. Bu büyük projede yer alan paydaşlar, deniz yosunlarının çevresel ve ekonomik faydalarını en üst düzeye çıkararak, Karadeniz’i korumaya ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etmeye katkı sağlayacak." ifadesini kullandı.

AA

Buna göre, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün (TAGEM) başvurusu, Su Ürünleri Tescil Komitesinin yıllık olağan toplantısında karara bağlandı.

Komite; tanımları, morfolojik, biyolojik, genetik ve diğer özellikleri kararda belirtilen kupes ve sardalya balık türlerinin gıda amaçlı kullanım kapsamında tescil edilmesini uygun buldu.

AA

Qingdao şehrinde bu yıl 27. kez gerçekleştirilen fuarda, 48 ülkeden 2 bin 696 katılımcı olduğu vurgulandı.

Firma temsilcilerinin, Türk somonunun yanında diğer deniz mahsulleri için de birçok talep aldığı, Çinli alıcılar tarafından sektöre gösterilen ilginin firmalar arasında daimi iş birliğine dönüşmesi için çalışmalar yapıldığı kaydedildi.

Türk somonunun tanıtımına katkı sağlamak amacıyla faaliyetlerin sürdürüleceğinin altı çizildi.

AA

Türkiye'nin deniz kültür balıkçılığı üretiminin önemli bir kısmının gerçekleştirildiği Muğla'da, her geçen yıl üretim miktarı ve ihracat hacmi artıyor.

Kent merkezi ve ilçelerdeki tesislerde üretilen balıklar, fileli kepçeler yardımıyla alınarak işlenmek üzere başka tesislere götürülüyor.

Temizlenen balıklar, fileto olarak veya dondurularak satışa hazır hale getiriliyor. Balık ürünleri, iç pazarın yanı sıra ABD, Rusya ve Japonya başta olmak üzere birçok ülkeye gönderiliyor.

- "Muğla su ürünleri üretiminde Türkiye'de ilk sırada"

Muğla Tarım ve Orman İl Müdürü Barış Saylak, AA muhabirine, Muğla'nın Türkiye deniz kültür balıkçılığı üretiminin yaklaşık yüzde 65'ini, toplam ihracatının ise yaklaşık yüzde 50'sini gerçekleştirdiğini söyledi.

Kentin su ürünleri üretiminde Türkiye'de ilk sırada yer aldığını belirten Saylak, "Çiftliklerimizde her türlü kontrolü yapılarak yetiştirilen balıklar deniz suyundan arındırıldıktan sonra ihracat için paketlemeye geçiyor. AB normlarına uygun çipura, levrek başta olmak üzere pek çok balık türünü yetiştirip dünyanın birçok ülkesine balık ihracatını yapıyoruz." dedi.

Üretimin çoğunluğunu alabalık, levrek ve çipuranın oluşturduğunu vurgulayan Saylak, bunun yanı sıra minekop, sarıağız, midye ve diğer su ürünlerinin de üretildiğini dile getirdi.

Saylak, şöyle konuştu:

"Bu sene biraz farklı bir yol izledik. Geçmişte firmalarımız pazarlama konusunda çok balık satıp az döviz alırken bugün bunu değiştiriyoruz. Geçen yıl bu süreçte 97 bin ton balık ihraç etmişken bu sene 71 bin ton balık ihracat ederek aynı dövizi elde ettik. Bu ürünümüzün katma değerini artırmak anlamına geliyor. Ürünleri en iyi şekilde en yüksek fiyattan pazarlıyoruz. Muğla sadece deniz kültür balıkları değil, iç sularda alabalık ve Türk somonu yetiştiriciliğinde de çok geniş bir kapasiteye sahip. Ülkedeki yavru balıkların da yüzde 65'ini buradaki kuluçkahanelerde yapıyoruz."

Muğla aynı zamanda olta balıkçılığı turizminde önemli bir yere sahip olduğunu anlatan Saylak, doğru pazarlama yöntemleri ile sektörü her zaman ayakta tutmak için çalıştıklarını söyledi.

Saylak, bu yılın ilk 9 ayında 71 bin 461 ton balık ihraç edilerek 472 milyon dolar gelir elde edildiğini kaydetti.

Sektörde yaklaşık 20 bine yakın kişinin istihdam edildiğini belirten Saylak, balık üretiminin yanı sıra dalgıçlar, kaptanlar, paketleme tesisindeki işçiler, fileto yapanlar ve nakliye firmalarında çalışan işçilerle sektörün her geçen büyüdüğünü ifade etti.

AA

Projenin Türkiye yürütücüsü Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İlker Aydın, yaptığı açıklamada, projenin tüm Akdeniz Havzası'nda, İspanya, İtalya, Hırvatistan ve Yunanistan'la yürütüleceğini belirtti.

Aydın, balıkların ve balıkçılığın sürdürülebilirliği için su ayak izinin farkına varılmasının önem taşıdığını dile getirerek "Wantofish projesinde soframıza gelen su ürünlerinin avlama, yetiştiricilik ve işleme sektöründeki tükettikleri su miktarları ülkemiz ve Avrupa denizleri için ilk kez hesaplanacak. Ticari balıkçı teknelerinin, balık çiftliklerinin ve su ürünleri işleme tesislerinin üretim süreçlerindeki su tüketimlerini araştırarak öğrenip buna göre algoritmalarla hesaplayacağız." ifadelerini kullandı.

Proje sonucunda, yüksek öğretim için AB akreditasyonuna sahip dijital eğitim müfredatı geliştirileceğini aktaran Aydın, müfredatının içeriğinde Akdeniz'deki balıkçılık üretimi, bu üretim sürecinde kullanılan su miktarları, bunların hesaplanmasına ait eğitimler, bu üretimlerde uygulanabilecek su tasarrufu yöntemleri ile su israfını engellemek ve bu tasarruf yöntemlerinin halk ve endüstriyel olarak öğretilmesi konularının yer alacağını kaydetti.

Aydın, aralık ayında başlayacak projenin 2 yıl süreceğini sözlerine ekledi.

AA

AA muhabirinin, Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden derlediği bilgiye göre, Türkiye'de tüketimi olmayan deniz salyangozu ihracata yönelik avlanıyor.

Ocak-eylül 2023'te 14 milyon 419 bin 13 dolar olarak kayıtlara geçen deniz salyangozu ihracatı, bu yılın aynı döneminde 14 milyon 428 bin 478 dolar oldu.

Geçen senenin 9 aylık döneminde 1326 ton olan ihracat miktarı, bu yıl 1352 ton olarak gerçekleşti.

Ülkeden bu dönem Güney Kore Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti, Japonya, İspanya, Tayvan, ABD, İtalya, Ukrayna, Romanya, Gürcistan ve KKTC'ye deniz salyangozu satıldı.

Güney Kore Cumhuriyeti 6 milyon 531 bin 347 dolarla ihracat gerçekleşen 11 ülke arasında başı çekti.

- "Türkiye'de tüketilmeyen ürünün değere dönüştürülerek ihraç edilmesi önemli bir başarıdır"

DKİB Yönetim Kurulu Başkanı Saffet Kalyoncu, deniz salyangozunun iç piyasada tüketimi olmadığı için tamamının işlenip ihraç edildiğini söyledi.

İşlenip ekonomiye kazandırılan deniz salyangozu ihracatının her geçen yıl artarak devam ettiğini vurgulayan Kalyoncu, o nedenle de üretiminin artırılması gerektiğini kaydetti.

İhracatçıların avlanma sezonuyla ilgili düzenleme talebinin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kalyoncu, Türkiye'de tüketilmeyen bir ürünün değere dönüştürülerek ihraç edilmesinin önemli bir başarı olduğunu sözlerine ekledi.

AA

Biz Dünyanın En Güvenilir Balığını Üretiyoruz

Nüfus artışındaki hızlı yükseliş ve çevrenin sürekli kirlenmesiyle birlikte kaynakların daha kısıtlı hale geldiğini belirten Ahmet Sermed, üretimin dünyanın en kutsal işlerinden biri olduğunu sözlerine ekleyerek ürettiğimiz balıkları kendimizin tüketmediğinin altını çizdi. Ülkemizde balık tüketiminin halen daha çok az olduğunu ifade eden Sermed, et fiyatları ve tavuk fiyatları belli iken halkımızın en ucuz ve güvenilir protein kaynağı olan balığa yönelmesinin önemine değindi.

Balığımızı iyi anlatmalıyız iyi tanıtmalıyız

“Biz bu balıkları neden halkımıza yediremiyoruz? Bu konudaki algıların ve ön yargıların kırılması gerekiyor. Özellikle çocuklarımıza bu balıkları yedirmemiz gerekiyor” şeklinde sözlerine devam eden SUYMERBİR Başkanı Ahmet Sermed, “Bol balıklı sofralar, çok akıllı çocuklar” sloganı ile ürettikleri balıkları içme suyu kalitesinde ve çevreye duyarlı, sürdürülebilir bir üretim modeliyle ürettiklerini ifade etti.

Avrupalılar Balık Yiyor Biz Neden Yemiyoruz?

Avrupalılar neden bizden daha uzun yaşıyor? Onlarda neden hasta olma oranı bu kadar az? Neden ömürleri bizden daha uzun? Avrupa neden bizden yağ almaz, yoğurt almaz, peynir almaz, kuzu eti almaz, dana eti almaz... Ancak bizden neden balık alıyor? Bizim balığımız kalitesiz, sağlıksız ve güvensiz olsa Avrupalılar bizden balık alırlar mı? Avrupalıların alıp yediği balığı biz neden halkımıza yediremiyoruz? Sorularının altını çizen Ahmet Sermed, “Balığın arkasında ne yazık ki sermaye yok, balığı halkımıza iyi anlatmalı ve tanıtmalıyız” diyerek sözlerine devam etti.

Vitamin ve besleyici unsurlar açısından kültür balığının önemini vurgulayan Ahmet Sermed “Balık tüketimini artırmak için kadınlara yoğunlaşmalı ve balığı işleyip tüketime hazır hale getirmeliyiz” dedi.

Sektörün buluşma noktası : Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı

10.Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı’nın 12-15 Şubat 2025 Tarihlerinde Antalya Kundu Titanic Mardan Palace’da gerçekleştirileceğini ifade eden Ahmet Sermed, “Çalıştaylarımızda sektör bir araya geliyor, sorunlarımızı konuşuyor ve sektörümüzü daha etkin ve rekabetçi bir hale getirmek için çalışıyoruz” dedi.

RÖPORTAJI İZLEMEK İÇİN TIKLAYINIZ

Balık Haber Merkezi Adnan Kasapcı

Su Ürünleri İşleme Tesisi kapasitesi bakımından Türkiye'nin önde gelen şehirlerinin başında gelen Kahramanmaraş'ta balıkçılar, Tarım ve Orman Bakanlığının verdiği desteklerle geçen yıl 10 bin ton alabalık ve 80 milyon balık yavrusu üretimi gerçekleştirdi.

Kentteki barajlarda kurdukları balık çiftliklerinde üretimlerine devam eden balıkçılar, bu yılın 9 ayında başta Almanya ve Rusya olmak üzere 54 ülkeye 6 bin ton alabalık ihraç ederek 30 milyon dolarlık döviz girdisi sağladı.

İl Tarım ve Orman Müdürü Ramazan Bilir, AA muhabirine, 6 Şubat 2023'te yaşanan felaketin ardından Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, üretimin devam edebilmesi adına işletmelere çeşitli desteklerin sağlandığını belirtti.

Kahramanmaraş'ın balık üretiminde önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Bilir, su kaynakları bakımından Türkiye'nin önemli kentleri arasında yer alan Kahramanmaraş'ın barajlarında yetiştirilen balıkların dünya mutfaklarındaki yerini tekrar almaya başladığını dile getirdi.

Baraj göllerinde kurulan üretim tesislerinde yetiştirilen alabalıkların çeşitli ülkelere ihraç edildiğini aktaran Bilir, ​​​​​​​"Kahramanmaraş, denizi olmamasına rağmen balıkçılık sektöründe söz sahibi. Şu anda müdürlüğümüze kayıtlı 68 işletme var. Söz konusu işletmelerde yıllık 17 bin 500 ton üretim yapılıyor. Üretimin 6 bin tonu ihraç edilirken kalan kısmı yurt içinde tüketiliyor. Kahramanmaraş, su ürünleri işleme tesisi kapasitesi açısından Türkiye'de birinci, Avrupa'da ise üçüncü sırada. Hedefimiz, 2025 yılı üretimimizi 20 bin tona çıkarmak." ifadelerini kullandı.

Bilir, depremlerden tüm sektörler gibi su ürünleri sektörünün de olumsuz etkilendiğini, kentteki tesislerde kafeslerin ve tesisatın zarar gördüğünü hatırlatarak, 68 üreticiden 14'ünün yaklaşık 30 milyon lira zarara uğradığını kaydetti.

Bilir, depremden etkilenen üreticilere verilen destek kapsamında zarar gören kafeslerin yenilendiğini, tesisteki ekipmanların tamir edildiğini ve eski haline getirildiğini sözlerine ekledi.

Kahramanmaraş Balıkçılar Derneği Başkanı İbrahim Sarı da kentin balık ihracatında önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, baraj göllerinde kurulan üretim tesislerinde yetiştirilen somon ve alabalıkların 54 ülkeye ihraç edildiğini söyledi.

Kahramanmaraş'ın adeta bir alabalık şehri olduğunu ifade eden Sarı, sektörde deprem nedeniyle bazı tesislerin zarar gördüğünü ancak devletin de desteğiyle hızlı bir şekilde toparlanıp yeniden ihracata başladıklarını dile getirdi.​​​​​​​

AA

Şirketten yapılan açıklamaya göre, çiftlik balıklarında "İyi Tarım Uygulamalı" sertifika sayısını artıran Migros, su ürünleri avcılığında da standartların geliştirilmesi için çalışıyor. Bu girişim, balık stoklarının korunması, deniz kirliliğinin önlenmesi ve balıkçıların refahının artırılmasını hedefliyor.

Migros, sürdürülebilir deniz avcılığı projeleri ve saha çalışmaları ile balıkçılık yöntemlerini iyileştirirken, tüm çiftlik balıklarının İTU sertifikalı olmasını amaçlıyor. Ayrıca, şirket, müşterilerine taze, sağlıklı ve güvenilir balık ürünleri sunarak ülkede kişi başına düşen balık tüketimini artırmayı da hedefliyor.

Migros, "Sürdürülebilir Deniz Avcılığı Gelişim Projesi" kapsamında balıkçılık yöntemlerini iyileştirerek gıda güvenliği, yasal zorunluluklar, hijyen ve iş sağlığı gibi kritik alanlarda yeni standartlar oluşturuyor. İlk olarak Adana Karataş'ta başlatılan bu uygulamanın Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Migros Kalite ve Çevre Yönetimi Direktörü Dr. Hülya Günay, tüketicilerine her zaman taze, sağlıklı ve güvenilir deniz ürünleri sunmayı amaçladıklarını belirtti.

Günay, Türkiye'nin 530'dan fazla balık türünü geleceğe taşımak için sürdürülebilir su ürünleri avcılığı ve yetiştiriciliğine öncülük ettiklerini kaydederek, "İTU sertifikalı balıklarla, hem denizlerimizi koruyor hem de balıkçılarımızın refahını gözetiyoruz. Tüketicilerimize güvenilir ve taze ürünleri sunarken, balık stoklarını koruma ve deniz kirliliğini önleme konusunda da kararlıyız." ifadelerini kullandı.

AA

Türkiye'nin kültür balıkçılığında önemli bölgelere sahip olduğunu anlatan Büyükelçi Gaarder, sürdürülebilir ve daha temiz deniz teknolojilerin sağlanması gerektiğini belirtti.

Gaarder, balık çiftliklerinin yüzde 100 temiz enerji kullanması için bilgi, teknoloji ve yatırım konusunda ilişkilerin geliştirilmesi gerektiğini ifade ederek, "Bağlarımızı güçlendirerek, denizcilik endüstrileri konusunda ortaklarla iletişimi arttırarak iş ortaklıkları kurmak istiyoruz. Aqua kültürün geleceği konusunda umutluyum. Farkındalık ve sürdürülebilir bir gelecek için çalışmamız gerekiyor. Türkiye ve Norveç birlikte daha güçlüdür." diye konuştu.

İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Işınsu Kestelli de iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2023 yılında toplam 1,9 milyar dolar olduğunu aktararak, işbirliği alanlarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi ise Türkiye'de 2023 yılında avcılık ve yetiştiricilik olmak üzere toplam 1 milyon tonu bulan su ürünleri üretimi olduğunu, 2024 yılında su ürünleri ihracatında 2 milyar doları aşan bir ihracat hedeflediklerini belirtti.

Forumun ilk oturumunda su ürünleri sektöründe iki ülke arasındaki işbirlikleri ve gelecekte yapılacak ortak projeler ele alındı.

Gün boyu oturumlarla devam edecek forum, yerel ve uluslararası düzeyde sektör temsilcilerine bilgi alışverişi ve yeni işbirliklerinin geliştirilmesi imkanı sunacak.

AA

Pınarbaşı ilçesindeki Bahçecik Barajı'nda, 550 metre "hayalet ağ" ile 800 balık tuzağı ele geçirildi.

Ekipler tuzaklardan kurtarılan 1500 yavru kereviti canlı olarak suya geri bıraktı.

AA

AA muhabirinin Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden derlediği bilgiye göre, iç sulardaki kurulu çiftliklerde belli bir ağırlığa ulaştıktan sonra Karadeniz'deki deniz kafeslerine aktarılarak yetiştirilen Türk somonunda, Ocak-Eylül 2023'te 330 milyon 169 bin 400 dolar olan ihracat, bu yılın aynı döneminde 351 milyon 350 bin 868 dolara ulaştı.

İhraç edilen ürün miktarı da 51 bin 239 tondan 57 bin 675 tona yükseldi.

Türk somonu ihracatı böylece geçen yılın aynı dönemine oranla miktarda yüzde 13, değerde de yüzde 6 arttı.

- Rusya Federasyonu'na yapılan somon ihracatında yüzde 23 artış

Söz konusu dönemde Rusya Federasyonu başta olmak üzere 45 ülkeye Türk somonu satıldı.

Türkiye'den bu dönem Rusya Federasyonu'na 42 bin 252 ton somon ihraç edilerek, 244 milyon 228 bin 634 dolar kazanç sağlandı.

Bu ülkeye somon ihracatı, 34 bin 382 ton karşılığı 197 milyon 790 bin 26 dolar kazanılan geçen senenin ilk 9 ayına göre değerde ve miktarda yüzde 23 arttı.

Türkiye'den geçen yılın aynı döneminden farklı Filipinler, Mısır, Umman, Slovenya, Bahreyn, Özbekistan ve Sırbistan'a da bu dönem somon ihraç edildi.

- "Çin Halk Cumhuriyeti'ni önemli pazar görüyoruz"

DKİB Yönetim Kurulu Başkanı Saffet Kalyoncu, AA muhabirine, su ürünleri sektörünün önemli ihraç ürünleri arasında yer alan Türk somonunu önemsediklerini söyledi.

Pazar çeşitliliğini artırmak için DKİB olarak çalışma yaptıklarına işaret eden Kalyoncu, bu kapsamda da Çin Halk Cumhuriyeti'ni önemli pazar gördüklerini ifade etti.

Kalyoncu, tanıtım çalışmalarını önemsediklerini vurgulayarak, "Türk somonunda önemli pazar olarak gördüğümüz Çin Halk Cumhuriyeti'nde tanıtım çalışmalarına ağırlık vereceğiz ve bu kapsamda ekimin son haftasında Çin'de düzenlenecek en büyük su ürünleri fuarında stant açarak tanıtım yapacağız." dedi.

Japonya'nın da Türk somonunda olmazsa olmaz pazarlardan olduğuna dikkati çeken Kalyoncu, sözlerini şöyle tamamladı:

"Japonya'ya yönelik ihracatımızın daha üst rakamlara ulaşması açısından Japonya'nın ülkemize uyguladığı yüzde 3,5 oranındaki gümrük vergisinin de sıfırlanması konusunda Japonya ile ülkemiz arasında imzalanması gereken serbest ticaret anlaşmasının bir an önce yürürlüğe girmesi konusunda girişimlerimizi sürdüreceğiz. Türk somonunda pazar çeşitliliğimizi de artırarak yılı çok daha güzel rakamlarla tamamlayacağımıza inanıyoruz."

AA

Av yasağının 1 Eylül itibarıyla sona ermesiyle balıkçıların denizlerdeki mesaisi yeniden başladı. Yeni av sezonunda bir ayı geride bırakan balıkçıların ağları en çok palamutla doldu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki İstanbul Yönetim Yenileme AŞ (İSYÖN) Genel Müdürü Hamdi Arpa, Beylikdüzü'ndeki Gürpınar Balık Hali'nde, yeni av sezonunda geçen bir aylık süreci AA muhabirine değerlendirdi.

Arpa, geçen yıl az olan palamutun bu yıl bol olacağı yönündeki beklentilerin karşılandığını belirterek, "Eylül ayı içerisinde balık halinde 7 bin 500 ton balık satışa sunuldu. Bunun 5 bin tonunu palamut oluşturuyor. Bundan sonraki aylarda da palamutun aynı şekilde devam etmesini bekliyoruz. En son palamut bolluğunu biz 2022 yılında yaşamıştık. Bu yılki rakamlar da buna yakın. Geçen yıla oranla bu yıl (eylül ayı) 20 kat daha fazla palamut satışa sunuldu." şeklinde konuştu.

Geçen ay ayrıca bin ton hamsinin tezgahlara konduğunu dile getiren Arpa, bunun büyük bir kısmının Marmara Denizi'nden avlandığını kaydederek, "Karadeniz'de hamsi bolluğu beklemiyoruz. Önümüzdeki günlerde Marmara Denizi'nde avlanan hamsileri göreceğiz. Havaların soğumasıyla belki lüferde bir miktar artış olabilir. Beklentilerimiz bu yönde." diye konuştu.

Av sezonunun başında olduklarını ve balıkçıların çoğunluğunun palamut avladığını kaydeden Arpa, havaların soğumasıyla geçen yıla benzer şekilde sardalya, istavrit gibi türlerin de tezgahlarda yerini alacağını dile getirdi.

- "Palamutun tane fiyatı 85-90 lira arasında"

Arpa, denizdeki işaretlerin palamutun gelmeye devam edeceği yönünde olduğunu ifade ederek, "Yılbaşına kadar palamut bolluğu yaşayacağız. Beklentimiz bu yönde ama hamside aynı bolluğu beklemiyoruz. Geçen yıl Eylül ayında burada 5 bin ton ürün satılmıştı, bunun yüzde 60'ı hamsiydi." dedi.

Fiyatların ürün miktarıyla orantılı gittiğini aktaran Arpa, palamutun tane fiyatının 85-90 lira olduğunu, hamsinin ise az olduğu için geçen yıla oranla pahalıya satıldığını kaydetti.

Arpa, balığın az olması durumunda fiyatların yüksek seyredeceğini belirterek, gelecek aylarda daha çok balık tüketimi beklediklerini söyledi.

Gürpınar Balık Hali'ne balıkların yüzde 85-90'ının kara yoluyla geldiğini söyleyen Arpa, "Türkiye'nin her yerinde avcılık ya da yetiştiricilikle elde edilen ürünler burada satışa sunuluyor. Mesafe önemli değil, burası piyasanın oluştuğu bir yer. Buraya mutlaka balık gelir. Şu an mesela palamutların çoğu Rize, Trabzon tarafından geliyor. Her türlü balığa İstanbullu buradan ulaşabiliyor." şeklinde konuştu.

- "Havaların soğumasıyla birlikte balık daha da bollaşacak"

Hale balık almaya gelen balıkçı Yılmaz Koç da bu yıl palamutun irileştiğini belirterek, "Sezonun başında palamutlar 300-400 gram geliyordu, şimdi ise 1 kilogram civarında. Havaların soğumasıyla birlikte balık daha da bollaşacak." dedi.

Balıkçı İsmail Tekel ise ilerleyen günlerde lüfer ve çinekop balığının da beklendiğini ifade ederek, "Çinekopun kilosu şu an 250 lira, bollaştığı zaman 150-170 lira arasında olur. Tekir ve barbun 300-350 lira, mezgit 150 lira, sardalyanın kilosu ise 50-70 lira civarında. Havalar soğursa balık fiyatları düşer. Geçen yıla oranla bol bir sezon bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

AA

Suluova ilçesinde bulunan Yedikır Su Ürünleri Üretim Tesisinde, son 4 yılda üretilen 40 milyon sazan ve 38 bin mersin balığı, "Su Kaynaklarını Balıklandırma Projesi" kapsamında Amasya, Çankırı, Çorum, Gümüşhane, Kastamonu, Ordu, Sinop, Samsun, Sivas, Trabzon, Tokat, Yozgat illerine gönderildi.

Nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan mersin balıklarının üretiminin yapıldığı nadir yerlerden olan tesiste üretilip markalanan balıklar, Karadeniz'e dökülen nehirlere bırakıldı.

Tarım ve Orman Müdürü İl Gürol Çetin, AA muhabirine, tesiste sazan ve mersin balığının yanı sıra yayın balığı üretimine de başladıklarını söyledi.

İç sulardaki balık popülasyonunun devamı için balık üretimini artırdıklarını anlatan Çetin, şöyle konuştu:

"2021 yılında ilk açıldığımızda 4 milyon, 2022'de 9 milyon sazan üretmiştik. Sonraki yıllarda da geliştirdik, geçen yıl itibarıyla 15 milyon sazan üretip illere dağıttık. Bu yıl hedeflediğimiz 12 milyon sazan balığını bu seneki kuraklığa rağmen ürettik. 4 yılda 40 milyon sazanın ve nesli tükenmekte olan 38 bin Mersin balığının üretimi burada yapıldı ve 12 ilde bulunan 201 su kaynağına bırakıldı. Balık popülasyonunun artması için elimizden geleni yapıyoruz, Bakanlığımızın hedefleri doğrultusunda çalışmalara devam edeceğiz."

- "Kitlesel mersin balığı üretimi yapabilen Türkiye'nin tek tesisi burası"

Mersin balığı üretimine ayrı bir önem verdiklerinin altını çizen Çetin, şunları kaydetti:

"Mersin balığı şu anda nesli tükenmekte olan bir tür ve koruma altında, avlanması yasak. 150-200 yıl yaşayabileceği belirtiliyor. Şu anda üretimi yapılan bilindik 3 çeşit Mersin balığı var. Bunlar huso huso, ince burun ve normal karaca Mersin balığımız. Bu 3 çeşidin ikisinin burada üretimini yapabiliyoruz. Şu konuda da iddialıyız, bu Mersin balıklarının çoğaltılması konusunda kitlesel mersin balığı üretimi yapabilen Türkiye'nin tek tesisi burası. Başarılı bir şekilde üretimini yapabiliyoruz. Değişik zamanlarda Bakanlığımızın belirlediği noktalarda, denizin özellikle tatlı sularla birleştiği noktalara, yavruların salınımını yaparak bu şekilde biyolojik çeşitliliğin korunmasını sağlıyoruz."

AA

Gökçe, yıllarca atıl kalan araziyi değerlendirme fikriyle yola çıkarak ne yetiştirilebileceğini araştırmaya başladı.

Toprağın yüksek tuz içeriğini avantaja çevirmeyi amaçlayan Gökçe, arazinin deniz börülcesi üretimine uygun olduğunu öğrendi.

Çiftliğe ilk geldiğinde her tarafın boş olduğunu belirten Gökçe, "Eşimle bu araziyi değerlendirmek istedik. Çiftliğin sahibine durumu anlattık. O da sağ olsun 'İstediğinizi ekebilirsiniz, burayı değerlendirin' dedi. Burada ne yapabileceğimizi düşünürken, deniz börülcesinin yetişebileceğini öğrendim. İzmir ve Mersin'e gidip oradaki deniz börülcelerini inceledim ve numune olarak birkaç kök getirdim. Her yıl üretimi artırdım. İlk başta 1 kilo, sonra 100, 200, 300 kilo derken şu an 3 tonluk bir üretime ulaştım." dedi.

"Balık restoranları, hal ve pazarcılara satıyorum"

Gökçe, nisanda yeşeren ve genellikle kasıma kadar hasadı devam eden deniz börülcesinin, bu yıl kuraklık nedeniyle hasadının eylülde tamamlandığını anlattı.

Başlangıçta balık restoranlarına tanıtım amaçlı ücretsiz olarak verdiği deniz börülcesinin bugün iç piyasada büyük ilgi gördüğünü ifade eden Gökçe, şöyle devam etti:

"Hiçbir kimyasal ve gübre kullanmıyorum. Doğal olarak yetiştiriyorum. Normalde İzmir'de yabani olarak yetişiyor. Türkiye'de ilk üretenim diyebilirim. Şu anda ağırlıklı olarak balık restoranları, hal ve pazarcılara satıyorum. Bazen taleplere yetişemiyorum. Üretim kapasitesini artırıp 3 tondan ilk başta 10 tona sonra 50 ve 100 tona çıkarmayı planlıyorum. Hedefim, büyük bir salamura tesisi kurup Avrupa'ya ihracat yapmak."

AA

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Mavruk, dünya genelinde deniz ve iç sular dahil toplamda yaklaşık 37 bin balık türünün kayda alındığını ve bunların 18 bininin denizlerde yaşadığını söyledi.

Bir bölgedeki balık çeşitliliğinin deniz çayırları, kayalık ve kumlu alanlar veya mercan resifleri gibi balıkların yaşadığı farklı habitatların varlığıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirten Mavruk, Pasifik ve Hint Okyanusu'nun kesiştiği Malezya, Filipinler ve Endonezya gibi ülkeleri kapsayan Malay Takımadaları'nın dünyadaki en yüksek balık biyoçeşitliliğine sahip bölge olduğu bilgisini paylaştı.

Mavruk, "Burayla karşılaştırılabilir bir balık biyoçeşitliliğine sahip bir diğer denizel alan Atlantik’in batı kıyıları. Özellikle bu bölgede Meksika Körfezi ve bunun güneyinde Amazon Nehri'nin döküldüğü Brezilya kıyılarında bulunan alanlarda oldukça yüksek bir balık biyoçeşitliliği olduğunu görebiliyoruz. Akdeniz ve Atlantik'in doğu kıyıları bu alanlara kıyasla son derece düşük bir balık biyoçeşitliliğine sahip. Özellikle de Doğu Akdeniz, bizim bölgemiz balık biyoçeşitliliği bakımından aslında oldukça fakir kabul edilebilecek bir bölge." dedi.

- "Levrek, çipura, lagos ve kalkan gibi balıkların doğal stokları azaldı"

Dünyada en çok avlanan balık türünün Peru hamsisi olduğunu, bunu sırasıyla çizgili palamut ve sardalya gibi küçük ve orta pelajik türlerin takip ettiğini kaydeden Mavruk, bu türlerin besin zincirinin alt halkalarında yer almaları dolayısıyla çok kısa sürede çok yüksek biyokütle değerlerine ulaşabildiklerini aktardı.

Balık stoklarının sürdürülebilir bir düzeyin üzerinde avlanmasının balık varlığı üzerinde baskı oluşturabilecek en önemli faktör olduğu değerlendirmesinde bulunan Mavruk, şöyle devam etti:

"FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) tarafından sonuncusu bu yıl yayımlanan Dünya Balık Avcılığı ve Yetiştiriciliğinin Durumu Raporu'na baktığımız zaman avcılıktan elde edilen balıkların yaklaşık yüzde 75'inin sürdürülebilir stoklardan geldiği görülüyor fakat bu durum şöyle bir yanılgıya düşürmesin, bu, dünyadaki stokların yüzde 75'inin sürdürülebilir durumda olduğu anlamına gelmiyor. Avcılıktan elde edilen balıkların büyük bir çoğunluğu, genellikle kendini yenileme yeteneği son derece yüksek olan, bizim küçük pelajik balıklar adını verdiğimiz hamsi, sardalya gibi türlerden geliyor, dolayısıyla bu türlerde tabii ki avcılık görece daha düşük bir etkiye sebep olabiliyor. Ancak iri cüsseli, daha uzun bir yaşam döngüsüne sahip olan, sofralarımızda sık karşılaştığımız levrek, lagos, çipura, kalkan gibi balıkların doğal stokları ciddi düzeylerde yıpranmış durumda."

Mavruk, Akdeniz'de stokların yüzde 60'tan fazlasının aşırı avlandığına, sürdürülebilir durumdaki stokların, dünyadaki diğer bölgelerden daha düşük düzeyde olduğuna dikkati çekti.

Kirlilik ve bitkisel plankton varlığının aşırı şekilde çoğalması şeklinde kendisini gösteren kıyısal ötrofikasyonu, balık varlığı üzerinde baskı oluşturan bir diğer faktör olarak nitelendiren Mavruk, "Aşırı alg patlamaları neticesinde bir süre sonrasında sudaki oksijen tükeniyor ve bu da toplu balık ölümleriyle sonuçlanabiliyor. Yakın zamanda İzmir Körfezi'nde karşılaşılan durum bunun bir örneği." diye konuştu.

- "Akdeniz artık Akdeniz olma özelliğini kaybetmiş durumda"

Yabancı, yayılımcı türlerin farklı ekosistemlere girip yerleşerek bu bölgelerde baskın hale geldiğini, aynı zamanda bu türlerin yayılarak yerli türler üzerinde baskı oluşturduğunu anlatan Mavruk, deniz ticaret yollarını kısaltmak amacıyla yaklaşık 150 yıl önce açılan Süveyş Kanalı'nın Akdeniz'deki balık tür çeşitliliğini bu şekilde etkilediğini işaret etti.

Mavruk, şunları söyledi:

"Bu kanal açıldıktan sonra Kızıldeniz'le Akdeniz arasında bir bağlantı oluşuyor ve bu kanalı kullanarak Akdeniz'e geçen şu anda 120'nin üzerinde balık türü olduğunu biliyoruz. Dahası da var. Bu balık türlerinin bir kısmı artık Akdeniz'in baskın türleri haline gelmiş durumda. Mersin Körfezi, İskenderun Körfezi gibi alanlarda özellikle 0-30 metrelerde yani sığ sularda toplam canlı kütlenin yüzde 90'ı bu türlerden oluşabiliyor. Dolayısıyla biyoçeşitlilik açısından Akdeniz artık Akdeniz olma özelliğini kaybetmiş, bir nevi Kızıl Deniz'in bir parçası olmuş durumda. Akdeniz'de Akdeniz türleriyle nadir karşılaşılıyor."

İklim değişikliğinin dünyada balık varlığını tehdit eden unsurlar arasında yer aldığını vurgulayan Mavruk, yabancı yayılımcı türlerin fazla olmasının nedenini de sıcaklıkların artmasına bağladı.

Mavruk, "Sıcaklıklar arttıkça normal koşullarda tropikal kesimde dağılış gösteren canlılar daha ılıman kuşağa doğru kayıyor, hem güney yarım kürede hem de kuzey yarım kürede yayılım alanlarını genişletiyorlar. Yani buralara doğru kayıyorlar. Mesela şöyle bir örnek verelim. Akdeniz'in güneyi kuzeyinden tahmin edersiniz ki daha sıcak. Akdeniz'in güneyinde yaşayan bazı balık türleri yavaş yavaş Ege Denizi'nin kuzeyine, Adriyatik Denizi'ne doğru yayılım alanlarını genişletiyor." değerlendirmesini yaptı.

- "2099'a kadar 54 tür Akdeniz’de artık görülmeyecek"

Küresel ısınmaya bağlı artan deniz suyu sıcaklıkları nedeniyle 30-40 yıllık süreçte Ege'nin ve Adriyatik'in kuzey kesimleri gibi serin bölgelerde yaşayan, görece daha soğuk suları tercih eden türlerin önemli bir kısmının uygun yaşam alanlarını kaybedeceği ve Akdeniz'de barınamayacağı uyarısında bulunan Mavruk, küresel ısınma bu hızla devam ederse 2060'a kadar 20, 2099'a kadar da 54 türün Akdeniz’de artık görülmeyeceğini söyledi.

Mavruk, nesilleri tükenme tehlikesi altındaki türler arasında bazı mersin balıkları ve mezgitler ile dil balıkları ve pisi balıklarının öne çıktığını, bu türlerin Akdeniz’in kuzeyine doğru göç ederek daha dar bir alanda sıkışmalarının ardından tamamen yok olmalarının beklendiğini aktardı.

Dünyada 1990'lardan bu yana yaklaşık 90 milyon ton seviyesinde bir balık avcılığı olduğunu ve bunun mevcut teknikler ve kaynaklarla artırılmasının artık sürdürülebilir olmadığını ifade eden Mavruk, sözlerini, "Artık avcılıktan gelen ürünün bir doygunluğa ulaştığını görüyoruz. Mevcut durumda artan ihtiyacı karşılamanın en mantıklı yollarından biri yetiştiricilik yapmak, yani balık yetiştirmek ve bu yıl baktığımız zaman yetiştiricilik ve avcılık toplamından elde edilen ürünün yaklaşık yüzde 51'inin yetiştiricilikten geldiğini görüyoruz. Bu, hem doğal stokların korunması ve doğal stoklar üzerindeki av baskısını düşürmek açısından hem de alternatif bir protein kaynağı olması bakımından önemli." diyerek tamamladı.

AA

Bakanlık tarafından hazırlanan "Su Ürünleri Yetiştiriciliği Desteklemesine Dair Tebliğ", 1 Ocak 2024'ten geçerli olmak üzere Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğle Bakanlıktan onaylı su ürünleri yetiştiricilik belgesine sahip, Su Ürünleri Bilgi Sistemi'ne (SUBİS) kayıtlı yetiştiricilere 2024, 2025 ve 2026 yıllarında yapılacak su ürünleri yetiştiriciliği destekleme ödemelerine dair usul ve esaslar belirlendi.

Buna göre, destekler alabalık, sazan, midye ve yeni türler kapsamında mersin, kalkan, fangri, mercan, sinagrit, lahoz, sivri burun karagöz, minekop, eşkine, sargoz, mırmır, sarıağız, sarıkuyruk, trança, yayın, şabut, karabalık, yılan balığı, tilapya, kerevit, karides, tıbbi sülük, Karadeniz alası, kırmızı benekli alabalık gibi su ürünlerinin yetiştiriciliğini yapanlara verilecek.

Su ürünleri yetiştiricilik belgesi bulunan ve belirlenen türlerin entansif (yoğun tarım) şekilde yetiştiriciliğini gerçekleştiren ve midye yetiştiriciliği yapan üreticilere kararda belirlenen fiyat kadar destekleme yapılacak.

Elektrik enerjisiyle çıkardığı yer altı suyunu ya da enerjisiz şekilde kaynak suyunu kullanarak daha çok iç tüketim amaçlı toprak havuzlarda küçük ölçekli yetiştiricilik yapan üreticilere de temel destekleme birim fiyatı kadar destek verilecek.

Destek şartlarını sağlayan işletmelerin, proje kapasitesinin yılda 50 ton ve altında olması, üretici birliklerine üye, birinci derece tarımsal amaçlı örgüte üye ve kapalı devre üretim yapması gibi teknik kriterleri sahip işletmelere her bir teknik kriter için, temel destek tutarına ilave teknik kriter desteği sağlanacak.

- Destek miktarı doğrudan verilecek

Desteklemeden yararlanmak isteyen üreticiler, faydalanmak istedikleri su ürünleri desteği için yetiştiricilik tesisinin bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne müracaat edecek.

Söz konusu tebliğde yer alan desteklemelerden faydalanacak örgütlü üreticilere, merkez birliklerine üye olmaları şartıyla destek tutarı doğrudan ödenecek.

Kamu kurum ve kuruluşları bu desteklemelerden yararlanamayacak.

Destekleme ödemeleri için gerekli finansman, 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Karar'da belirtilen esaslar çerçevesinde Bakanlık tarımsal destekleme bütçesinden karşılanacak. Ödemeler bankanın ilgili şubelerinde daha önce üreticiler adına açılan veya açılacak olan hesaplara yapılacak.

Karar kapsamındaki destekleme ödemeleri kamu kaynağı olduğundan, hak sahibinin hesabına aktarılmadan önce haciz, icra, temlik ve benzeri işlemler gerçekleştirilemeyecek.

- Toprak havuzlarda yetiştiriciliğe 1,50 lira destek

Öte yandan, AA muhabirinin Bakanlıktan edindiği bilgiye göre, sadeleştirmeye gidilen tebliğle Bakanlıkça onaylı su ürünleri yetiştiricilik belgesine sahip ve su ürünleri yetiştiriciliği faaliyetinde bulunan işletmelere, ürettikleri türler ve üretim şekline göre destek verilecek.

Bu kapsamda, kilo başına olmak üzere alabalık-sazan yetiştiriciliğine 1,20 lira, yeni türlerin yetiştiriciliğine 3 lira, toprak havuzlarda balık yetiştiriciliğine 1,50 lira, midye yetiştiriciliğine 1 lira temel destek ödemesi yapılacak.

Bununla birlikte proje kapasitesi yıllık 50 ton ve altı yetiştiriciler 0,60-0,99 lira, kapalı devre üretim yapanlar 2,40-6 lira, üretici birliklerine üye olanlar 0,04-0,12 lira ve birinci derece tarımsal amaçlı örgüt üyeliği olanlar 0,02-0,06 lira arasında değişen tutarlarda ilave destekleme ödemesi alabilecek.

AA

Sabancı Holding ve Carrefour Grup iştiraki CarrefourSA'nın Balıkesir Erdek'te kurduğu entegre midye tesisi, sürdürülebilirlik ve çevreye duyarlı üretim hedefleri doğrultusunda hizmet verecek.

Yerli üretim ve yeni teknolojiye sahip ekipmanlarla gerçekleştirilen tesis yatırımı sayesinde güvenilir ve kaliteli midye dolmayı müşterileriyle buluşturan CarrefourSA, deniz ürünleri tüketimini artırmayı ve sürdürülebilir deniz kaynakları kullanımıyla çevreye duyarlı bir ticaret modeli oluşturmayı hedefliyor.

- "Tazeliği merkeze aldığımız su ürünleri kategorimizi, midye dolma ürünümüzle taçlandırıyoruz"

CarrefourSA Genel Müdür Yardımcısı ve İcra Kurulu Üyesi Murat Dinçer, Erdek'teki midye tesisini ziyaret ederek basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

Şirket olarak tüm iş yapış biçimlerini "Doğrusu" söylemi altında topladıklarını belirten Dinçer, Türkiye'nin balık perakendecisi olarak, sezonunda 80 çeşit balığı raflara taşıdıklarını dile getirdi.

Dinçer, "Balığın, ciromuzdaki payı her geçen gün artıyor. Geçtiğimiz yılı 12 bin tonla kapattık, 2024 yıl sonu hedefimiz ise 19 bin ton. Su ürünleri kategorisinde ürün çeşitliliğimizi genişletmeyi ve bu alandaki liderliğimizi sürdürmeyi hedefliyoruz. Tazeliği merkeze aldığımız su ürünleri kategorimizi, midye dolma ürünümüzle taçlandırıyoruz. Türk mutfağının sevilen bu lezzetini, Balıkesir Erdek'e bağlı Ocak Köyü'nde yer alan Türkiye'nin ilk ve tek entegre midye tesisinde üreterek hem yerel üretime katkı sağlıyor hem de su kaynaklarının sürdürülebilirliğini destekliyoruz." diye konuştu.

Türkiye'de su ürünleri tüketimine dikkati çeken Dinçer, TÜİK verilerine atıfta bulunarak Türkiye'de kişi başı su ürünleri tüketiminin yıllık 6,8 kilogramken Avrupa'da bu rakamın 22 kilograma kadar çıktığını söyledi.

CarrefourSA olarak, kaliteli gıdayı, güvenilir bir şekilde ve doğru fiyatlandırmayla müşteriyle buluşturduklarını aktaran Dinçer, şöyle devam etti:

"Mavi Ekonomi'yi organize gıda perakende sektöründe savunan öncü şirketiz. Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizde, su ürünleri tüketimini artırmak için çalışıyoruz. Tabii bu üretimi yaparken su altı ekosisteminin devamlılığını da önemsiyoruz. Türkiye'nin ilk ve tek entegre midye tesisinde hayata geçirdiğimiz midye dolma üretimi kapsamında kullandığımız teknolojiyle deniz temizliğine önemli ölçüde katkı sağlıyoruz."

Midye dolmanın, Türk halkının severek tükettiği ve son dönemlerde yurt dışından da büyük ilgi gören, katma değeri yüksek bir lezzet olduğunu vurgulayan Dinçer, amaçlarının, müşterilerine uygun fiyatlı, temiz ve kaliteli midye dolmayı sunmak olduğunu kaydetti.

- "Kadınların iş gücüne katılımını destekliyoruz"

Dinçer, bu kapsamda, Balıkesir Erdek'teki tesiste günlük 1000 kilogram üretim kapasitesine ulaşarak, midye dolma ürününü mağazalarında satışa sunduklarını söyleyerek, "Elbette vizyonumuz bunun ötesinde, Türk lezzetini katma değerli hale getirerek, kendi yerel gücümüzle dünya pazarlarına taşımayı hedefliyoruz. Bölgede sağladığımız istihdamla, özellikle kadınların iş gücüne katılımını destekliyoruz. Şu anda tamamı Erdek bölgesinden olmak üzere yaklaşık 30 kadın çalışana istihdam sağlayarak hem meslek sahibi olmalarını sağlıyor hem de işgücüne kazandırıyoruz." açıklamasında bulundu.

Üretimde kullandıkları teknelerin de dahil olmak üzere makine ve ekipmanların tamamının yerel üretim olduğunun altını çizen Dinçer, midyenin açık denizde toplanmasından itibaren, temizleme, yıkama ve arındırma, pişirme aşamalarına kadar her adımda yatırım güçlerini kullandıklarını vurguladı.

Üretim süreçlerinde gıda güvenliği ve ürün kalitesini yüksek standartlarda uyguladıklarını kaydeden Dinçer, sözlerini şöyle tamamladı:

"Hijyen ve gıda güvenliği eğitimleriyle donatılmış çalışanlarımız sayesinde, müşterilerimize her zaman güvenle tüketebilecekleri ürünler sunuyoruz. Doğru ürünü doğru üreticiden alarak oluşturduğumuz ekosistemimizi her geçen gün biraz daha genişletirken, bu sayede 365 gün ulaşılabilir ürünlerle hizmet veriyoruz. Öte yandan tüm farkındalık çalışmalarımızın yanı sıra sürdürülebilir balıkçılık uygulamalarını da destekliyoruz. Her zaman olduğu gibi sektörün bir oyuncusu olarak değer ekosistemi etrafında paydaşlarımız ve sektörümüzün diğer oyuncularıyla birlikte üstümüze düşeni yapmaya hazırız."

AA

Fırat Nehri üzerinde 1965 yılında inşaatına başlanan ve toplam 8 ünitesi ile 1339 MW kurulu güce sahip hidroelektrik santrali, enerji üretimine 27 Ağustos 1974'te başladı.

Resmi açılışı 9 Eylül 1974'te yapılan Keban Barajı ve HES geçen 50 yıllık işletme süresince 283 milyar kilovatsaat elektrik enerjisi üreterek ülke ekonomisine yaklaşık 744 milyar liralık katkı sağladı.

Elektrik enerjisi üretiminin yanı sıra Keban Baraj Gölü'nde bulunan 111 ağ kafes işletmesinde yıllık 32 bin 879 ton kapasitede alabalık ve somon yetiştiriciliğiyle 2023 yılında 61,4 milyon dolar ihracat gerçekleştirildi.

Ayrıca ekonomik değeri yüksek olan su ürünlerinden sazan, Fırat turnası, şabut, siraz ve kerevit gibi türlerin doğal olarak yetiştirildiği baraj gölünde yıllık ortalama 300 ton balık avlanarak ekonomiye kazandırılıyor.

Alabalık işletmelerine ek olarak özel sektör tarafından birkaç yıl önce kurulan ve yıllık 950 ton kapasitede yetiştiricilik yapan mersin balığı tesisi ile havyar üretimine hazırlanan Keban Barajı, Elazığ merkez ve ilçelerinde bulunan toplam 30 bin 413 hektar tarımsal alanın sulanmasına da hizmet ederek ülke ekonomisine güç veriyor.

125 kilometre uzunluğu ve 680 kilometrekare yüzey alanı ile Türkiye'nin 3'üncü büyük gölü ve Atatürk Barajı'ndan sonra 2'nci büyük suni gölü olan Keban Baraj Gölü, Türkiye'nin ilk yüzer güneş enerjisi santraline (GES) de ev sahipliği yapıyor.

DSİ Bölge Müdürlüğü tarafından Fatmalı köyü Beşevler mezrası mevkisinde kurulan 1 megavatlık Kuzova Yüzer Güneş Enerjisi Santrali ile yıllık 1 milyon 806 bin kilovatsaat enerji elde edilmesi hedefleniyor.

- "Barajımızın 50'inci yılını doldurmasının gururunu yaşıyoruz"

Elazığı Valisi Numan Hatipoğlu, AA muhabirine, Keban Barajı ve HES'in 1974 yılında hizmete açılmış ülkenin gurur abidesi yatırımlardan biri olduğunu belirterek, Yukarı Fırat Havzası'nda yer alan barajın ülkenin kendi mühendis gücüyle yaptığı harikulade eserlerinden biri olarak çok uzun yıllar en büyük baraj gölü olma özelliğini taşıdığını söyledi.

Keban Barajı ve HES'in kurulduğu günden bugüne kadar yaklaşık 283 milyar kilovatsaatlik elektrik enerjisi katkısıyla ülke ekonomisine güç verdiğini ifade eden Hatipoğlu, "Enerji alanında ilk kurulduğu dönemde ülkemiz elektriğinin yüzde 20 ihtiyacını karşılayan barajımızın 50'inci yılını doldurmasının gururunu yaşıyoruz." ifadesini kullandı.

Hatipoğlu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının desteğiyle Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ve TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü tarafından HES'te 2019'da rehabilitasyon projesi başlatıldığını, yerli ve milli imkanlarla yürütülen rehabilitasyon projesiyle ünitelerin veriminin yaklaşık yüzde 20 artırıldığını, bu sayede 130 milyon lira tasarruf sağlandığını vurguladı.

Keban Barajı'nın enerji üretiminin yanı sıra su ürünleri üretimi ve tarımsal sulamada kullanılmasıyla da ülke ve bölge halkına ekonomik güç sağladığını belirten Hatipoğlu, şöyle konuştu:

"Keban Barajı aynı zamanda ülkemizde su kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması anlamında büyük bir önem taşımaktadır. Yukarı Fırat Havzası'nda bölge halkının tarımsal sulama ve balıkçılıkla ilgili olarak pek çok faaliyette bulunmasına olanak sağlamıştır."

Keban Barajı'nın kentin gurur abidelerinden biri olarak daha nice yıllar hizmet vereceğini dile getiren Hatipoğlu, Uluova ve Kuzuova sulamalarının da faaliyete girmesiyle aynı zamanda tarımsal anlamda çok önemli girdilerin Elazığ'a kazandırılmasının sağlanacağını kaydetti.

Hatipoğlu, "2023 yılında balıkçılık anlamında 61,5 milyon dolarlık bir ihracat hasılatı gerçekleştirilmiştir. Bu anlamda kuruluşundan bugüne kadar emeği geçen herkese teşekkür ediyor, hayatta olanlara uzun ömürler ve sağlık, vefat etmiş olanlara rahmet diliyoruz." diye konuştu.

AA

Geçtiğimiz günlerde kuruluşu gerçekleştirilen Anadolu Su Ürünleri Mühendisleri Derneği, alanında önemli isimlerden oluşan yönetim yapısını oluşturarak ülkemiz su ürünleri sektörünün gelişimi adına iddialı bir adım attı.

Derneğin Yönetim Kurulu Başkanlığını üstlenen Su Ürünleri Mühendisi Ergün Aslan, Balık Haber’e yapmış olduğu açıklamada “Kendi mesleğini kamuda, özel sektörde ve akademik sahada en etkili bir şekilde temsil ederek bugünlere taşıyan Su Ürünleri Mühendisleri olarak bu oluşumu kurduk. Türk Su Ürünleri Sektörünün tüm dünyada etkili büyümesini bir başarı hikayesine dönüştüren Su Ürünleri Mühendisleri olarak, öncelikle kendi içimizde birlik ve beraberliğimizi teşekkül ettirerek bunu ülkemizde örgütlemeyi hedefliyoruz. Bu alanda tek sivil toplum örgütü olan Süm-Der aldığı kararla kendini fesh etti. Anadolu Su Ürünleri Mühendisleri Derneği olarak yapacağımız çalışmalar arasında Su Ürünleri Mühendisleri Odasının kurulması ile birlikte meslek mensubu arkadaşlarımızın özel sektördeki sorunlarının çözümü ve mesleğimizin daha saygın bir noktaya taşınması yer almaktadır” dedi.

Anadolu Su Ürünleri Mühendisleri Derneği Yönetim Ekibi;

Genel Başkanı Su Ürünleri Müh. Ergün Aslan,

Genel Merkez Yönetim Kurulu;

Ergün Aslan, Su Ürünleri Yüksek Mühendisi

Prof. Dr. Kenan Köprücü, Su Ürünleri Fakültesi Dekanı

Prof. Dr. Bülent Şen,

Özkan Özbay, Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü Müdürü,

Prof. Dr. Emine Özpolat, Su Ürünleri Fakültesi Dekan Yardımcısı.

Hamza Aktürk, Su Ürünleri Sektör Yatırımcısı

Prof. Dr. Feray Sönmez,

Doç. Dr. Mürşide Dartay,

Gökhan Karakaya, Su Ürünleri Müh.

Abdullah Gül, Su Ürünleri Müh.

Kenan Alparslan, Su Ürünleri Müh.

Nesrin Baysal, Su Ürünleri Müh.

Murat Atlamış, Su Ürünleri Müh.

İlhan Başbay, Su Ürünleri Müh.

Muhammet Burak Sağın, Su Ürünleri Müh.

İlbey Doğan, Su Ürünleri Müh.

Balık Haber Merkezi (Adnan Kasapcı)

Su ürünleri ile ilgili büyük bir atılımın söz konusu olduğunu belirten Sezer, "2 milyar dolara yakın bir ihracattan bahsediliyor. Dünyada da çipura ve levrekte birinci, alabalık üretiminde ise ikinci sırada yer aldığımız söyleniyor. Üç tarafı denizlerle çevrili olan ülkemizde, kaynaklar yerinde kullanılınca nereye varılacağı açısından son derece önemli." dedi.

İpsala'daki istasyonda bu yıl 10 milyon yavru sazan balığının yetiştirildiğini ifade eden Sezer, yavru sazan balıklarının Edirne'deki su kaynakları ve dağıtım yapılan İstanbul, Çanakkale, Bursa, Bilecik, Yalova, Tekirdağ ve Kırklareli'ye gönderildiğini aktardı.

- "Balık yetiştiriciliği teşvik ediliyor"

AK Parti Edirne Milletvekili Fatma Aksal da Su Ürünleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle balık yetiştiriciliğini teşvik ettiklerini anlattı.

Türkiye'de su ürünlerinin gelişimini yakından takip ettiğini dile getiren Aksal, hem denizlerde balık popülasyonunun hem de balık ihracatının arttığını kaydetti.

Aksal, Karadeniz'in somon yetiştirme anlamında Norveç'ten daha iyi şartlarda olduğunu dile getirdi.

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Nuri Yılmaz, Türkiye'nin balık üretiminde de öncü olduğunu, 100'e yakın ülkeye ihracat gerçekleştiğini anlattı.

Balık kaynaklarının muhafaza edilmesi gerektiğini belirten Yılmaz, hem yetiştirme hem de avcılığın bilinçli yapılması gerektiğini ifade etti.

Edirne Tarım ve Orman Müdürü Atilla Bayazıt ise İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kontrolündeki Su Ürünleri Üretim İstasyonu'nda 2021 yılından bu yana 29 milyon 500 bin yavru sazan balığı üretimi gerçekleştirildiğini anlattı.

Bayazıt, istasyonda bu yıl üretilen 2 milyon 120 bin yavru sazan balığının Edirne'deki iç sulara, 7 milyon 780 bin yavru sazan balığının ise Marmara Bölgesi'ndeki illere dağıtıldığını kaydetti.

İstasyondaki üretim havuzlarını inceleyen Vali Sezer ve beraberindekiler, Gala Gölü Milli Parkı'nda da göle yavru sazanlar bıraktı.

Proje kapsamında Gala Gölü'ne de 300 bin yavru sazan balığı bırakılacak.

AA

OMÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü, Sebze Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Özer başkanlığında yürütülen, "Türk somonu ve hamsi atıklarından elde edilen protein hidrolizatlarının topraksız domates yetiştiriciliğinde biyostimulant olarak kullanım olanaklarının araştırılması ve meyvelerin hasat sonrası muhafazasına etkisinin belirlenmesi" başlıklı, çevreye duyarlı ve tarımsal üretimde sürdürülebilirlik hedefleyen proje, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından da desteklenmeye değer görüldü.

Proje kapsamında, balık unu fabrikalarındaki Türk somonu ve hamsi atıkları alınarak biyogübreye dönüştürüldü. Üniversitedeki topraksız tarım yapılan serada domates yetiştiriciliğinde, elde edilen gübre kullanılarak verim üzerindeki etkileri gözlemlendi.

Yapılan çalışmada, Türk somonu ve hamsi atıklarından elde edilen biyogübrenin topraksız yetiştirilen domateslerde meyve kalitesini ve verimini artırdığı görüldü.

Doç. Dr. Harun Özer, AA muhabirine, artan nüfusun gıda ihtiyacını karşılamak için sebze üretiminin de artması gerektiğine işaret etti.

Sebze üretimi artırılırken doğanın korunması ve sürdürülebilir tarımın öneminin ön plana çıktığını belirten Özer, "Topraksız seralarda ciddi oranda girdi kullanımı var, yoğun kimyasal gübre ve ilaç kullanımı var. Biz burada da girdi kullanımı azaltmak istiyoruz. Topraksız tarımda gübre kullanımını azaltmaya yönelik çalışmalar yapmayı planladık." dedi.

Samsun'un balık üretimi ve ihracatında önemli merkezlerden biri olduğunu, en son balık unu fabrikasında değerlendirilen balıklardan geriye kalan atıkların ise çevre kirliliği oluşturduğunu anlatan Özer, şöyle devam etti:

"Özellikle Türk somonunu biz Japonya'ya bile ihraç etmekteyiz ama bu balıklarımızda önemli bir atık çıkıyor. Yüzde 55-60 civarında balıklardan atık çıkıyor ve bu atık balık unu ve hayvan yemi olarak kullanılabiliyor ama önemli bir oranda çevreye atılıyor, çevreyi tehdit ediyor ve katma değeri düşük bir ürün ortaya çıkıyor. Biz atıklardan gübre elde ederek katma değeri yüksek, çevreci, sürdürülebilir bir gübre elde etmeyi planladık. Şu ana kadar geldiğimiz noktada çok başarılı sonuçlar elde ediyoruz. Özellikle Türk somonu ve hamsi atıklarından hidrolizat elde ederek Türkiye sebze üretiminin neredeyse yarısını kapsayan domates yetiştiriciliği üzerinde bunları deniyoruz. Ticari bir ürün potansiyeli olan biyogübre elde ettik. Elde ettiğimiz gübrenin verimi arttırdığı, meyve kalitesine önemli etkiler sunduğu, özellikle meyve içeriği, insan sağlığı açısından içeriğini önemli oranda arttırdığını ortaya koyduk."

Elde ettikleri gübrenin sadece domateste değil topraksız tarıma uygun bütün meyve ve sebzelerde rahatlıkla kullanılabileceğini söyleyen Özer, "Topraklı tarımda da yoğun miktarda domates yetiştiriliyor. O yüzden domatesle başladık ama tüm ürünlerde kullanılabilir. Hatta yaprağı yenen sebzeler, işte maydanoz gibi sebzeler de başka hiçbir gübre ilavesi olmadan tamamen bu gübre kullanılarak başarılı sonuçlar alabileceğinizi düşünüyorum. Çalışmanın daha birinci yılındayız, ikinci yılda yapılacak bu çalışma ve patent alma süreçleri başlayacak. Kesinlikle başarılı olacağımızı ve bu ürünü ticari olarak pazarlamak isteyen çok sayıda firmanın bu ürünü talep edeceğini düşünüyoruz." ifadelerini kullandı.

Özer, çalışmada Ordu Üniversitesi Fatsa Su Ürünleri Fakültesinden Doç. Dr. Koray Korkmaz'ın da yer aldığını sözlerine ekledi.

AA

İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz Bölgeleri (İMEAK) Deniz Ticaret Odaları Ağustos ayı meclis toplantısında konuşan İl Tarım ve Orman Müdürü Barış Saylak, avcılık, yetiştiricilik ve toprak havuzda deniz balığı yavru üretimi hakkında bilgi verdi.

Muğla'da, 2024 yılının ilk 6 ayında 48 bin 725 ton su ürünleri ihracatı yapıldığını belirten Saylak, bu üretimden 317 milyon dolar gelir elde edildiğini ifade etti.

Saylak, Milas'taki toprak havuzlarda üretim yapan 23 kuluçkahanenin ise Türkiye deniz balığı yavrusu ihtiyacının yüzde 75'ini karşıladığını anlattı.

AA

AA muhabirinin Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden derlediği bilgiye göre, iç sulardaki kurulu çiftliklerde belli bir ağırlığa ulaştıktan sonra Karadeniz'deki deniz kafeslerine aktarılarak yetiştirilen Türk somonunda, Ocak-Haziran 2023'te 162 milyon 661 bin 489 dolar olan ihracat, bu yılın aynı döneminde 204 milyon 291 bin 321 dolara ulaştı.

İhraç edilen ürün miktarı ise 22 bin 566 tondan 36 bin 490 tona çıktı.

Böylece yılın ilk yarısındaki Türk somonu ihracatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla miktarda yüzde 62, değerde yüzde 26 arttı.

Rusya Federasyonu başta olmak üzere 41 ülkeye Türk somonu satıldı.

Türkiye'den bu dönemde Rusya Federasyonu'na 24 bin 91 ton karşılığı 122 milyon 895 bin 861 dolarlık somon ihraç edildi.

Rusya Federasyonu'nu 16 milyon 924 bin 390 dolarla Almanya, 13 milyon 562 bin 131 dolarla Vietnam takip etti.

- Doğu Karadeniz'den ihracat yüzde 12 arttı

6 aylık somon ihracatında Doğu Karadeniz de payını artırdı.

Bölgeden ocak-haziran döneminde Rusya Federasyonu başta olmak üzere 19 ülkeye 15 bin 59 ton karşılığı 81 milyon 24 bin 158 dolarlık somon satıldı.

Bölge ihracatı, 10 bin 872 ton ürün karşılığı 72 milyon 102 bin 792 dolar kazanılan geçen senenin ilk yarısına göre miktarda yüzde 39, değerde yüzde 12 arttı.

- "Asya pazarından daha fazla pay alma noktasında çalışmalarımız sürdürülecektir"

DKİB Yönetim Kurulu Başkanı Saffet Kalyoncu, Türk somonu ihracatında yılın 6 ayının artışla tamamlandığını söyledi.

Gelecek 6 aylık dönemde de dış satımdaki artışın süreceğini öngördüklerini dile getiren Kalyoncu, "Türk somonuna yönelik talep, önümüzdeki dönemde de artış trendini sürdürecektir. Bunun yanında ihracat yapılan ülke çeşitliliğini artırmak için de çaba sarf ediyoruz." diye konuştu.

Kalyoncu, bu kapsamda ekim sonunda Çin Halk Cumhuriyeti'nde düzenlenecek fuara katılım sağlayacaklarını belirterek şunları kaydetti:

"DKİB olarak firmalarımızla China Fisheries&Seafood Expo 2024 su ürünleri fuarına katılım sağlayarak, dünyanın önde gelen balık tüketimi olan Asya pazarından daha fazla pay alma noktasında çalışmalarımız yoğun şekilde sürdürülecektir. Türk somonunda ülke çeşitliliğini daha da artırarak önümüzdeki dönemde sektör ihracatını daha üst rakamlara ulaştırmayı planlamaktayız."

AA

Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Erkan Tarık Akdemir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Giresun'un kültür balıkçılığı açısından büyük bir potansiyelinin bulunduğunu söyledi.

Son yıllarda Tarım ve Orman Bakanlığının sağladığı çeşitli desteklerle bu potansiyelin firmalar tarafından değerlendirilerek yatırımlara dönüşmeye başladığını ifade eden Akdemir, halen biri denizde, ikisi Kılıçkaya Baraj Gölü'nde, 36'sı akarsularda olmak üzere 39 çiftliğin faaliyetlerine devam ettiğini belirtti.

Akdemir, Karadeniz üzerinde planlanan 7 projeden birinin faaliyetine başladığını dile getirerek, şöyle konuştu:

"İlimizde, Karadeniz açıklarında, deniz suyu yüzey sahası üzerinde Tarım ve Orman Bakanlığımızın izin verdiği diğer bakanlıklarımızın onayladığı ve ÇED süreçlerini olumlu tamamlayan 7 potansiyel alanda 7 su ürünleri yetiştiriciliği tesisi planlanmaktadır. 2024 yılını içeren dönem boyunca bir tesis Türk somonu üretimine başlamış durumda. İlgili bu tesis bin ton civarı üretim planlamakta olup, hasat periyodunu tamamlamak üzeredir. Diğer tesislerin de 2024 yılı kasım ayı ortası itibarıyla üretime başlayacağı düşünülmektedir."

Giresun'un Şebinkarahisar ilçesinde bulunan Kılıçkaya Baraj Gölü'nün de kültür balıkçılığında öne çıktığına vurgu yapan Akdemir, sözlerini şöyle sürdürdü:

"İlimizde baraj gölü yüzey sahası üzerinde 13 adet ağ kafeslerde su ürünleri yetiştiriciliği tesisi kurulumu planlanmaktadır. Bu tesislerden 2'si üretime başlamış durumdadır. Gölde porsiyonluk 110 ton civarı alabalığın hasadı yapıldı. Şu an için tahmini 600 bin adet yavru alabalık, ilgili 2 tesiste yaz aylarını geçirmek üzere muhafaza edilmektedir."

- "3 milyon civarı yavru alabalık üretimi yapılmaktadır"

Akdemir, bölgede akarsular üzerine kurulu 36 alabalık çiftliğinde 170 ton civarında üretim gerçekleştirildiğini kaydetti.

Tesislerin tamamının faaliyete geçmesiyle Giresun'da yılda 18 bin 670 ton kültür balığı üretimi kapasitesine ulaşılacağını belirten Akdemir, şöyle devam etti:

"İlimizde yetiştirilen su ürünlerine Tarım ve Orman Bakanlığımız tarafından yetiştiriciliği yapılan tür ve miktar bazında desteklemeler yapılmaktadır. Yumurtadan sofraya kadar yetiştirilen su ürünleri Bakanlığımız ve ilgili bakanlıklar tarafından denetlenmekte ve vatandaşlarımızın bu sağlıklı protein kaynağına ulaşmaları sağlanmaktadır. İlimizde planlanan tesis kurulumları tamamlanıp tam kapasiteyle üretime başladıklarında denizde 12 bin ton Türk somonu, Kılıçkaya Baraj Gölü'nde 6 bin 500 ton porsiyonluk alabalık, karada kurulu tesislerimizde ise 170 ton porsiyonluk alabalık üretimi gerçekleştirilmesi planlanmaktadır."

- Düzköy açıklarında yetiştirilen balıklar 30'dan fazla ülkeye ihraç ediliyor

Keşap ilçesi Düzköy açıklarında somon üretimi yapmaya başlayan tesisin şefi Musa Kığılı, 2023 yılında kurum çalışmaları tamamlanan tesiste bu sene mayıs ayında hasada başladıklarını söyledi.

Tesiste yılda 2 bin ton somon yetiştiriciliği yapmayı planladıklarını ifade eden Kığılı, Giresun'daki yatırımlarına büyük önem verdiklerini kaydetti.

Balıkların ABD, Rusya ve Japonya'nın aralarında bulunduğu 30'dan fazla ülkeye ihraç edildiğini dile getiren Kığılı, şöyle konuştu:

"Giresun'da somon üretimi için yeni tesisimizi kurduk. Balıkta yüzde 95 ihracat hacmi ile 30'dan fazla ülkeye ihracat yapıyoruz. Tüm süreçlerimizde teknolojiyi odağa alarak, sektörün, tüketicinin ve pazarın gerekliliklerine göre hızlıca aksiyon alıyor, ürün, çeşitlilik ve hedef pazarları geliştirmeyi hedefliyoruz."

AA

Burada tesisleri gezerek yetkililerden bilgi alan Özarslan, gazetecilere, Sinop'un Türk somonu yetiştiriciliği alanında Türkiye'de ilk sırada yer aldığını söyledi.

Kentte 2017 yılında başlayan Türk somonu üretiminin gelinen noktada yıllık 27 bin tona kadar yükseldiğini anlatan Özarslan, şöyle konuştu:

"Kentimizde 2023 yılında toplam 27 bin ton üretim oldu. Bu üretim sayesinde yaklaşık 38 milyon dolar, 5,5 milyon euro ve 8 milyon ruble ihracatımız oldu. Yedi yıl içerisinde bu rakamlar büyük bir başarının örneği. Biz burada dikkatli bir şekilde sanayicilerimizle çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Çevre dostu bir üretim yapıyorlar. Doğayla iç içe bir üretim. Bu da önemli bir nokta."

Türk somonu üretiminde söz sahibi olunmasında emeği geçenlere de teşekkür eden Özarslan, birlikte çalışarak daha büyük başarılar elde edeceklerine inandığını sözlerine ekledi.

Konuşmasının ardından bir süre tesislerde yapılan somon hasadını izleyen Özarslan, çalışanlara hayırlı işler diledi.

AA

ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. Cüneyt Erenoğlu, Çanakkale Boğazı'nda üniversitenin Dardanos Yerleşkesi'ndeki Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesine bağlı merkezde düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada, anaç bir ıstakozdan elde edilen 2 ay ila 2 yaşlarındaki yavruları, 5 metre derinlikteki resife bırakacaklarını söyledi.

Istakoz neslinin kirlilikten dolayı tükenme durumuna geldiğine dikkati çeken Erenoğlu, AR-GE merkezi olan bu birimde yürütülen sosyal sorumluluk projesinin, akademisyenlerin çalışmalarının toplumsal katkıya dönüştürülmesinde büyük öneme sahip olduğunu vurguladı.

Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Murat Yiğit de dünyada nüfus artışına bağlı olarak kentleşme ve endüstriyel gelişmenin doğal kaynaklar üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu, özellikle deniz ekosistemine yönelik bu etkinin kıyı bölgelerde daha fazla hissedildiğini anlattı.

Projeyle, doğal stokların desteklenmesi ve aşamalı olarak ıstakozları denize salmayı amaçladıklarını bildiren Yiğit, "Bunu da aslında 2023'ten beri uyguladığımız yöntemlerle başarmış durumdayız. Istakozların denizi yeniden canlandırmanın yanı sıra üretim sistemlerine de entegre edilebileceği sonucuna vardık. Istakoz üretimiyle ciddi anlamda ülkemize ekonomik katkı sağlanabileceğini düşünüyoruz." dedi.

- "Amacımız kendi kendine üreyebilen küçük stoklar oluşturmak"

Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Yetiştiricilik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Umur Önal ise üniversite olarak 8 yıldır denizlerde azalan biyoçeşitliliğe vurgu yapmak ve farkındalık yaratmak için sosyal sorumluluk projesi yürüttüklerini belirtti.

Bu kapsamda ilk 4 yıl denizlerde azalan balık miktarını vurgulamak amacıyla balık üretip denize saldıklarını, 4 senedir de sahip olduğu ekonomik değere bağlı olarak son derece büyük bir avcılık baskısına maruz kalan ıstakozları denize bıraktıklarını dile getiren Önal, şu bilgileri verdi:

"Istakoz eskiden bu bölgede çok fazlaymış. Çanakkale Boğazı'ndan başlayarak Marmara'nın güneyi, Biga, Bandırma hatta İzmit Körfezi'ne kadar olan bölgede çok fazla ıstakoz varmış. Istakozları eski bolluğuna ve bereketine kavuşturmak istiyoruz. Nihai amacımız kendi kendine üreyebilen küçük stoklar oluşturmak. İlk 3 sene bir midye çiftliğinde yaptık. Bu sene de Dardanos açığında yaklaşık 5 metrelerde bir resif alanımız var. Bu sene oraya 350 yavru bırakıyoruz. Umudumuz bu resif alanında o bölgeye tutunmaları. Büyüyerek, hayatta kalarak popülasyona katkı sağlayacak canlılar oluşturmayı amaçlıyoruz."

AA

Kentteki balık çiftliklerinde yetiştirilen balıklardan sağım işlemiyle elde edilen yumurta ve spermlerin karıştırılarak bir süre bekletilmesiyle döllenme işlemi tamamlanıyor.

Özel tepsilerde muhafaza edilen balık yumurtalarından 30 günlük kuluçka döneminden sonra çıkan larvalar 15 günlük olunca yüzmeye ve yavru yemleriyle beslenmeye başlıyor.

Günde 3 kez özel yemlerle boylandırma havuzlarında beslenen yavrular, 3-4 aylık olunca Karadeniz'deki deniz kafeslerine nakledilerek burada belirli ağırlığa erişene kadar yetiştiriliyor.

Yaklaşık 8-10 aylık zorlu yetiştirme sürecinin ardından yeterli büyüklüğe ulaşan Türk somonu, protein, potasyum, fosfor, demir ve omega yağ asitleri gibi yüksek besin değerlerinden ötürü farklı ülkelerin mutfaklarında her geçen gün daha fazla yer buluyor.

- "Türk somonunun üretiminden sonra işlenmesi de önemli"

Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürü İsa Kaplan, AA muhabirine, kentte 21 deniz ağ kafes ve 44 karada olmak üzere 65 balık işletmesinin yanı sıra 2 damızlık balık üretim tesisi bulunduğunu söyledi.

Türk somonunun Trabzon'un öne çıkan ürünleri arasında yer aldığına işaret eden Kaplan, "Balığın yumurta sağımından en son tüketim haline kadar bir sürü evresi bulunmaktadır. Bu evreleri Bakanlığımız titizlikle takip etmektedir." dedi.

Kaplan, 14 de işleme tesisleri olduğunu belirterek, "Türk somonunun üretiminden sonra işlenmesi de önemli. Fileto haline getirilmesi ve tütsülenmesi bu işletme tesislerimizde olmaktadır." diye konuştu.

Tarım ve Orman Bakanlığının Karadeniz'de Türk somonu üreticileri ve işletme tesislerine destekleri olduğuna dikkati çeken Kaplan, bugüne kadar işletme tesislerine 40 milyon liranın üzerinde yatırım desteği verildiğini aktardı.

- "Bu bizim için milli bir değerdir"

Kaplan, savaşlar, artan nüfus ve iklim değişikliği gibi çeşitli nedenlerle dünyada gıdanın öneminin giderek arttığını ifade ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizde Türk somonu üretimi oldukça önemlidir. Bizim protein açığımızı kapatacak, kapattığı gibi ihracat yapılabilecek bir ürünümüzdür. Uzak Doğu ülkelerinden Suudi Arabistan'a, Ukrayna ve Rusya'ya kadar birçok ülkeye ihracat yapmaktayız. 2023 ihracat rakamımız yaklaşık 90 milyon dolardır. Bu, bizim için milli bir değerdir."

Türk somonunun lezzetli ve protein açısından zengin olduğunun altını çizen Kaplan, "2023'te 17 bin 750 ton Türk somonu ürettik. Karadakilerle beraber 18 bin 200 tonluk üretimimiz var. Üretimimizi 38 bin tona kadar çıkaracağız. Bu rakamlar sadece Trabzon için." dedi.

AA

Somon hasadının haziran ayı sonuna kadar süreceği öğrenildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Nuri Yılmaz, hasat töreninde yaptığı konuşmada, dünyada su ürünleri yetiştiriciliği belli seviyede giderken, Türkiye'de bakanlıklarının verdiği desteklerle sektörün sürekli büyüyen, trendi yükselen bir hale geldiğini belirterek, "Ülkemizde en kaliteli balıkları üretmeye çalışıyoruz. Türk somonu, katma değeri olan bir ürünümüzdür." ifadesini kullandı.

Norveç'te somon tesislerini gezdiklerini dile getiren Yılmaz, "Norveç'deki üretimle bizim aramızda ne fark var incelemesini yaptık. Norveç'in avantajı, okyanus ülkesi olması dolayısıyla soğuk bir ülke ve yılın 12 ayı üretim yapabilmekte. Bizim için bu dezavantaj. Biz Karadeniz'de su sıcaklığı nedeniyle belli dönemlerde üretim yapabiliyoruz ama kalite, sürdürebilirlik, Omega 3 anlamında Norveç ile Türk somonu arasında yapılan bilimsel çalışmanın sonucunda, bizim somonumuz Norveç somonundan daha kaliteli çıktı." diye konuştu.

- 2023 yılında Samsun'da 8 bin 771 ton Türk somonu yetiştirildi

İl Tarım ve Orman Müdürü İbrahim Sağlam ise Samsun'da su ürünleri yetiştiriciliği üretiminin önemli bölümünün Derbent Baraj Gölü ve Yakakent açıklarında Karadeniz'de yapıldığına işaret etti.

Su ürünleri yetiştiriciliğinde Samsun'da toplam kapasitenin yılda 23 bin 92 ton olduğunu ancak üretimin ortalama 15 bin 483 tonda kaldığını dile getiren Sağlam, "Derbent Baraj Gölü'nde 14, Yakakent açıklarında Karadeniz'de 12 su ürünleri yetiştiricilik tesisi bulunmakta. 2023 yılında bu iki su rezervinde ağ kafeslerde 13 bin 270 ton alabalık üretimi gerçekleştirilmiş olup, bu miktarın 8 bin 771 tonu Türk somonudur. Derbent Baraj Gölü'nde yetiştirilen alabalıkların bir kısmı iç piyasada tüketilip, büyük kısmı ise 500-600 gram ağırlığa ulaşınca denizde bulunan su ürünleri yetiştiricilik tesislerine canlı olarak nakledilmekte. Burada 3,5-4 kilogram ağırlığa ulaşıncaya kadar büyütülmektedir." dedi.

Sağlam, 1,25 kilogram ağırlığın üzerindeki alabalıklara "Türk somonu" adı verildiğini dile getirerek, şunları kaydetti:

"Bu ürün genellikle ihraç edilmektedir. Samsun'da yapılan kültür çalışmaları ile hem tatlı suda hem de denizde kolaylıkla alabalık yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu tür aslen deniz kökenli olduğu için, denizde 20 dereceye kadar olan suda yetiştiriciliğe çok uygundur. Karadeniz, yapısı itibarıyla bu alabalık türünün yetiştiriciliğine çok uygun olup, ekim ve kasım aylarında denize götürülen alabalıklar haziran ayı başına kadar çok hızlı büyüme kaydedebilmekte, daha lezzetli olduğu için tercih edilmektedir. Bu nedenle son yıllarda özellikle Japonya ve Rusya'dan Türk somonuna talep artmıştır. Japonya'dan gelen talepler üzerine tesislerimiz, planlamalarını bu yeni taleplere göre revize ederek Türk somonu üretimlerini artırmışlardır."

Hasat törenine Yakakent Kaymakamı Abdüssamed Kılıç, Belediye Başkanı Şerafettin Aydoğdu ile balıkçılık sektörü temsilcileri katıldı.

AA

Yumurtadan çıktıktan sonra havuzlara alınacak yavrular, istenen büyüklüğe ulaştığında çevre illerdeki gölet ve barajlara bırakılacak.

Tesiste incelemede bulunan İl Tarım ve Orman Müdürü Atilla Bayazıt, balık avcılığını yaygınlaştırmak ve sürdürülebilir balıkçılığın verimini artırmak için çalışmalar yaptıklarını belirtti.

Tarım ve Orman Bakanlığının Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi kapsamında tesiste yüksek sayıda üretim yapıldığını aktaran Bayazıt, "Tesiste bu yıl 10 milyon pullu sazan yavrusunu yetiştirmeyi hedefliyoruz. Doğal yaşamın korunması ve balık popülasyonunun artırılmasını hedeflerken aynı zamanda sürdürülebilir bir balıkçılık uygulaması gerçekleştirilerek ekonomik katma değer oluşturuyoruz." ifadelerini kullandı.

AA

Baydaş, ihracat imkanından dolayı balıkçılık sektörünün çok hızlı büyüdüğüne işaret ederek, "Ciddi bir gelişme sergileniyor. Dünyada artık Norveç somonunun yanında Türk somonu, Karadeniz somonu tercih ediliyor. Türk somonu da artık kıymetli bir alternatif olarak var. Rize bu anlamda üretimde ciddi söz sahibi illerden biri." dedi.
Rize'nin iç sularının ciddi balık türlerine sahip olduğunun altını çizen Baydaş, türlerin korunması ve çoğaltılması için ciddi çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Vali Baydaş, konuşmaların ardından modernizasyon malzemelerini üreticilere, merkez, Derepazarı, Pazar ve Fındıklı ilçelerindeki balıkçı barınaklarına alabalık üretimi için kurulan 6 soğuk hava odasının anahtarlarını ise su ürünleri kooperatiflerine teslim etti.

Törene, Tarım ve Orman Müdürü Murat Genç, DOKAP Başkanı Hakan Gültekin ile kooperatif temsilcileri ve üreticiler katıldı.

Rize'de karada 41, deniz yüzey alanında 4 su ürünleri yetiştiricilik tesisi, bu tesislerin 37'sinde ise kuluçkahane bulunuyor. Bu tesislerde yılda toplam 5 bin 337 ton alabalık ve 57 milyon 646 bin yavru alabalık yetiştiriciliği yapılıyor.

AA

Geçen yıl 5 milyon 240 bin yavru sazan üretilen, 109 sivriburun (Acipencer stellatus) ve 69 karaca (Acipencer queldenstaedtii) türünde mersin balığına ev sahipliği yapan tesiste, koruma altındaki tatlı su balığı mersinin 55 bin yavrusu yumurtadan çıktı.

Havyarı, eti ve derisiyle ekonomik değer taşıyor

Oktay, 13 yaşındaki mersin balıklarının yavruyken Amasya-Yedikır Su Ürünleri Üretim İstasyonu'ndan getirildiğini aktararak, "Havyarı (yumurtası) en değerli türdür. Havyarının dışında eti de çok kıymetli olup, derisi çanta ve deri sanayisinde kullanılmakta." dedi.

Dünyada formunu koruyarak gelmiş en yaşlı tatlı su balığı türü olan mersinin geçmişinin 250 milyon yıl öncesine dayandığını ifade eden Oktay, havyarının kilogramı 2 bin 500 ila 3 bin dolar arasında satılan balığın doğal yaşam alanlarının Karadeniz, Hazar ve Azak denizleri olduğunu kaydetti.

Oktay, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünün talimatıyla ilk defa karaca mersin balığının deneme üretiminin yapıldığını bildirerek, "19 Nisan'da anaç balıklardan yumurta ve sperm olgunluğuna ulaşmış 6 dişi ve 13 erkek karaca mersin balığı, hipofiz hormonu uygulanarak tam kontrollü üretim metoduyla sağılıp yaklaşık 5 kilogram yumurta elde edildi. Kuluçkahanede tutulan döllenmiş yumurtalardan 5 ila 7 gün içerisinde larva çıkışı başladı. Yaklaşık 55 bin larva elde edildi." diye konuştu.

Sivriburun mersin balığı deneme üretimi de planlanıyor

Besin kesesini tüketen yavru balıkların tesiste üretilen canlı yemle beslenmeye başlandığını aktaran Oktay, şu bilgileri verdi:

"1 hafta kadar canlı yemle beslendikten sonra yavaş yavaş toz yeme alıştırılacaklar. Yaklaşık 35 gün kadar kuluçkahanede bakım ve beslemesi yapılan karaca mersin balığı yavruları daha sonra tesisimizdeki beton havuzlara nakledilecek. Tesisimizde 1-1,5 yaşına kadar büyütülecek yavruların, daha sonra markalanarak Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğümüzün belirleyeceği program dahilinde Karadeniz ve Karadeniz ile bağlantısı bulunan nehirlere salınması planlanıyor."

Oktay ayrıca, tesiste mayıs sonuna kadar sazan balığı sağımının yapılacağını, daha sonra da mevsim koşullarına bağlı olarak sivriburun mersin balığının deneme üretimine geçilmesinin planlandığını sözlerine ekledi.

AA

Yumaklı, yazılı açıklamasında, su ürünleri ve balıkçılık sektöründe ivmenin yukarı yönlü olduğunun altını çizdi.

Su ürünlerinde sağlanan destekler, uygulanan politikalar ve projelerle sürdürülebilir yönetim yaklaşımına dayalı yakalanan üretimde artış ivmesinin devam ettiğini vurgulayan Yumaklı, şunları kaydetti:

"Su ürünlerinde 2023 yılı toplam üretim miktarı, bir önceki yıla göre yüzde 18,6'lık artışla 1 milyon 7 bin 921 ton oldu ve Cumhuriyet tarihinin rekoru kırıldı. 2023 yılındaki bu artışın en önemli nedeni, avlanan balık miktarından kaynaklandı."

Yumaklı, hamsi avcılığının üretiminde belirleyici tür olduğuna dikkati çekerek, "2023'te bir önceki yıla göre yüzde 117 artışla 273 bin 915 ton olarak gerçekleşen hamsi avcılığı, toplam üretim miktarımızda artışa sebep olduğu gibi balıkçımızın da yüzünü güldürmüştür. Ülkemiz için kıymetli olan bu balığımızı, fazlaca avlamaktan ziyade, uzun yıllar boyunca sofralarımızdaki sürekliliğini sağlamak önemlidir. Bütün gayretimiz bu yöndedir. Bunun için hamsinin de dahil olduğu 7 avcılık türünü üretim planlaması kapsamına aldık." ifadelerini kullandı.

Yetiştiricilik ürünlerinde geçen yıl nispi bir artışın yaşandığını belirten Yumaklı, şu bilgileri verdi:

"Su ürünleri yetiştiriciliği önceki seneye göre yüzde 7,6 artarak 553 bin 862 tona ulaştı. Bakanlık olarak üretim hedeflerini yakalıyoruz. Tür bazında en büyük artış Türk somonunda yaşandı. Uluslararası pazarda marka değeri olması için çalıştığımız Türk somonu üretimimiz önceki yıla göre yüzde 45 artarak 66 bin tonu geçti. Yine üretim planlaması kapsamına dahil edilen Türk somonu ile birlikte çipura, levrek ve midye yetiştiriciliğini de sürdürülebilirlik ilkesiyle artırmaya devam edeceğiz."

Yaklaşık 100 ülkeye geçen yıl su ürünleri ihracatı yapıldığını ve 1,7 milyar dolarlık değer elde edildiğinin altını çizen Yumaklı, Türkiye'nin su ürünlerinde net ihracatçı ülke konumunu sürdürdüğünü vurguladı.

AA

Prof. Dr. Memiş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, akuakültürün Türkiye'de 1970'lerde başladığını, mevcut su kaynaklarının kullanılıp ekonomiye kazandırılması ve istihdam sağlamasının amaçlandığını söyledi.

Bu kapsamda mühendis yetiştirmek için üniversitelerde su ürünleri fakültelerinin kurulduğunu belirten Memiş, mühendislerin yetişmesiyle beraber sektörde yatırımların hızlandığını, böylece Türkiye akuakültür alanında söz sahibi olmaya başladığını anlattı.

Prof. Dr. Memiş, doğal ortamda azalan stokların yetiştiriciliğin artışına neden olduğunun altını çizerek, "Türkiye'de akuakültür yapan 2 bin 382 işletme var. Bunun 553'ü deniz balıkları, kalanı ise iç su tesisleridir. Türkiye'nin akuakültür yoluyla üretim miktarı senelik 500 bin tonu aşmış durumda. Global olarak akuakültür yoluyla balık üretiminde Çin, Norveç ve Şili ilk üçte yer alırken, Türkiye 8. sırada yer almıştır. Ülkemiz, Avrupa'da lider olma pozisyonunda." diye konuştu.

Türkiye'nin akuakültür ile çipura, levrek ve alabalık ürettiğini dile getiren Memiş, "Bu balıklarda birinci pazarımız Avrupa ve 100'ün üzerinde ülkeye ihracat yapıyoruz. Türkiye akuakültür alanında dünyada yerini aldı. Çünkü doğal stoklar azaldığından, avcılıktan balık gelmiyor. Bunun için kontrollü şartlar altında balık yetiştirip yine insanımıza bu önemli gıdayı sunmak zorundayız." ifadelerini kullandı.

- "Akuakültürde üretim kontrollü şartlarda yapılıyor"

Prof. Dr. Memiş, akuakültürün bilimden en çok yararlanan alan olduğuna dikkati çekerek, bununla üretimin sağlıklı bir ekosistemde gerçekleştirildiğini kaydetti.

Akuakültürün temiz sularda yapılmak zorunda olduğunu vurgulayan Memiş, şöyle devam etti:

"Su kalitesindeki herhangi bir değişiklik üretimi negatif yönde etkiliyor. Bunun yaşanmaması için işletmeler temiz alanlarda üretim yapmak zorundalar. Türkiye bu açıdan riskli değil, üretimlerimiz temiz alanlarda yapılıyor. Türkiye'de akuakültür üretimi Karadeniz, Ege Denizi'nde Çanakkale'den aşağıda, Ege Denizi’nde İzmir, Muğla, Akdeniz'de Antalya ve İskenderun Körfezi'nde yapılıyor. Akuakültürde bütün üretim kontrollü şartlarda yapılıyor, istediğimiz zaman ürün alıyoruz. Tabii ki denizlerimizin ve iç sularımızın kalitesinin de üretim hedefleriyle birlikte yönetilmesi gerekiyor. Çünkü başarı ancak bu şekilde yakalanabilir ve sürdürülebilir. Hızlı büyümeyi sürdürebilmek hedeflenen başarıyı yakalamak için İstanbul Üniversitesi de üzerine düşeni yaparak Su Bilimleri Fakültesi kurmuş ve bu konuda uzman yetiştirmek maksadıyla su bilimleri ve mühendislerini mezun etmeye başlamıştır."

Türkiye'nin turizm ülkesi olduğunu, deniz kıyılarına gelen turistlerin birinci tercihinin balık olduğunu kaydeden Memiş, bunun için bunun mutlaka üretim yapılması gerektiğini ifade etti.

- "RAS, akuaponik ve IMTA sistemleri Türkiye'de de yapılmaya başlandı"

Prof. Dr. Memiş, doğal ortamda azalan balıkların akuakültür yöntemiyle elde edilebildiğini, bu sayede her mevsim balığa her yerde ulaşılabildiğini aktardı.

Su ürünleri yetiştiriciliği yaparken suyun kesinlikle temiz olması gerektiğini vurgulayan Memiş, "Su kalitesinde bozulma yaşanması ihracatımızı ve iç piyasadaki balık varlığını düşürebilir. Bu nedenle sularımızı ve su ürünleri üretim alanlarımızı korumak zorundayız." dedi.

Prof. Dr. Memiş, bunun için çevre dostu, suyu koruyan sistemlerin geliştirilmesinin önemli olduğunun altını çizerek, "Bu kapsamda RAS, akuaponik ve IMTA gibi sistemler konuşulmaya başlandı. Bu sistemler çevre dostu ve yenilikçi akuakültür sistemleridir ve gelecek için oldukça önemlidir. Bu tip ekosistemi bütünüyle ele alan bilimsel çalışmalar dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yapılmaya başlandı." diye konuştu.

- "Kırmızı listedeki balıkların neslinin devamı için de akuakültürü kullanıyoruz"

Prof. Dr. Memiş, Türkiye'de birçok balık türünün neslinin tükenme tehlikesi yaşandığını, kırmızı listedeki balıkların neslinin devamı için de akuakültürü kullandıklarını söyledi.

Türkiye için ekonomik değeri olan nesli tehlike altında olan türlere endemik alabalık ve mersin balığının örnek verilebileceğine değinen Memiş, bu balıkları akuakültür yoluyla ürettiklerini bildirdi.

Akuakültürün hedeflerini gerçekleştirmek için suyun ve ekosistemin yönetimini iyi bilen mühendislere ihtiyaç olduğunun altını çizen Memiş, İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesinin bu anlamda donanımlı mühendisler yetiştirdiğini ve sektörün gelecek hedeflerini karşılayabileceklerini ifade etti.

Prof. Dr. Memiş, mühendislerin çalışabilmesi için sektörün biraz daha adım atmasının önemli olduğunu kaydederek, öğrencilerin sahada çalışma olanaklarının arttırılması gerektiğini sözlerine ekledi.

AA

Kentteki balık üretimi, Yemliha Mahallesi yakınlarında Kızılırmak üzerine inşa edilen Yamula barajlarında kurulu tesislerde yapılıyor.

Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu alabalık yavrularının yüzde 40'ının karşılandığı Pınarbaşı ve Bünyan ilçelerindeki 6 kuluçkahane ve büyütme tesisinde anaç balıklardan sağılan yumurtalar döllendikten sonra yaklaşık 2 ay kuluçkada bekletiliyor.

Yumurtadan çıkan yavruların havuzlarda 30 gram ağırlığa ulaşmasının ardından balıklar Yamula ve Bahçelik barajlarının göl yüzeyine kurulan kafeslere götürülüyor.

Baraj göllerinin toplam 607 dekarlık yüzey alanında kafes balıkçılığı yapan 9 firmanın 18 tesisinde yetiştirilen balıklar, ağırlıkları 3 kilograma gelene kadar besleniyor.

Çiftliklerde büyüdükten sonra hasat edilen balıklar, tırlarla Mimarsinan Organize Sanayi Bölgesindeki tesislerde işlemden geçirilerek yurt dışına gönderiliyor.

Kentte 30 yılı aşkın süredir balık üreten işletmenin yetkilisi Alper Sermed, AA muhabirine, somonun ihraç edilecek duruma gelmesinin 22 ay sürdüğünü söyledi.

Balıkların bu sürede birçok işlemden geçtiğini vurgulayan Sermed, Türk somonunun Kanada gibi yeni pazarlara da girmeye başladığını kaydetti.

Kayseri'nin somon yetiştiriciliği için en uygun yerlerden olduğunu belirten Sermed, "En özel ve izole sular Kayseri'de. Uzunyayla bölgesindeki kuluçkahanemiz tamamen şehirden uzakta bir bölge. Kayseri'de somon üretenlerle bu işi denizde yapanlar birebir aynı üretim sonuçlarını alıyor. Hatta avantajlarımız var. Süre sıkıntımız yok. Kısa bir zamanda üretmek zorunda değiliz. Burada çıkan ürün denizde çıkan somonla aynı pazarda aynı rafta yerini alabiliyor." diye konuştu.

AA

Doğu Anadolu Bölgesi'nin balık üretimi için uygun olduğunu öğrenen girişimci Ebubekir Kök, 2 ortağıyla Tortum ilçesindeki Yellitepe Mahallesi'nde tesis kurmaya karar verdi.

Hazırladıkları projeyi 2022'de TKDK'ye sunan girişimciler, geçen yıl 2700 rakımda, yıllık 5 milyon gökkuşağı alabalığı yavrusu üretimi yapılabilecek tesisi kurdu.

Tesiste, yumurtadan çıkan balıklar alıştırma havuzlarında 20 grama kadar büyütülüyor ve barajlardaki üretim kafeslerine gönderiliyor.

- "1 ila 20 gram olduğunda iç sulardaki kafeslere satışımızı gerçekleştiriyoruz"

Ebubekir Kök, AA muhabirine, 2022 yılında projeye başladıklarını ve fizibilite çalışmalarının ardından 2023'te tesisi kurarak faaliyete başladıklarını söyledi.

TKDK ile Avrupa Birliği'nden 500 bin avro destek aldıklarını ve öz sermaye de dahil 20 milyon lira yatırımla tesisi kurduklarını anlatan Kök, şöyle devam etti:

"İlk başta sezon başında yumurtayı alıyoruz. Yumurtayı kuluçka dolaplarına koyuyoruz ve 1 ay sonra yumurtalar çıkıyor. Daha sonra alıştırma havuzlarına alıyoruz. 70 büyütme havuzumuz var, orada büyüttükten sonra tercihe göre 1 ila 20 gram olduğunda iç sulardaki kafeslere satışımızı gerçekleştiriyoruz. Ürettiğimiz balık gökkuşağı alabalığı. Gökkuşağı alabalığının yavru aşaması bizde başladıktan sonra iç sulardaki, yani barajlardaki kafeslerde devam ediyor. Onlar yazı geçirdikten sonra denizlerdeki kafeslere veriyorlar. Onlar da şu an meşhur olan Türk somonu dediğimiz balık haline getiriyorlar."

Kök, balıkların Türk somonu haline geldikten sonra Rusya, Amerika Birleşik Devleti ve Afrika ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkeye ihraç edildiğini dile getirdi.

- "Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki soğuk sularda bu işe giriştik"

Yıllık 4 periyotta olmak üzere toplam 5 milyon balık yavrusu ürettiklerini söyleyen Kök, "Biz fikri aklımızda oluştururken bir üniversitenin açıklamasını duyduk. 'Doğu Anadolu Bölgesi balıkçılık için iyi bir ortam ve yapılması gerekmektedir.' denildi. Yurt içindeki göllerde sular sıcak olduğu için yavru sıkıntısı yaşanıyor. Onun için bizde böyle bir fikir oluştu. Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki soğuk sularda bu işe giriştik. Hedefimiz, yavruyu üretmek sonrasında barajlardaki kafeslerle ülke ihracatına katkı sağlamak." diye konuştu.

Üretimin 2700 rakımda yapıldığına dikkati çeken Kök, "Yavru alabalık için temiz, kaynak su gerekli. Suları kaynaktan alıp tekrar dereye veriyoruz. Girişte ve çıkışta filtrasyon sistemlerimiz var. Dereler için hiçbir sıkıntısı olmuyor. Bu yavruyu üretebilmek için temiz, el değmemiş, herhangi bir sorunla karşılaşmamış sular lazım. Onun için biz de 2700 rakımda bu suyu bulduktan sonra tesisimizi açmaya karar verdik." dedi.

AA

Denizlerde 15 Nisan'da başlayan av yasağının ardından Tarım ve Orman Bakanlığının kontrol ve denetiminde Türkiye'nin farklı bölgelerinde kurulan çiftliklerde üretilen somon, levrek ve çupra gibi balık türleri, ihracatın yanı sıra iç piyasaya da sunuluyor.

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Osman Samsun, AA muhabirine, 2023 yılı verilerinin henüz açıklanmadığını ancak Türkiye'de 2022'de kafes yetiştiriciliği yoluyla 514 bin 805 ton balık üretiminin yapıldığını söyledi.

Toplum olarak hem avlanma hem de yasak dönemlerinde su ürünleri tüketiminin dünya ortalamasının çok altında olduğuna işaret eden Samsun, "Özellikle av yasağının başlamasıyla bazı kesimlerde balık tüketme alışkanlığı tamamen sona eriyor. Çiftliklerde yetiştirilen balık türleri de yüksek protein değerlerine sahip. Bu balıkları da gönül rahatlığıyla tüketebilirsiniz." ifadesini kullandı.

Samsun, Türkiye'de yetiştiricilik yoluyla üretilen ve birçok ülkeye ihraç edilen balıkların Avrupa'da yaşayanların sofralarından eksik olmadığına dikkati çekerek, Türkiye'de ise uygun fiyatlarda satılan balıklara yeteri kadar ilgi gösterilmemesine bilimsel açıdan bir anlam veremediklerini dile getirdi.

"Avrupa'da görevli bulunduğum esnada gittiğim ülkelerde, Türkiye damgalı gerek somon, gerek çupra ve levrek görmek beni onurlandırmış ve bunları alıp keyifle tüketmiştim" diyen Samsun, şöyle konuştu:

"Yani Avrupa bizim balıklarımızı sofralarından eksik etmiyor, tüketiyor ama biz beyaz etin kilosunun yarısı, neredeyse üçte biri kadar fiyatlara düşmüş, besin değeri açısından hiçbir farkı olmayan bu kadar kıymetli türü sofralarımızda bulundurmuyoruz. Bunu anlamak çok zor. Kişi başına tüketilen balık miktarı Türkiye'de 5,6 ila 6, Avrupa Birliği ülkelerinde ise 23-24 kilogram arasında."

Samsun, dünyada avcılık yoluyla elde edilen su ürünleri miktarının her geçen yıl azaldığına dikkati çekerek, "Su ürünlerinin avcılık yoluyla insanlara sunulması, küresel iklim değişiklikleri ve benzeri birçok nedenden dolayı azalıyor. BM Gıda ve Tarım Örgütünün verdiği bilgiye göre, 2030 yılında dünyadaki su ürünlerinin yüzde 50'den fazlası yetiştiricilik yoluyla elde edilecek. Şu an ülkemizde de zaten yetiştiricilik yoluyla elde edilen su ürünü miktarı, avcılık yoluyla elde edilenden fazla. Bu giderek artacak, bu kaçınılmaz bir durum." diye konuştu.

Türkiye'de kişi başına tüketilen balık miktarının hem dünya hem de Avrupa ülkelerinden çok geride bulunduğunu dile getiren Samsun, şunları kaydetti:

"Bu nedenle gerek yetiştiricilik, gerek avcılık ayrımı yapmadan mevsiminde ne varsa onu tüketmeliyiz. Bitkisel olarak mesela şu an çilek var, çilek tüketiyoruz, erik çıktı, erik tüketiyoruz, karpuz tüketiyoruz ama portakal biraz kış meyvesiydi, onu az tüketiyoruz. Yani mevsiminde çıkan su ürünlerini tüketmemiz sağlığımız, zihinsel gelişimimiz, insanlarımızın hayatlarını daha konforlu sürdürebilmeleri açısından çok kıymetli."

AA

Fuarın Resmi Medya Sponsoru olan Balık Haber – Balık TV ‘ye açıklamalarda bulunan Seafood Expo Eurasia Pazarlama Direktörü Yana Florova Seafood Expo Eurasia fuarını, aynı zamanda ilham almak, deneyim alışverişinde bulunmak ve Türk balıkçılık endüstrisinin gelişimine yeni perspektifler yaratmak için bir fırsat olarak değerlendirdiklerini, uluslararası fuarın Avrupa, Asya, Afrika ve Latin Amerika'daki 100'den fazla ülkeden balıkçılık sektörü ve ilgili alanların temsilcilerini bir araya getireceğini ifade etti. Balık ve deniz ürünleri tedarikçileri, ekipman üreticileri, tüccarlar ve alıcılar, balıkçılık profesyonelleri ve gemi yapımcıları, lojistik operatörleri ve su ürünleri uzmanlarını 15 Mayıs'ta İstanbul Tüyap'ta buluşmaya davet eden Florova, fuar ile eş zamanlı olarak panel düzenleneceğini sözlerine ekledi.

Global Vizyoner Buluşmaların Adresi

Fuar bünyesinde 2 gün düzenlenecek olan kapsamlı bir panel ile fuar katılımcılarına eşlik edecek olan panelde, farklı pazarların bölgesel özelliklerinin yanı sıra küresel deniz ürünleri endüstrisindeki temel zorlukları ve fırsatları ele alan kapsamlı bir program düzenleyecek. İş odaklı olarak tasarlanan bu etkinlik, yalnızca dünya çapındaki balıkçılığın ana konularını tartışmayı değil, aynı zamanda izleyicilere sektörün önemli aktörlerinin pazarlama başarısı örneklerini sunmayı da amaçlamaktadır.

Gündemin ana konuları arasında Türkiye, Latin Amerika ülkeleri, Afrika ve Orta Doğu'daki deniz ürünleri pazarlarının mevcut durumunun yanı sıra su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik modern çözümler, sürdürülebilir balıkçılık uygulamaları, balık ürünlerinin lojistiği ve izlenebilirliği yer alıyor. Pozitif iş ruhuyla dolu bir mekan olan Seafood Expo Eurasia, aralıksız görüşmeler ve iş toplantılarının yanı sıra interaktif alan ve aktivitelerle de ziyaretçilerini şaşırtmaya hazır. Bunlar arasında bir fotoğraf bölgesi, unutulmaz hediyeler içeren bir yarışma ve çeşitli etkileşimli bölümler yer almaktadır.

Fuar Balık TV'de Canlı Yayınlanacak

Katılımın ücretsiz olarak https://seafoodexpoeurasia.com/tr/ adresinden yapılabileceğini belirten Florova, Seafood Expo Eurasia fuarının Balık TV tarafından canlı olarak yayınlanacağını ifade ederek sözlerini noktaladı.

Balık Haber Merkezi

Daha önce kuluçka aşaması başarıyla tamamlanan denizpatlıcanlarının 8-10 santimetre boya ulaştığı, böylece ticari yetiştiriciliğinin doğal ortamı dışında yapıldığı kaydedildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen EÜ Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Uğur Sunlu, denizpatlıcanının doğal stoklarının artan av baskısı altında azaldığını, ticari yetiştiricilik yoluyla hem doğal stokların korunması, yeniden zenginleştirilmesi hem de ihracatı yapılan su ürünleri yetiştiricilik türlerine bir yenisinin daha kazandırılması için çalıştıklarını aktardı.

Denizpatlıcanının yetiştiriciliğine yönelik bilimsel çalışmaların 2007 yılından bu yana sürdüğünü bildiren Sunlu, "Bu projemizin Akdeniz'e kıyısı olan ülkeler ve yeni su ürünleri türleri üreten dünya ülkeleri arasında ülkemizi en üst sıralara taşıyacağına inanıyorum." ifadelerini kullandı.

- "Yumurtadan ticari boya kadar ilk pilot ölçekli yetiştiriciliği"

Projenin danışmanlığını yapan EÜ Su Ürünleri Fakültesi Yetiştiricilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon, bu türün yumurtadan ticari boya kadar ilk pilot ölçekli yetiştiriciliğini gerçekleştirdiklerini belirtti.

Geçen yaz denizpatlıcanı anaçlarından elde edilen yumurtaların larva, metamorfoz ve erken yavru dönemini geçerek 8-10 santimetre boya ulaşan yaklaşık 5 bin denizhıyarının formuna kavuştuğunu aktaran Tolon, şunları kaydetti:

"Bu aşamayla kapalı alanda üretim sürecinin tüm aşamaları başarıyla tamamlandı. En riskli süreç olan ticari yavru satış boyuna gelerek deniz büyütme alanlarına çıkmaya hazır hale gelen denizhıyarları bundan sonraki süreçte tercihe göre doğal stokları zenginleştirme amaçlı olarak denizlere bırakılabilecek ya da sofralık boya kadar büyütülmeye devam edilerek ihraç ürünü olarak değerlendirilebilecektir."

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak de ekibi tebrik ederek üniversite sanayi işbirliklerine her geçen gün yenisini eklemeye, akademik birikimi sektörle buluşturmaya devam ettiklerini aktardı.

AA

Atalay, AA muhabirine, Türkiye'nin son yıllarda su ürünleri yetiştiriciliğinde çok başarılı çalışmalar yaptığını söyledi.

Türkiye'nin somon üretiminde diğer ülkelerden biraz geri kaldığı dönemler olduğuna işaret eden Atalay, Bakanlığın uyguladığı doğru politikalarla Karadeniz'de somon üretiminin artırıldığını anlattı.

Artık somon üretiminde de dünyada söz sahibi bir ülke konumuna geldiklerini vurgulayan Atalay, şöyle devam etti:

"Ülkemiz üç tarafı denizlerle çevrili önemli bir su ürünleri, balıkçılık ülkesi. Avcılıkta ve üreticilikte çok başarılı işler yapıyor hem avcılarımız hem üreticilerimiz. Levrekte, çuprada dünyada birinciyiz. Alabalıkta dünyada ikinciyiz ama somon alanında biraz eksikliğimiz vardı. İthal oluyordu. Bakanlık politikaları olarak 8-10 sene önce geliştirdiğimiz Türk somonu projesiyle artık Karadeniz'in bereketli suları, Sinop başta olmak üzere Türk somonunun üssü oldu. Karadeniz'de 2023 itibarıyla 66 bin ton civarında Türk somonu yetiştirildi. Bunun büyük kısmı ihracata gitti, iç piyasada da sevilerek tüketiliyor. Kalite bakımından dışarıdan gelen, ithal edilen balıklardan daha üstün veya eşit olmasına rağmen yarı fiyatına satılıyor."

- "Optimum fiyatla dünyadaki dengeleri de gözetmeliyiz"

Bakanlığın diğer ürünlerde olduğu gibi Türk somonunda da arz talep dengesini gözeterek planlama yaptığına dikkati çeken Atalay, "Bakanlığımızın önemli projelerinden biri de üretim planlaması. Bitkisel üretimde, kırmızı ette olduğu gibi balıkçılıkta da üretim planlaması kapsamında çok fazla üretmeden optimum fiyatla dünyadaki dengeleri de gözetmeliyiz. Dolasıyla 2024 yılında çok fazla üretimi artırma planlaması gütmüyoruz. Var olan üretimi yaymayı, optimum fiyatla halkımıza yedirmeyi ve ihracat yapmayı planlıyoruz. Çünkü balık üretimi yaparken hem dış dengeleri hem iç tüketimi planlamak zorundayız." diye konuştu.

Atalay, Karadeniz'in tamamının balık yetiştiriciliği için uygun olduğunu ancak Sinop'un coğrafi yapısı bakımından diğer yerlerden farkının bulunduğunu belirterek şunları kaydetti:

"Sinop, ülkemizin en uç noktası, en güzel bölgelerimizden biri. Denizi de ona göre güzel ve son derece verimli. Karadeniz'in her tarafı verimli ama coğrafya olarak dalgalardan korunma, akıntı yapısına bakıldığı zaman, Bakanlığımız bir çalışma yaptı. İki yıllık çalışma sonucunda Karadeniz'de en iyi balık yetiştirilebilecek yerlerden birinin burası olduğunu tespit ettik. Burada Türk somonu bölgeleri oluşturduk. Son derece çevreci, kıyıdan 4-5 kilometre açıkta, üstün teknoloji kullanarak Sinop'u merkez alarak balık üretim tesislerini kurdurduk. Bugüne kadar çevreyle ilgili hiçbir problem olmadan dünyaya satabildiğimiz son derece değerli Türk somonu yetiştirme fırsatı bulduk."

AA

Neslinin devamı için son yıllarda Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı istasyonlarda üretilerek Karadeniz ile Yeşilırmak, Kızılırmak ve Sakarya nehirlerine salınan mersin balıklarının korunmasına yönelik çalışmalar devam ediyor.

Bu kapsamda balığın denizlerdeki varlığının artırılması ve korunması için Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) gibi kuruluşlarla ortak çalışmalar yürütülecek.

Çalışmayla balıkların yaşam alanları olan ırmak yataklarında izleme ve takip yapılarak, balıkların popülasyonlarındaki artış veya azalışın sebeplerinin incelenmesi için projeler geliştirilecek. Irmaklar üzerindeki barajlar ve HES'lerin balığın göç yolunu ne oranda etkileyip etkilemediğinin tespiti yapılarak, aksaklık tespit edilmesi halinde çözüm önerileri için raporlar hazırlanacak. Ortak çalışmayla ayrıca mersin balıklarının korunması için balıkçılara yönelik bilgilendirme faaliyetleri de gerçekleştirilecek.

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi ve Mersin Balıklarını Koruma ve Yaşatma Derneği Başkanı (MERKODER) Prof. Dr. Serap Ustaoğlu Tırıl, AA muhabirine, dernekleriyle Sinop Üniversitesi işbirliğiyle kentte 2 gün süren "1. Mersin Balığı Çalıştayı"nda balığın geleceğini masaya yatırdıklarını anlattı.

Çalıştaya çeşitli bakanlıkların ilgili birimlerinin yöneticilerinin yanı sıra çok sayıda akademisyenle yurt dışından sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin de katıldığını belirten Tırıl, oturumlarda Türkiye'nin mersin balığı yetiştiriciliğinde geldiği noktanın memnuniyetle karşılandığını dile getirdi.

Denizlerde varlığı giderek azalan balığın, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı istasyonlarda üretilerek Karadeniz ile Yeşilırmak, Kızılırmak ve Sakarya nehirlerine salınmasının gelecek adına umut verici olmakla birlikte bu balıkların korunmasının önem arz ettiğine dikkati çeken Tırıl, bunun için topyekun mücadeleye ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Tırıl, çalıştayda bu mücadelenin nasıl yapılması gerektiği ve alınması gereken tedbirlerle ilgili görüş ve önerilerde bulunduklarını aktararak, "Mersin balıklarının Karadeniz'in biyolojik çeşitliliği açısından çok önemli olduğunu biliyoruz, hatta mersin balıklarını 'biyolojik hazine' olarak değerlendiriyoruz Karadeniz için. Kızılırmak, Yeşilırmak ve Sakarya nehirleri havzaları geçmişte bu balıkların üreme alanlarıydı. Günümüzde de mersin balıkları bu ırmaklara giriyor ama bazı insan kaynaklı etkilerden dolayı habitatlarında bozulma meydana geldi." değerlendirmesini yaptı.

- Irmak yataklarındaki değişim araştırılacak

Çalıştay sonucunda balıkların ırmak yataklarındaki durumlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği görüşüne varıldığını belirten Tırıl, şöyle devam etti:

"Habitat değerlendirmeleriyle ilgili en son çalışmalar 10-12 yıl önce gerçekleştirilmişti. Dolasıyla bu süreç zarfında bu ırmaklarımızdaki değişimin ve mevcut durumunun tespit edilmesi gerekiyor. Bununla ilgili çalışmalar yapılması gerektiği konuşuldu. Proje önerilerinin geliştirilmesi gerektiği konuşuldu. Devletimizin bu çalışmalara destek vermesi gerektiğiyle ilgili talep oluştu. Özellikle bu ırmaklarımız üzerindeki barajlar, HES'ler ve balık geçitlerinin mersin balıklarının göçünü ne oranda etkilediği, uygun olup olmadığının araştırılması gerekiyor. Yine HES'lerin altında ırmak ağzına kadar olan önemli nehir yatakları var, 30-40 kilometre civarlarında. Buralarda mersin balıklarının yumurtlama alanları bulunuyor."

Prof. Dr. Tırıl, mersin balığının özellikle Karadeniz'deki geleceğini sağlamak amacıyla bireysel mücadele yerine birlikte mücadele edilmesi yönünde karar aldıklarını, bunu da geliştirmeyi istediklerinin altını çizdi.

Çalıştayda aynı hedef uğruna birlikte çalışma arzusunun ortaya çıktığını dile getiren Tırıl, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bunun için çeşitli proje fonları var. Bunlara başvurulması gerekiyor. Örneğin TÜBİTAK önemli bir destekçi. Bunun yanında kamu kurum ve kuruluşların çeşitli fonları bulunuyor veya Birleşmiş Milletler Gıda Tarım Örgütü önemli proje destekleri veriyor. Bunun dışında yine uluslararası kuruluşlar, Dünya Doğayı Koruma Birliği ve mersin balığının korunması için uluslararası alanda çalışan STK'lar var. Buralardan da katılımcılar vardı. 2 gün boyunca görüşmelerimizde ortak projeler geliştirebileceğimiz sonucu çıktı. Bundan sonraki süreçte kurduğumuz iletişim devam edecek, gelişecek ve Karadeniz'deki mersin balıklarının geleceği konusunda çok değerli çalışmalar yapılacağına yürekten inanıyorum."

AA

İSHİB'den yapılan açıklamaya göre, dünyanın en prestijli su ürünleri fuarı olarak kabul edilen fuarın giriş bölümünde yer alan Türk firmalarının yaptığı tanıtım çalışmalarına ilgi büyük oldu.

Türkiye'nin Barselona Başkonsolosu Selen Evcit ile Ticaret Ataşeleri Nurdan Çamlıbel Aydın ve Mehmet Örnek, fuarı ziyaret ederek katılan firmalara destek verdi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen İSHİB Başkan Yardımcısı Oğulcan Kemal Sagun, su ürünleri sektöründe 2023'te bir önceki yıla göre ihracatın yüzde 2,6 artış göstererek 1 milyar 736 milyon dolar olarak gerçekleştiğini belirtti.

Sagun, "En fazla ihracatı gerçekleştirilen ürünler; levrek, çipura, orkinostur. En fazla ihracat gerçekleştirilen ülkeler 325 milyon dolar ile Rusya, 190 milyon dolar ile İtalya, 156 milyon dolar ile Birleşik Krallık. 2023 yılında miktar bazında 271 bin 488 ton, değerde ise yaklaşık 2 milyar dolarlık ihracat yaptık." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin yıllık balık üretiminin yetiştiricilik ve avcılık olmak üzere 600 bin ton olduğunu vurgulayan Sagun, şöyle devam etti:

"İhracatın yüzde 85'i yetiştiricilikten elde edilen ürünler. Çipura, levrek ve alabalık ihracatında Avrupa'da lideriz. Avrupa'da tüketilen her üç balıktan 1 tanesi Türkiye'den gidiyor. Toplam su ürünleri ihracatında dünyada 26. sırada bulunuyoruz. Yetiştiricilikte ise İspanya ve Malta'nın ardından üçüncü tedarikçi ülkeyiz. Kendimizi ayrıştırmak için markalaşmaya odaklanmalıyız."

- "Türkiye daha kaliteli, Norveç daha organize"

Fuarda, Türk stantlarının Norveç'inkilerin yanında yer aldığını belirten Sagun, "Avrupa'da Norveç'ten sonra ikinci büyük ihracatçıyız. En büyük rakibimiz Norveç ama ona ulaşmak için daha çok çalışmalıyız. Çünkü çok organizeler, bir bütün olarak bu işe bakıyorlar." değerlendirmesinde bulundu.

Sagun, "Norveç, birim değeri olarak kiloda bizden 3-4 kat fazla. 12 dolar civarındalar. Bizim en büyük sorunumuz planlı üretimimizin olmaması. Bizim de birlikte hareket etmemiz, üretimin standartlarını belirlememiz lazım ki hem tanıtımlarımızı hem de katma değeri artıralım." ifadelerini kullandı.

Türk somonu ile Norveç somonu arasında kalite farkının olmadığının altını çizen Sagun, şunları kaydetti:

"Bizim ürünümüz aynı yemi alıyor, sularımız daha temiz ancak Norveç'in daha kaliteli olduğu algısı var. Bu algının zaman içinde değişeceğini düşünüyorum. En azından biz değiştirmek için çaba sarf edeceğiz. Norveç global etki ile pembe balıkları meşhur etti. Pazarlama ile trend haline getirdi. Biz de kendi trendimizi yaratacağız. Türk somonu ihracatımızın iki ana pazarı Rusya ve Japonya. Ancak alternatif ülkelere de gitmemiz lazım. Ürünlerimizi tüm dünyaya yaymak istiyoruz. Hedefimize Çin'i aldık. Çin'de ağustos ayında birlik bazında tanıtım yapacağız. Tayland ve Polonya da hedef ülkelerimiz arasında."

AA

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Mustafa Altuğ Atalay, burada yaptığı konuşmada, Türk somonunda olduğu gibi mersin balığı üretiminde de karar aşamasında olduklarını söyledi.

Bugün itibarıyla ülkenin herhangi bir noktasında mersin balığı yetiştiriciliği yapan kişilere kilogram başına 3 lira destek sağlandığını belirten Atalay, "Mersin balığı son derece önemli bir balık. Tarihi bir miras olan mersin balığını korumamız gerekiyor. Ülkemizde avcılığıyla ilgili sınırlamalar getirilmiş. 1997’de ise tamamen yasaklandı. Halen yasaklar devam ediyor. Dünyaya baktığımız zaman, mersin balığı iki amaçla üretiliyor. Bir havyar, bir de eti için. Etine bakarsanız, Avrupa’da kilogramını 6 ila 10 dolar arasında alabiliyorsunuz. Havyarı ise Amerika’da 300 ila 2 bin bin dolar arasında." ifadelerini kullandı.

Türkiye'de mersin balığı üretimi yapıldığına işaret eden Atalay, "Amasya, Bolu ve diğer bazı tesislerde mersin balığı yetiştiriciliği yapıyoruz. Bu konuda da başarılı gidiyoruz. Bizim sularımızda yetişen balıklardan elde edilen havyar, dünyanın her yerinde tüketiliyor." dedi.

Atalay, mersin balığının üretiminin artırılması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için çalıştayda alınan karar ve önerileri çok önemsediklerini söyledi.

Çalıştay, daha sonra akademisyenlerce yapılan sunumlarla devam etti.

Çalıştaya Sinop Valisi Mustafa Özarslan, Belediye Başkanı Metin Gürbüz, Sinop Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Şakir Taşdemir, farklı üniversitelerden çok sayıda akademisyen ve balıkçı kooperatiflerinin temsilcileri katıldı.

AA

Muratcık köyü mevkisindeki Keban Baraj Gölü'nde özel sektör tarafından kurulan 2 bin 500 ton kapasiteye sahip tesiste birkaç yıl önce yetiştiriciliğine başlanan "huso huso" cinsi Mersin balığı üretiminde 950 ton kapasiteye ulaşıldı.

Mevcut kapasitesiyle "ülkenin en büyüğü" konumundaki Mersin balığı üretim tesisinde, 3 yıl içinde ilk etapta kalitesine göre kilogram fiyatı 2 bin 500 dolara kadar çıkan 100-150 ton havyar üretilmesi hedefleniyor.

Dünyada 26 türü olduğu bilinen, denizlerde doğal ortamda uzun süre yaşamaları halinde 3-4 metre boya ve 1300-1600 kilogram ağırlığa kadar ulaşabilen "huso huso" cinsi Mersin balığı, havyarının yanı sıra etinin lezzetiyle de ekonomik değere sahip.

- "Doğaya binlercesini salıyoruz"

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Dr. Mustafa Altuğ Atalay, AA muhabirine, nesli tükenme tehlikesine giren Mersin balıklarının avcılığının dünya genelinde 1971'den itibaren yasaklandığını söyledi.

Atalay, "Bu balığı ülkemizde ilk olarak 1990'lı yıllarda İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi üretmeye çalıştı. Daha sonra ülkede DSİ'nin yapmış olduğu başarılı çalışmalar neticesinde üretimine başlanan Mersin balığı yavruları iç sulara ve belirli bölgelerde deniz kıyılarına bırakıldı. Bunu geçtiğimiz yıllarda Bakanlık olarak biz de başardık ve artık bu balıkların üretimini Bakanlık enstitülerinde, su ürünleri yetiştiricilik tesislerinde yapıp doğaya binlercesini salıyoruz." dedi.

- "Neredeyse 100-150 ton havyar alınacak"

Atalay, Mersin balığı üretiminin son yıllarda özel sektörün girişimiyle arttığını ve Keban Baraj Gölü üzerinde toplamda 2 bin 500 ton kapasiteyle kurulan üretim tesisinin ülke ekonomisi açısından önemli bir değer olduğunu belirtti.

Tesiste birkaç yıl önce başlanan Mersin balığı yetiştiriciliğinde 950 ton kapasiteye ulaşıldığını dile getiren Atalay, şöyle konuştu:

"Keban Baraj Gölü üzerinde 2 bin 500 ton kapasiteyle kurulan üretim tesisinde balıkların yetişkin olanları neredeyse 100 kiloya ulaştı. 5-6 yaşındalar ve bunlar 2-3 sene sonra havyar üretmeye başlayacaklar. Havyarı ülkemizde olduğu gibi bütün dünyada çok beğenilen en değerli balıklar. Eti son derece lezzetli ve besleyici bir balık. Bu tesiste balıklar havyar tutmaya başladığı zaman neredeyse 100-150 ton havyar alınacak ve bu bölge tam bir Mersin balığı üretim üssü haline gelecek. Havyarın kilosunun 500 ile 2 bin 500 dolar arasında olduğunu düşünürseniz, 100-150 tonluk bir havyarın ne kadar büyük bir ekonomi ve istihdam sağlayacağını tahmin edebilirsiniz."

- "Ülkemiz, Mersin balığında önemli üretici konumuna gelecek"

Atalay, Keban Baraj Gölü'nün su kalitesi ve iklim olarak Mersin balığına çok iyi geldiğini, balıkların burada son derece hızlı bir gelişim gösterdiğini ifade etti.

Ülke ekonomisine daha fazla katkı ve istihdam sağlanması için Mersin balığı üretiminin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaları sürdüreceklerini dile getiren Atalay, şunları kaydetti:

"Elazığ, Türkiye'de nasıl alabalıkta ve Türk somonunda bir üs haline geldiyse havyar ve Mersin balığında da üretim üssü haline gelecek. Ülkemizde 13 yetiştiricilik tesisi kurulmuş durumda ve 3 bin 200 ton kapasiteye ulaştık. Çok yakında bunların satışlarının başlamasıyla ülkemiz Mersin balığında önemli üretici konumuna gelecek. Devlet ile bir yere kadar yapıldı ama özel sektöre de çok teşekkür ediyoruz. Keban'da neredeyse bütün dünyaya satılabilecek üst seviyede bir üretim gerçekleştiriyorlar. Nesli tükenmekte olan bir türü alıp yetiştirdik, artık çoğalıyorlar. Hem havyarı hem etini değerlendirecek durumdayız ve stoklara da takviye yapabilecek bir duruma geldik. Bundan 10 yıl önce böyle bir teknolojimiz yoktu. Ülkemizin gelişmesiyle birlikte artık Mersin balığı gibi pek çok canlıya üremesi ve neslini devam ettirmesi için imkan sunuyoruz."

AA

İl Tarım ve Orman Müdürü Bülent Saklav, Türk somonu hasadı yapılan üretim tesislerini denetleyerek bereketli bir sezon diledi.

Alabalık üretiminde Türkiye'nin önde gelen illerinden Kayseri'de üretim kapasitesi her yıl artıyor. Kentte yılda ortalama 6 bin ton alabalık yetiştirilirken, bunun 2 bin 500 tonunu Türk somonu oluşturuyor.

Alabalık yumurtası üretiminde de söz sahibi iller arasında yer alan Kayseri'de, her yıl 250 milyon alabalık yavrusu üretiliyor.

Doğal su kaynaklarında balıkçılık üzerine faaliyet gösteren birçok tesise ev sahipliği yapan Pınarbaşı ve Bünyan ilçeleri, Türkiye'nin alabalık yumurtası ihtiyacının yaklaşık yüzde 37'sini karşılıyor.

Yumurtadan yavruya, yavrudan Türk somonuna kadarki sürecin bölgede gerçekleşmesi ve yüzde 80'inin ihraç edilmesi, hem bölge hem de ülke ekonomisine katkı sağlıyor.

AA

AA muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumu verilerinden derlediği bilgiye göre, balıklar, kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar ve suda yaşayan diğer omurgasız hayvanlar kategorilerindeki su ürünlerinde ihracat artışı devam ediyor.

Bu alanda 2019'da yaklaşık 962 milyon 233 bin dolar, 2020'de 1 milyar 8 milyon 993 bin dolar, 2021'de 1 milyar 294 milyon 359 bin dolar ve 2022'de 1 milyar 540 milyon 27 bin dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Su ürünleri ihracatı geçen yıl 2019'a göre yüzde 67,6 artış göstererek 1 milyar 612 milyon 724 bin dolara çıktı.

Böylece söz konusu ürünlerde ihracat artışı devam ederken 5 yıllık dönemde yurt dışına toplam satış 6 milyar 418 milyon 335 bin doları buldu.

- En çok ihracat Rusya'ya

Geçen yıl dikkate alındığında en fazla ihracat 323 milyon 287 bin dolarla Rusya'ya yapıldı. Bu ülkeyi 172 milyon 355 bin dolarla İtalya, 154 milyon 813 bin dolarla Birleşik Krallık ve 149 milyon 4 bin dolarla Hollanda izledi.

Su ürünlerinde ihracattaki artışa karşın ithalat dalgalı seyir izledi. 2019'da 182 milyon 114 bin dolarlık ithalat yapılırken tutar 2020'de 143 milyon 104 bin dolar, 2021'de 201 milyon 786 bin dolar, 2022'de 294 milyon 480 bin dolar oldu. Geçen yıl ise ithalat 263 milyon 167 bin dolar olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde toplam ithalat yaklaşık 1 milyar 84 milyon 651 bin dolar olarak gerçekleşti.

İthalatta 72 milyon 273 bin dolarla Norveç ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi Malezya ve Fas izledi.

- "İhracattaki artışta yetiştiriciliğin gelişmesinin katkısı çok büyük"

Su Ürünleri Kooperatifleri Merkez Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Özkaya, AA muhabirine, su ürünleri ihracatındaki artışa ilişkin değerlendirmede bulundu.

Türkiye'nin, Avrupa'ya en çok alabalık ihracatı yapan ülke olduğunu belirten Özkaya, çupra ve levrek ihracatında da ülkenin ilk sıralarda olduğunu söyledi.

Özkaya, son dönemde Karadeniz somonu üretiminin de artmaya başladığına dikkat çekerek, bu ürünün de ihracat artışına katkı sağlayacağını bildirdi.

İhracatın artması için sürekli çalışmalar yaptıklarını vurgulayan Özkaya, şunları kaydetti:

"Ülkemizde balık yetiştiriciliği her geçen yıl artıyor. Bu alana çok fazla destek veriliyor ve yatırım yapılıyor. Su ürünleri ihracatımızın sürekli artmasında yetiştiriciliğin gelişmesinin katkısı çok büyük. Su ürünleri ihracatında hedefimiz kısa sürede 2 milyar doları aşmak."

Su ürünlerinde son 5 yıllık dış ticaret verileri şöyle:

AA

AA muhabirinin Bakanlıktan edindiği bilgiye göre, artan dünya nüfusu ve iklim değişikliği gibi nedenler küresel düzeyde alternatif yem arayışına yol açtı.

Tüm dünyada, hayvansal üretim için elzem olan yemlerde kullanılacak alternatif protein kaynaklarına olan ihtiyacın daha da artacağı öngörüsüyle böcek larvasından yem üretimiyle ilgili sektör oluşmaya başladı.

Bu kapsamda Bakanlık da harekete geçti ve hayvan yemleri için alternatif protein kaynağı olabilecek böcek larvaları kaynaklı yem üretimi amacıyla proje hazırlığına başladı.

Kanatlı hayvan ile balıkların beslenmesinde kullanılacak yem ham maddesinin bir kısmının böcek larvalarından karşılanması amacıyla bu yıl "Alternatif Yem Hammadde Amacıyla Sürdürülebilir Siyah Asker Sineği Larva Üretim Modeli Projesi" geliştirilecek.

Bu çerçevede TAGEM bünyesinde faaliyet gösteren Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce alternatif yem kaynaklarının araştırılması için endüstriyel ölçekte kitlesel mono kültür böcek larvaları üretim modelleri oluşturuldu.

Balık beslemede siyah asker sineği ve un kurdu larva unları; yüzde 10 balık unu, yumurta tavuk yemlerinde yüzde 4, etlik piliçlerde ise yüzde 10-15 soya fasulyesi yerine ikame edilebilecek.

- Organik atıklar bertaraf edilecek

Türkiye'de böcek larva üretimi sektörü oluşturulduğunda, elverişsiz tarım arazilerinin değerlendirilmesi, organik atıkların bertarafının sağlanması, çevresel ayak izinin düşürülmesi, küresel ısınmaya karşı önlem alınması ve yeni istihdam alanlarının oluşması sağlanacak.

Larva üretim sürecinde su tüketiminin nispeten az olması ve organik atıkların kısa sürede değerli besin bileşenlerine dönüştürebilmesi, alternatif besin kaynağı olarak biyolojik değeri yüksek kanatlı ve balık beslemede yem ham maddesi ihtiyacına katkı sağlayacak.

Üretimde; pazar (meyve sebze), meyve suyu sanayi, içecek sanayi, konserve gıda sanayi, salça sanayi, raf ömrü bitmiş her türlü gıda, mezbaha (balık gibi), tarla ve sera üretim ile evsel gıda atıkları kullanılabilecek.

Projeyle balık unu ve soya fasulyesine alternatif ürünler sunulacak, protein ve enerji kaynağı olan larva ürünleri ve organik gübre üretimi tarım sektörüne de yeni bir soluk getirecek.

Söz konusu yenilik, küresel sorunlara yerli çözümler sunmasının yanında çevresel ve ekonomik devamlılığı destekleyecek, yeni istihdam alanları yaratarak sürdürülebilir gıda güvenliğine katkı sağlayacak.

AA

AA muhabirinin, Doğu Karadeniz ihracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden derlediği bilgiye göre, Ocak-Mart 2023 dönemi Türk somonu ihracatı, 44 milyon 993 bin 815 dolar olarak kayıtlara geçti. Bu yılın aynı döneminde ise ihracat yüzde 126 artarak 101 milyon 734 bin 181 dolara ulaştı.

Her geçen yıl üretimi artan Türk somonunun ihracatı, miktar olarak 2023'ün ilk çeyreğinde 5 bin 626 ton iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 232 artışla 18 bin 694 ton oldu.

Türkiye'den ocak-mart döneminde 34 ülkeye Türk somonu satıldı. Rusya Federasyonu 59 milyon 422 bin 570 dolarla ilk sırada yer alırken, bu ülkeyi 10 milyon 851 bin 750 dolarla Vietnam, 8 milyon 412 bin 847 dolarla Almanya izledi.

Geçen yılın aynı döneminden farklı Yunanistan, Endonezya, Ukrayna, Çin, Singapur, Malezya, Mısır, KKTC, Kazakistan, Avusturya, Portekiz ve Belçika'ya da bu dönem Türk somonu ihraç edildi.

- "İhracatımızın miktarda yüzde 66'lık kısmı Rusya Federasyonuna yapıldı"

DKİB Yönetim Kurulu Başkanı Saffet Kalyoncu, AA muhabirine, Türk somonunun, su ürünleri sektöründe önemli ihraç ürünleri arasında yerini aldığını söyledi.

Söz konusu sektör ihracatının her geçen yıl katlanarak arttığına dikkati çeken Kalyoncu, "Türk somonu 2024 yılı ilk çeyreğinde yüksek oranlı ihracat artışı başarısı gösterdi ve pazar çeşitliliğinde de her geçen yıl artış trendini sürdürdü." dedi.

Kalyoncu, ülkeden ihraç edilen Türk somonuna en büyük talebin Rusya Federasyonu'ndan geldiğine işaret ederek, "Toplam ihracatımızın miktarda yüzde 66'lık kısmı Rusya Federasyonu'na yapıldı. Vietnam'a ihraç edilip burada işleme tabi tutulduktan sonra işlenmiş olarak Japonya'ya sevk edilen Türk somonuna ikinci en büyük talep Japonya'dan geldi. Almanya'ya ihraç edilenler ise tamamen ileri derecede işlem görmüş, tütsülenmiş, marine edilmiş ürünlerden oluştu." diye konuştu.

- "Ülke çeşitliliğinin ve ihracatının artmasına önemli katkı sağlayacağız"

Türk somonu ihracatında ülke çeşitliliğini artırma gayretinde olduklarını vurgulayan Kalyoncu, "Türk somonuna son yıllarda ABD'den de önemli talep oldu. Önümüzdeki dönemde ABD pazarında tanıtım çalışmalarına daha çok öncelik tanıyacağız." ifadesini kullandı.

Kalyoncu, Türk somonunun marka bilinirliğinin artırılması ve pazar çeşitliliğinin sağlanması açısından yurt dışı tanıtım çalışmalarına çok önem verdiklerini belirterek, şunları kaydetti:

"Bu kapsamda da su ürünlerinin en büyük fuarlarından olan ve İspanya'nın Barselona kentinde 23-25 Nisan'da düzenlenecek su ürünleri fuarına katılarak açılacak stantta Türk somonunun tanıtımını yapacağız. Ayrıca Türk somonunun tanıtımına ilişkin geliştirdiğimiz Turquality Tanıtım Projesi de Ticaret Bakanlığınca onaylandı. Bu kapsamda hedef pazarlarda önümüzdeki 4 yıl boyunca yapacağımız tanıtım etkinlikleri ile Türk somonu ihracatında ülke çeşitliliğinin ve ihracatının artmasına önemli katkı sağlayacağız."

Türk somonunun yetiştiriciliğinin artırılması gerektiğini aktaran Kalyoncu, "3-4 yıllık bir periyotta Tarım ve Orman Bakanlığının da yetiştiricilikte destek sağlaması halinde Türk somonu ihracatının 1 milyar dolar sınırını çok rahatlıkla aşacağına inanıyoruz." dedi.

AA

Sinop’ta 25-26 Nisan 2024 tarihinde Sinop Üniversitesi Ahmet Muhip Dıranas Uygulama Oteli’nde gerçekleştirilecek olan 1. Mersin Balığı Çalıştayı, Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ev sahipliğinde ve Fakülte Dekanı Prof. Dr. Hülya Turan başkanlığında gerçekleştirilecektir.

Ülkemiz için çok büyük öneme sahip olup nesilleri tükenme tehlikesinde olan mersin balıklarının biyolojisi, ekolojisi, koruma stratejileri, avcılığının tarihçesi ve son yıllarda gelişen üretim, stok takviyesi ve yetiştiricilik çalışmaları hakkında yapılacak sunumlarla mersin balıklarının dünya ve ülkemiz sularındaki durumunun her yönüyle değerlendirileceği 1. Mersin Balığı Çalıştayı’nda, konuyla ilgilenen tüm bilim insanları, kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, sektör temsilcileri ve tüm ilgililerin katılımı beklenmektedir.

Açılış konuşmalarının Prof. Dr. Serap Ustaoğlu Tırıl, Osman Parlak, Prof. Dr. Hülya Turan, Prof. Dr. Şakir Taşdemir, Dr. Mustafa Özaraslan tarafından yapılacağı 1. Mersin Balığı Çalıştayı’nda, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü M. Altuğ Atalay tarafından da bir sunum gerçekleştirilecektir.

Katılım için 0 368 287 62 54 nolu telefondan ( Dahili 3116 - 3104 ) kayıt yapılabilir.

Balık Haber Merkezi - Adnan Kasapcı

Düzenlemeyle, su ürünleri üretimiyle ilgili ürün ve ürün grupları belirlendi. Buna göre, deniz yetiştiriciliği ürünleri, Türk somonu, çipura ve levrek, midye, orkinos, yumuşakçalar, kabuklular ile su bitkileri olarak tespit edildi. İç su yetiştiriciliği ürünleri ise alabalık (tüm alabalık türleri), sazan, yayın ve mersin balığı, yumuşakçalar, kabuklular ile su bitkileri olarak sıralandı.

Bakanlıktan edinilen bilgiye göre, yönetmelikle, su ürünleri yetiştiriciliği yapanların ihtiyaçları doğrultusunda "deniz ürünleri" ve "iç su ürünleri" başlıkları altında yetiştirilen ürünler detaylandırıldı. Böylece, bu ürünlerle ilgili tek başına ve grup olarak üretici birliğinin kuruluşu hedeflendi.

Üreticiler, bu şekilde tek ürün, birkaç ürün veya ürün grubu bazında birlik kuruluşları için gerekli kapasiteyi sağlayabilecek ve su ürünleri üretimlerini, birlikler aracılığıyla daha kolay pazara sunabilecek.

AA

Aynı zamanda Şanlıurfa Su Ürünleri Yetiştiricileri Birliği Başkanı olan Aksoy, yaklaşık 25 yıl önce kaymakamlık nezdinde başlatılan projeyle alabalık çiftliğini kurdu.

Aksoy, burada ürettiği Türk somonunun yüzde 90'ını Rusya pazarına ihraç ediyor.

Su Ürünleri Mühendisi Hayri Aksoy, AA muhabirine, 25 yıldır havzada balık ürettiğini söyledi.

Aksoy, kaymakamlık nezdinde başlatılan projeyi devralarak burada ilk alabalık çiftliğini kurduklarını ifade etti.

Yıllık 2 bin 450 ton balık üretimi gerçekleştirdiklerini belirten Aksoy, şunları kaydetti:

"İlk kapasitemiz yıllık 29 tonla başladık. Devletin ve bakanlığın verdiği desteklerle bu projeler önce 100 ton, sonra 5 milyon kapasiteli kuluçkahane, arkasından toplam 2 bin 450 ton balık ve yıllık 15 milyon yavru kapasiteli bir üretim yapmaktayız. İlk yaptığımız üretimler yurt içindeki pazarda satışı sağlandı. Devamındaki üretimde Avrupa'da, Almanya merkezli bir şirket kurduk, ihracata başladık. Türk somonunun iç sularda yetiştirilen en önemli bölgelerden birindeyiz. 12 ay üretim yapabiliyoruz. Dönemsel değil, 12 ay sürekli üretim yapılabilen nadir bir yer havzamız. Burada yaptığımız üretimin de yüzde 90'ı şu anda Türk somonu olarak Rusya pazarına ihraç ediliyor. Havzanın toplam üretimi 20 bin tona yaklaşmış durumda. Yurt dışından bize ithal gelen Norveç somonundan hiçbir farkı olmayıp daha kaliteli ve daha sağlıklı ürünler üretiyoruz."

Balıkları tesiste işleyip dondurarak pazara sunduklarını ifade eden Aksoy, iç pazarda da İstanbul, Konya, Adana, Mersin ve Kayseri'ye balıkları taze olarak gönderdiklerini söyledi.

Devletin verdiği desteklerle sektörün geliştiğini dile getiren Aksoy, "Üretimde sektörün buraya gelmesinde devletin çok büyük bir faktörü var. Üretime verdikleri destekle sektör bir yerlere geldi. Aldığımız destekler, sattığımız balık üzerinden hibe destekler. Ne kadar balık üretiyorsanız devlet size ürettiğiniz balık kadar para veriyor. Bunun dışında yatırım için kafes, ağ, makine, ekipmanda da yüzde 70 hibeye kadar desteklemeler var. Bunu da dönemlerini takip edip kullanıyoruz." diye konuştu.

AA

Atalay, AA muhabirine, balıkçılık sektöründeki gelişmelere ilişkin değerlendirmede bulundu.

Türkiye'nin, geçen hafta Antalya'da, Akdeniz ve Karadeniz'in en büyük Balıkçılık Bilimi Forumu'na (Fish Forum) ev sahipliği yaptığını dile getiren Atalay, forumda, dünyada balıkçılığın daha sürdürülebilir hale getirilmesi konusunun ele alındığını söyledi.

Atalay, dünyada denizlerin, iklim değişikliği ve yerli olmayan istilacı türlerden dolayı baskı altında bulunduğuna işaret ederek, forumda, denizlerde yaşanan sorunlara ilişkin çözüm yollarının tartışıldığını ve ortaya çıkan önerilerin politika yapıcılara sunulacağını aktardı. Atalay, forumun, dünyanın önde gelen balıkçılık ülkelerinden Türkiye'de yapılmasının sektöre katkı sağlayacağını belirtti.

Ülkede balık üretiminin avcılık ve yetiştiricilikle yapıldığını anımsatan Atalay, Türkiye'nin, balıkçılık konusunda Avrupa'da hem kabiliyet hem de av gücü bakımından öne çıktığını bildirdi.

Atalay, ülkenin özellikle yetiştiricilikte Avrupa'da ilk sıralarda yer aldığına işaret ederek, "Levrek ve çipura yetiştiriciliğinde dünyada birinci sıradayız. Alabalık yetiştiriciliğinde ise dünyada ikinci ülkeyiz. Önemli oranda piyasayı belirleyen ve balık sunan bir ülkeyiz." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin, su ürünleri ihracatında da adından söz ettirdiğine dikkati çeken Atalay, 100'den fazla ülkeye balık ürünü ihraç edildiğini söyledi.

Atalay, balıkçılık açısından geçen yılın verimli geçtiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Yetiştiricilik ve avcılık ürünlerinde geçen yıl rekor kırıldı. Geçen sene 1 milyon tona yakın balık elde edildi. Bu yıl 575 bin ton üzerinde yetiştiricilik hedefimiz var. Artık balık yetiştiriciliğini de üretim planlaması kapsamına aldık. Fazla üretmekten ziyade tam ihtiyaca göre ve optimum düzeyde fiyat politikası sağlayacak şekilde üretmeyi hedefliyoruz. Hem somonu hem levreği hem çipurayı hem de midyeyi üreteceğiz."

- "İstilacı türlerle mücadelede AR-GE çalışmaları yapılıyor"

Balıkçılık sektöründe AR-GE desteklerinin fayda sağladığını bildiren Atalay, sadece yetiştiricilik ve üretim tarafında değil, istilacı türlerle mücadelede de AR-GE çalışmaları yapıldığını ifade etti.

Atalay, istilacı tür olarak son dönemde artan balon balığının yayılım hızının engellenmesi için destek verildiğini anımsatarak, "Balon balığının artmasını engellemek için verilen destekleri Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın talimatlarıyla 4 katına kadar artıracağız. Balıkçılarımıza hem ekonomik destek sağlamış olacağız hem de bu balıkların azaltılması noktasında önemli çalışmalar yapacağız." dedi.

AA

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile hayatın hemen her alanında ilerlemelerin kaydedildiği Şanlıurfa'da, Fırat Nehri'nin kıyısında bulunan Birecik havzasında kurulan çiftliklerde balık üretimi yapılıyor.

Balık üretim tesislerini ziyaret eden İl Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Aksoy, gazetecilere açıklamalarda bulundu.

İç sulardaki Türk somonunun dünyayla rekabet edebilecek şekilde burada üretildiğini belirten Aksoy, "Şanlıurfa'da yaklaşık 20 bin ton balık üretiyoruz. Ürettiğimiz bu balıkların ihracatta katkısı yaklaşık 100 milyon dolar civarında. Türkiye'nin şu anda bu yıl ihracat rakamı 1 milyar 800 milyon dolar civarında. Özellikle sayın Cumhurbaşkanımızın tarımı stratejik alan ilan etmesinden bu tarafa tarımın bütün sektörleri, balıkçılık da buna dahil üretim noktasında çok müthiş bir ivme kazandı. Biz stratejik alan olarak gördüğümüz için üretimin her kademesine destek veriyoruz. Özellikle Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğümüz ve Tarım ve Orman Bakanımızın gayretiyle inşallah gelecek yıl bu rakamı biz 3 milyar doların üzerine çıkarmayı hedefliyoruz. İç sulardaki Türk somonu dünyayla rekabet edebilecek şekilde burada üretiliyor. Sağlıklı ve doğru bir şekilde de soğuk zincirle ihraç ediliyor." dedi.

Balık üretim tesislerine devletin destek verdiğini anlatan Aksoy, şunları kaydetti:

"Bütün üretim tesislerine bizim hem kırsal kalkınma hem TKDK hem de Ziraat Bankası üzerinden yüzde yetmiş beşe yakın hibe destekleri var. Özellikle yavru üretimine büyük destek veriyoruz. Sadece Şanlıurfa'da biz geçen sene 33 milyon adet yavru balık üretip ve bunları iç sulardaki GAP bölgesindeki 9 tane ilimize verdik. Bunda 33 milyon balığın yaklaşık olarak 22 milyonu sazan balığı. Geriye kalanı da şabut balığıydı. Şabut balığı da Fırat'ın korunan ve özel türlerinden bir tanesi. Dolayısıyla bu üretim merkezi Bozova ilçemizde. Türkiye'nin en büyük üretim istasyonu. Dünyada da ikinci sırada. İnşallah bu işletmemizi de balık üretim merkezi olarak balıkçılarımızın hizmetine sunarsak üretim noktasında da Türkiye herhalde Norveç'ten sonra dünyadaki en önemli ülke olacaktır. Türk somonu noktasında bir yere gelmiş olacağız."

Balıkçılık sektörü olarak son 20 yılda 80 kat büyüdüklerini dile getiren Aksoy, "Bu tabii devletimizin verdiği büyük teşviklerle oldu. Sadece iç sularda düşünmeyelim bunu. Kıyı balıkçılığı yapan, denizlerde de balıkçılık yapan bütün balıkçılarımızı teknelerinin boyunlarını büyütme, ekipmanlarını yenileme, ağlarını yenilemeyle ilgili devletimiz kredi verdi. O balıkçılarımız da bu noktadan çok faydalandılar. Türkiye balıkçılığı şu anda dünyayla rekabet edebilecek bir noktada." diye konuştu.

Aksoy, Şanlıurfa'da üretilen somon balığının büyük bir kısmını Rusya'ya ihraç ettiklerine dikkati çekerek, "Bizim sadece Türkiye genelinde iç sularda somon balıklarımız 33 ülkeye gidiyor. Ama bizim Şanlıurfa'da Birecik Havzasında ürettiğimiz ürünlerin büyük bir kısmı Rusya'ya ihraç ediliyor. Ama Karadeniz'e gittikten sonra üç ay bunları tatlı su balığında deniz suyunda üç ay bekletilip orada da beslenip deniz somunu diye ayrı bir tescil alıp başka ülkelere de ihraç ediliyor. Özellikle Şanlıurfa ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde balıkla ilgili en çok üretilen il Şanlıurfa." ifadelerini kullandı.

Atalay, Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı için geldiği Antalya'da, AA muhabirine, Türkiye'nin su ürünleri yetiştiriciliği ve avcılığında bölgesinde lider, ihracat bakımından dünyada önemli ülkeler arasında yer aldığını söyledi.

Türkiye'den 100'ün üzerinde ülkeye ihracat yaptıklarını aktaran Atalay, 2023'teki 1 milyar dolar hedefini 2019'da yakaladıklarını, geçen seneyi 1,7 milyar dolarla kapattıklarını ifade etti.

Su ürünleri ihracatının önemine işaret eden Atalay, "2024 için su ürünlerinden 2 milyar dolar gelir hedefini koyduk. Bunu çok rahat yakalayacağımızı planlıyoruz. 2030'da da katma değerli ürünlerle 5 milyar dolar ihracat değerine ulaşmayı hedefliyoruz. Bunun için Bakanlık olarak yoğun çalışma yürütüyoruz." diye konuştu.

- Üretim planlamasına geçildi

Atalay, bitkisel, hayvansal ve su ürünleri başta olmak üzere tüm ürünlerde üretim planlamasının gündeme alındığını, levrek, Türk somonu ve çupra türlerinin üretim planlaması kapsamında bulunduğunu aktardı.

Doğu Karadeniz'de ürettikleri balıkların güzel yağlanarak, hızlı büyüdüğünü belirten Atalay, şunları kaydetti:

"Dünyaya bunları ihraç ediyoruz. Asıl hedefimiz kendi halkımıza bu balıklardan uygun fiyata bolca yedirebilmek. Avcılık balığıyla birlikte yetiştiricilik balığının hem 12 ay boyunca halkımızın sofrasında tüketimini sağlamak hem ihracatımızı artırmak istiyoruz. Üretim planlaması kapsamında doğru adımlarla satabileceğimiz balığı alıp, balık enflasyonu oluşturmadan, çevreye duyarlı yetiştiricilik yapılan bölgelere en ufak zarar vermeden bu ürünü geliştirmeyi hedef olarak koyduk ve başarıyoruz. Dozunda, optimum miktarda en iyi tekniklerle üretim planlaması yaptığınızda ürünü satabiliyorsunuz. İhracatta avantaj sağlıyor, balığın kalitesine de yansıyor. Pazarı daha rahat buluyorsunuz."

- Kişi başı balık tüketimi artırılacak

Üreticilere teşvikler sağlandığına dikkati çeken Atalay, ürünlere midyeyi eklediklerini, siyah havyarın elde edildiği Mersin balığı üretimine başladıklarını belirtti.

İhracat hedefine ulaşabilmek için üretimini yaptıkları balık türlerine kalkan, lahoz başta olmak üzere 20'ye yakın türün ekleneceğini bildiren Atalay, "Su ürünleri istihdama ciddi katkı sağlıyor. Su ürünleri alanında önemli adımlar atarak, bakanlık ve araştırma enstitüleriyle birlikte çalışarak dünya piyasasında söz sahibi olabilecek ürünler geliştiriyoruz." dedi.

Atalay, kişi başı balık tüketimini artırmak için her türlü kampanyayı desteklediklerini, beş yılda kişi başı balık tüketiminin 5,5 kilogramdan 8 kilogramlara ulaştığını söyledi.

- Türk somonu yeni ihracat kapıları araladı

Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği (SUYMERBİR) Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Coşkun da beş yıldır üretilen Türk somonunun dünya için önemli lezzet olduğunu vurguladı.

Geçen sene 45 bin ton Türk somonu ihraç ederek 350 milyon dolar gelir elde ettiklerini bildiren Coşkun, "Türk somonunda marka yarattık. Bu sene 65 bin ton Türk somonu üretmeyi hedefliyoruz. Ayrıca bu yıl 600 bin ton üretim, 2 milyar dolar gelir hedefliyoruz. " diye konuştu.

Konuşmanın Videosu Balık TV Medya Youtube Kanalında 

Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen Su Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı Su Ürünleri Yetiştiricilik sektörü ile ilgili tüm konuların açıkça dile getirildiği, mevcut durumu ve geleceğinin konuşulduğu, fikir alışverişi yapıldığı, görüş ve önerilerinin toplandığı, sektör paydaşlarının hem dinleyici olarak hem de standlarını kurarak aktif katılım gösterebildiği oldukça etkin bir zemin olarak yıllardır başarılı bir şekilde icra edilmektedir.

Sektör temsilcileri, geçtiğimiz yıl yaşanan deprem felaketleri sebebiyle iptal edilerek 14 – 17 Şubat 2024 tarihine ertelenen çalıştayın, bu yıl geçtiğimiz yıl yapılmaması sebebiyle daha yoğun ve etkili geçeceğini ifade ettiler.

Çalıştaya katılım ve detaylı bilgiye Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği (SUYMERBİR) web sitesi www.suymerbir.org.tr adresinden ulaşabilir veya Sn. Hilal Ot Hanımefendi ile temas kurulabilir. 05496446867  rezervasyon@orjinartravel.com
 

Balık Haber Merkezi (Adnan Kasapcı)

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı ve ESÜHMİB Başkan Yardımcımız Sinan Kızıltan, "Türkiye’nin su ürünleri ihracatının %67’sini Egeli ihracatçılarımız gerçekleştiriyor. 2023'ü Ege Bölgesi’nde 1 milyar 127 milyon $'lık su ürünleri ihracatıyla geride bıraktık." dedi.

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği YK Üyemiz ve İzmir Su Ürünleri Yetiştiricileri ve Üreticileri Birliği Başkanı Ufuk Atakan Demir ise, Türkiye’nin su ürünleri üretim ve ihracatının özellikle son yıllarda yapılan yatırımlarla büyük mesafe kat ettiğini, Türkiye geneli su ürünleri ihracatında hedeflerinin 2 milyar $ olduğunu vurguladı.

Kaynak : EIB

Her yıl nisan-mayıs aylarında Akdeniz'e açılan Türk balıkçılar, Uluslararası Atlantik Orkinosunu Koruma Komisyonu (ICCAT) tarafından belirlenen ülke kotası kadar orkinos avlayıp, büyütülmek üzere Ege Denizi'ndeki çiftliklere getiriyor.

Ton balığı olarak da bilinen orkinos çiftliklerinin büyük çoğunluğu İzmir açıklarında yer alıyor. Küçük çiftliklerin kapasitesi yıllık 250-300 tonken büyük ölçekli çiftliklerin kapasitesi yıllık 1000 tonu geçebiliyor. Denizin içindeki kafeslerde sardalya, kolyoz ve uskumru gibi organik yemlerle beslenen ve ağırlıkları 600 kilograma kadar çıkan balıklar için aralık ayında hasat başlıyor.

Aylarca balıkların beslenmesinde görev alan dalgıçlar, bu kez balık hasadı için dalıyor. Çiftliklerden çıkarılan orkinoslar Japonya'dan gelen gemilere aktarılıyor. "Fabrika gemiler" olarak adlandırılan bu gemilerde orkinoslar işleniyor ve Japonya'ya yol alıyor.

Geçen yıl toplam orkinos ihracatının yüzde 62'sini karşılayan Japonya, bu balıkları geleneksel yemekleri suşi ve saşimi yapımında kullanıyor.

Japonya'dan sonra en çok talep Güney Kore, ABD, Kanada ve İtalya'dan geliyor.

- İhracatı artıyor

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, AA muhabirine, uluslararası kuruluşların Türkiye için belirlediği mavi yüzgeçli orkinos avcılığı kotasının 2023, 2024 ve 2025 yılları için yıllık 2 bin 600 ton olduğunu söyledi.

Tahsis edilen avcılık kotası altında uzun yıllardır Akdeniz'de canlı mavi yüzgeçli orkinos avcılığı yapıldığını aktaran Kızıltan, mavi yüzgeçli orkinosun özellikleri dolayısıyla dünyada üst kalite olarak nitelendirildiğini ve tercih edilen bir balık olduğunu ifade etti.

Avcılık kotasının Avrupa ülkeleri ile rekabet edebilirliği mümkün kılmadığını dile getiren Kızıltan, "Ülkemize verilen kotanın artması yıllardır mücadele verdiğimiz bir konudur. Diğer yandan Japonya'nın Türkiye'ye uyguladığı ithalat vergisi yüzde 3,5 olduğu halde AB ülkelerine yüzde 0 olarak uygulaması gücümüzü azaltmaktadır." dedi.

Orkinos ihracatı hedefine de değinen Kızıltan, "2023 yılı orkinos ihracatı 25 Aralık itibarıyla 51 milyon dolara ulaştı. 2024 için hedefimiz 100 milyon dolar." dedi.

- "Japonya'da favori deniz ürünü"

Orkinos ithalatı için İzmir'e gelen Japon firmanın balık ticareti bölümü genel müdür yardımcısı Junya Hanzawa da ton balığının ülkesinde en sevilen deniz ürünü olduğunu söyledi.

Japonya'da ailelerin haftada 1-2 kez ton balığı yediğini aktaran Junya Hanzawa, bu balığın düğün, mezuniyet gibi törenlerin de gözde menüsü olduğunu söyledi.

Junya Hanzawa orkinoslar arasında mavi yüzgeçli orkinosun en lezzetli ve kalitelisi olduğunu belirterek, "Bu yüzden Akdeniz'in mavi yüzgeçli orkinoslarını seviyoruz. Akdeniz'deki orkinoslar, çiftlik üretimi olduğu için bu bölgeden istikrarlı ve sürdürülebilir bir tedarik mümkün. Bu nedenle Akdeniz'den alım yapmaya karar verdik." diye konuştu.

Hayati tehlikeleri bulunmayan işçilerin temizlikte kullanılan bir malzemeden dolayı zehirlenmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye'nin deniz kültür balıkçılığı üretiminin önemli bir kısmının gerçekleştirildiği Muğla'da, her geçen yıl üretim miktarı ve ihracat hacmi artıyor. 2019'da 74 bin ton balık ihracatı yapılan kentten, 2020 yılında 78 bin ton, 2021'de 97 bin 33 ton ve geçen yılda 125 bin ton su ürünü yurt dışına satıldı.

Muğla Kültür Balıkçıları Derneği Başkanı İhsan Bozan, AA muhabirine, Muğla'nın Türkiye deniz kültür balıkçılığı üretiminin yaklaşık yüzde 65'ini yaptığını, toplam ihracatın yaklaşık yüzde 50'sinin de bölgeden gerçekleştirdiğini söyledi.

Bu yıl sektörün biraz daha büyüdüğünü belirten Bozan, "Türkiye kültür balıkçılığı sektörü son yıllarda önemli gelişmeler kaydetti. Özellikle alabalık, çipura ve levrekte Avrupa'nın en yüksek kapasitesine sahip olduk." dedi.

Bozan, genel olarak planların ve beklentilerin gerçekleştiği bir yıl yaşadıklarını dile getirdi.

Gelecek yıl da aynı tempoyla ülke için üretmeye, katma değer yaratmaya devam edeceklerini vurgulayan Bozan, insanları daha fazla balıkla tanıştırmaya, balıkla beslenme konusunda mesafe almaya çalışacaklarını ifade etti.

- "140 bin ton civarında su ürünü üretimi yapılıyor"

Muğla'dan bu yıl kasım ayı itibarıyla ihraç edilen balıklardan 700 milyon dolar gelir elde edildiğini kaydeden Bozan, "Muğla'nın ihracatının yıl sonu itibarıyla 850 milyon dolar civarında olacağını tahmin ediyoruz. 69 ülkeye ihracat gerçekleştiriliyor. Ana pazar Avrupa Birliği. Bunun dışında Rusya, Orta Doğu pazarı, ABD ve İngiltere gibi aşağı yukarı gelişmiş coğrafyanın tamamına balık ihracatı gerçekleştiriliyor." diye konuştu.

Bozan, Muğla'da bu yılki su ürünü üretiminin yaklaşık 140 bin tona ulaşmasının beklendiğini kaydetti.

Sektörde 20 bin civarında çalışan olduğuna işaret eden Bozan, yan işletmelerle bu sayının 100 bini geçtiğini, Muğla'da turizmden sonra en büyük sektörün su ürünleri olduğunu belirtti.

Bozan, su ürünlerinin Türkiye'den gelişmiş ülkelere ihracatı yapılabilen, her türlü kalite, gıda güvenliği sertifikasına sahip yegane hayvansal ürün olduğunu savundu.

Yeni türlerin üretimi için çalışma yürütüldüğünü, onlarca türün denendiğini aktaran Bozan, "Bu ürünleri ticari boyuta getirip belli bir performans noktasına ulaştırdığımız zaman piyasaya yayıyoruz. Örneğin granyöz ve minekop gibi. Son dönemde karides ve midye işletmeleri çoğaldığı, ileriki yıllarda daha da artacağını düşünüyoruz." dedi.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre, 2023 Yılı Su Ürünleri Yetiştiriciliği Desteklemesine Dair Tebliğ ve Su Ürünleri Yetiştiriciliği Kapsamında Alabalık Kuluçkahanelerinde Damızlık Alabalık Desteğine İlişkin Tebliğ, 1 Ocak 2023'ten geçerli olmak üzere Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Açıklamaya göre, Bakan Yumaklı, su ürünleri ve balıkçılık sektörünün mevcut durumu ve Bakanlığın üretim planlamaları dikkate alınarak her yıl yapılan yeni düzenlemelerle su ürünleri yetiştiricilerinin desteklendiğini işaret etti.

İlk defa 2003'te desteklenmeye başlanan sektöre 2022'de 120 milyon liraya yakın yetiştiricilik desteği verildiğini, 19 yılda üreticilere verilen toplam destek miktarının 1 milyar 640 milyon liraya ulaştığını bildiren Yumaklı şunları kaydetti:

"Verilen bu desteklerle son 19 yılda 1245 olan yetiştiricilik tesisi sayımız yüzde 91 artışla 2 bin 382'ye, 61 bin ton olan yetiştiricilik üretim miktarımız ise 7 kattan fazla artışla 514 bin tona yükseldi. Sektörümüzün kaydettiği gelişme sayesinde 2002'de 27 bin ton olan su ürünleri ihracatımız da 2022'de 8 kattan fazla artışla 251 bin tona, değer olarak ise 97 milyon dolardan 1,65 milyar dolara çıktı. Başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere aralarında Japonya, ABD, Rusya ve Güney Kore gibi ülkelerin de yer aldığı 100'ün üstünde ülkeye su ürünleri ihracatı gerçekleştiriyoruz. Sektörümüzü bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da desteklemeye devam edecek, su ürünleri dış ticaretinde net ihracatçı pozisyonumuzu koruyup daha ileriye taşıyacağız."

- Midye üretimine destek yüzde 100 arttı

Yumaklı, Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan 2023 Yılında Yapılacak Su Ürünleri Desteklemesine İlişkin Karar kapsamında hazırlanan 2023 Yılı Su Ürünleri Yetiştiriciliği Destekleme Tebliği ile midye üretimi için destekleme ödemesini birim fiyatına yapılan yüzde 100'lük artışla 1,00 lira/kilograma çıkardıklarını vurgulayarak "Proje kapasitesi 0-50 ton/yıl olan küçük ölçekli aile işletmeleri için alabalık üretiminde 1,50 lira/kilogram, 50 ton/yıl üzeri alabalık üretimine 1,00 lira/kilogram, kilogram üstü alabalık üretimine 1,50 lira/kilogram, yeni türlerin üretimine 3,00 lira/kilogram, sazan balığı üretimine 1,50 lira/kilogram, kapalı sistem üretime 2,00 lira/kilogram, toprak havuzlarda balık üretimine ise 2,00 lira/kilogram destekleme ödemesi yapılacak." bilgisini verdi.

Su Ürünleri Yetiştiriciliği Kapsamında Alabalık Kuluçkahanelerinde Damızlık Alabalık Desteğine İlişkin Tebliğ ile de alabalık kuluçkahanelerinde anaç başına 60 lira adet destekleme ödemesinin yapılacağını bildiren Yumaklı, tebliğlerin bütün yetiştiriciler için hayırlı olmasını diledi.

Gümüşçay Mahallesi'nde özel bir firmaya ait fabrikanın soğuk hava deposunda henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı.

İhbar üzerine olay yerine Eynesil ve Giresun belediyeleri ile çevre ilçelerden itfaiye ekipleri yönlendirildi.

Ekiplerin müdahalesi ile kontrol altına alınan yangını söndürme çalışmaları devam ediyor.

- Yangına 50 kişilik ekip müdahale ediyor

Vali Mehmet Fatih Serdengeçti, olay yerinde incelemelerde bulundu, çalışmalara ilişkin ilgililerden bilgi aldı.

Serdengeçti, fabrikanın soğuk hava deposunda yangın çıktığı ihbarı üzerine bölgeye ekiplerin sevk edildiğini söyledi.

Yangına, 13 itfaiye ekibinin 50 kişiyle müdahale ettiğini belirten Serdengeçti, "Can kaybının olmaması sevindirici, maddi kayıp var, maddi kayıplar her zaman telafi edilebilir. Soğutma çalışmaları devam edecek." dedi.

Serdengeçti, yangının çıkış nedeninin sorulması üzerine, "Tespit çalışmaları devam edecek. Elektrik kontağı diye ifade ediliyor ama muhakkak yangın söndürme çalışmaları sonrası tekrar tetkik edilecektir." diye konuştu.

Gümüşçay Mahallesi'nde özel bir firmaya ait fabrikanın soğuk hava deposunda henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı.

İhbar üzerine olay yerine Eynesil ve Giresun belediyeleri ile çevre ilçelerden itfaiye ekipleri yönlendirildi.

Ekiplerin müdahalesi ile kontrol altına alınan yangını söndürme çalışmaları devam ediyor.

- Yangına 50 kişilik ekip müdahale ediyor

Vali Mehmet Fatih Serdengeçti, olay yerinde incelemelerde bulundu, çalışmalara ilişkin ilgililerden bilgi aldı.

Serdengeçti, fabrikanın soğuk hava deposunda yangın çıktığı ihbarı üzerine bölgeye ekiplerin sevk edildiğini söyledi.

Yangına, 13 itfaiye ekibinin 50 kişiyle müdahale ettiğini belirten Serdengeçti, "Can kaybının olmaması sevindirici, maddi kayıp var, maddi kayıplar her zaman telafi edilebilir. Soğutma çalışmaları devam edecek." dedi.

Serdengeçti, yangının çıkış nedeninin sorulması üzerine, "Tespit çalışmaları devam edecek. Elektrik kontağı diye ifade ediliyor ama muhakkak yangın söndürme çalışmaları sonrası tekrar tetkik edilecektir." diye konuştu.

Gastronomi şehri Gaziantep, balık üretimiyle de öne çıkıyor.

Fırat Nehri'nin kıyısında bulunan Karkamış Barajı havzasında balık üretim çiftliklerinin sayısı her geçen gün artıyor.

Fırat'ın serin sularına 5 gramken bırakılan "Karkamış kuzusu", 4 ayda 350 grama ulaşarak farklı sularda yetiştirilen alabalıklardan 4 ay önce sofralara ulaşıyor.

- "Geçen yıl 6 bin 750 ton üretim gerçekleşti"

İl Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Karayılan, AA muhabirine, Gaziantep'in denize kıyısı olmamasına rağmen balık üretimiyle adından söz ettirdiğini söyledi.

Fırat Nehri'nin Gaziantep ve Şanlıurfa kıyılarında 42 balık üretim çiftliği bulunduğunu dile getiren Karayılan, şöyle devam etti:

"Geçen yıl 6 bin 750 ton üretim gerçekleşti. Bu yıl inşallah bunun en az yüzde 15-20 fazlası, 7 bin 500 ton civarında üretim bekliyoruz. Türkiye alabalık üretimiyle ilgili genel anlamda yapılan çalışmalarda 7-8 ay içinde alabalık bir porsiyon balık haline gelirken 350 gram bir porsiyon olarak kabul ediliyor. Bu sahada yetiştirilen alabalıklar yaklaşık 4 ay içinde bu büyüklüğe gelmiş oluyor."

Karayılan, Fırat Nehri'nde yetiştirilen Türk somonunun da diğer yerlerdekinden daha kısa sürede hasat boyuna ulaştığını ifade etti.

- "Fırat Nehri Türkiye'de vazgeçilmez bir yer"

Su ürünleri mühendisi Emrah Yazar da Türkiye'nin birçok ilinde balık üretimi yapıldığını, Fırat Nehri'nin ise diğer yerlere göre avantajlı olduğunu söyledi.

Yazar, şunları kaydetti:

"Her yerde porsiyon balık 5 gramdan 350 grama ortalama 7-8 ayda gelirken bu suda ortalama 4 ayda hasat boyuna geliyor. Somon ise suya 5 gram olarak koyduğunuzda diğer bölgelerde ortalama 20 ayda hasat edilirken bu suda ortalama 12 ayda hasat etmiş oluyorsunuz. Fırat Nehri Türkiye'de vazgeçilmez bir yer."

Kitabın yazarları arasında; Prof. Dr. Suat DİKEL, Doç. Dr. İbrahim DEMİRKALE, Öğr. Gör. Dr. Zeynep ERÇEN, Öğr. Gör. Dr. Ilgın ÖZŞAHİNOĞLU, Arş. Gör. Dr. Miray ETYEMEZ BÜYÜKDEVECİ, Dr. Şefik Surhan TABAKOĞLU, Öğr. Gör. Dr. Celal ERBAŞ, Çiğdem DİKEL, Bedrettin DUMAN, Serdar YILDIRIM gibi başarılı akademisyenler ve araştırmacılar yer almakta.

İksad Yayınevi tarafından basılan “Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Teknoloji Kullanımı ve Çevresel Etkileri” kitabı su ürünleri yetiştiriciliğinin geleceği için aydınlatıcı ve düşündürücü bir rehber olmayı vaat ediyor. 

ÖNSÖZ

Uçsuz bucaksız, parıldayan bir denizin kıyısında durduğunuzu, güneşin altın ışınlarının denizin yüzeyinde dans ettiğini ve bu dingin dış cephenin altında hayatla dolu, hareketli bir dünyanın olduğunu hayal edin. Yüzyıllar boyunca, su ekosistemleri insanlığa en kaliteli deniz ürünleri lezzetlerinden evlerimizi süsleyen süs balıklarının yetiştirilmesine kadar zengin bir besin kaynağı sağladı. Bu su alanlarıyla olan bağımız çok eski ve kalıcıdır ancak şu anda bir dönüşüm çağıyla karşı karşıyayız.

Su ürünleri yetiştiriciliği endüstrisinde inovasyon ve sürdürülebilirliğin kalbine sürükleyici bir yolculuk olan " Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Teknoloji Kullanımı ve Çevresel Etkileri’ne hoş geldiniz. Bu sayfalarda bilim, teknoloji ve ekolojik bilincin birleşiminin su ürünleri yetiştiriciliğinin öyküsünü nasıl yeniden yazdığını keşfedeceğiniz, uzmanların ve öncülerin rehberliğinde büyüleyici bir yolculuğa çıkacaksınız.

Önümüzdeki bölümlerde, su ürünleri yetiştiriciliğindeki en son gelişmeleri ortaya çıkarmak için bilginin derinliklerine ineceğiz. Bu ilerlemeler yalnızca bilimsel kilometre taşları değildir; bunlar, su ürünleri yetiştiriciliğinin daha verimli, sürdürülebilir ve çevreye duyarlı bir uygulamaya dönüştüğü yeni bir çağın temel taşlarıdır.

Keşfimizin temel taşlarından biri hassas su ürünleri yetiştiriciliği sistemleri dünyası olacaktır. Yapay zekânın balık sağlığını ve büyümesini her açıdan izlediği, verimi en üst düzeye çıkarırken israfı en aza indirecek koşulları optimize ettiği çiftlikleri hayal edin. Bu sistemler aralıksız inovasyonun ürünüdür ve su ürünleri yetiştiriciliğinin doğa pahasına değil, doğayla uyum içinde çalıştığı bir gelecek vaat etmektedir.

Daha fazla girişimde bulundukça, modern su ürünleri yetiştiriciliği uygulamalarının ayrılmaz bir parçası olan etik hususları derinlemesine inceleyeceğiz. Sudaki yaşamın insani muamelesinden su kaynaklarının sorumlu yönetimine kadar, sürdürülebilirlik, koruma ve hayvan refahı hakkındaki kritik soruları ele alarak son gelişmelerin ahlaki pusulamızla nasıl uyumlu olduğunu keşfedeceğiz.

Ancak bu yeniliklerin etkisi su ürünleri yetiştiriciliği tesislerinin sınırlarının çok ötesine uzanıyor. Gıda güvenliği sorunlarının ele alınmasından ekonomik büyümenin desteklenmesine kadar bu ilerlemelerin küresel önemini ortaya çıkaracağız. Çevresel sürdürülebilirliğin çok önemli olduğu bir çağda, su ürünleri yetiştiriciliği sektörü, beslenmeye ve korunmaya ihtiyaç duyan bir gezegen için ölçeklenebilir çözümler sunan bir umut ışığı olarak duruyor.

Bu nedenle, ister deneyimli bir su ürünleri yetiştiricisi, ister öğrenmeye istekli meraklı bir öğrenci, ister sadece su altı dünyasının gizemlerine kapılan bir birey olun, "Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Teknoloji Kullanımı ve Çevresel Etkileri"size su ürünleri yetiştiriciliğinin geleceği için aydınlatıcı ve düşündürücü bir rehber olmayı vaat ediyor. Su ve yaşamla olan ilişkimizi yeniden şekillendiren mavi devrimin derinliklerine dalarken bize katılın. Birlikte bu keşfedilmemiş sularda yol alacağız ve yüzeyin altında yatan vaat ve potansiyeli ortaya çıkaracağız.

Prof. Dr. Suat DİKEL,  Doç. Dr. İbrahim DEMİRKALE

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ VE PREFACE……………………………………..………..1

BÖLÜM 1

Endüstriyel Akvakültürde Mekanizasyonun Vazgeçilmez Gerekliliği

Prof. Dr. Suat DİKEL…………………………………………………………5

BÖLÜM 2

Balık Patojenlerine Karşı Tedavi Amaçlı Uygulanan Medikamentlerin Çevre İle Etkileşimi

Doç. Dr. İbrahim DEMİRKALE………………………...…………………..23

BÖLÜM 3

Sürdürülebilir Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Nanoteknolojik Gelişmeler

Öğr. Gör. Dr. Zeynep ERÇEN……………………………………………....49

BÖLÜM 4

Su ürünleri Yetiştiriciliğinde Yem Katkı Maddesi Olarak Denizel Doğal Ürünlerin Kullanım Potansiyeli ve Geleceği

Çiğdem DİKEL…………………………………………………………..…..69

BÖLÜM 5

İnorganik Nanopartiküllerin Su Ürünleri Hastalıklarına Karşı Profilaktif Uygulamaları"

Arş. Gör. Dr. Miray ETYEMEZ BÜYÜKDEVECİ………………………....89

BÖLÜM 6

Makroalg Yetiştiriciliği Ve Kullanım Alanları

Mehmet Bedrettin DUMAN……………………………………...…….…105

BÖLÜM 7

Su Ürünleri Üretiminde Ölçüm Takip Ve Kayıt Sistemleri

Bülent Serdar YILDIRIM…………………………………………...……..137

BÖLÜM 8

Su Ürünleri Beslemede Nano-Partikül Maddelerin Kullanımı

Öğr. Gör. Dr. Ilgın ÖZŞAHİNOĞLU……………………………………...157

BÖLÜM 9

Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde İnsansız Sistem Teknolojilerinin (Drone) Kullanımı

Dr. Şefik Surhan TABAKOĞLU – Öğr. Gör. Dr. Celal ERBAŞ……..…...169

BÖLÜM 10

Yakın Gelecekte Su Ürünleri Yetiştiriciliğinin Gıda Güvenliğine Katkılarının Ekonomik Analizi

Öğr. Gör. Dr. Ilgın ÖZŞAHİNOĞLU……………………………...………193

BÖLÜM 11

Su Ürünleri Üretiminde Karbon Ayak İzi

Öğr. Gör. Dr. Celal ERBAŞ…………………………………………..……207

Yurt dışında Türk somonuna talebin artması dolayısıyla Doğu Anadolu'daki kaynak sularında alabalık üretimi yapan firmalar, talebi karşılamak için kapasite artırımına gidiyor. Yurt içi ve dışından tedarik edilen balık yumurtaları Erzincan'daki üretim tesislerinde bulunan kuluçkahaneye alınıyor.

Burada yaklaşık 25 günlük sürecin ardından belli seviyeye ulaşan balık yavruları, kaliteli ve verimli su kaynakları ile dolan havuzlara alınarak bakımlarına devam ediliyor. Gelişimine göre boy ve ağırlık oranlarında gruplandırılan balıklar, 90-100 günlük üretim süreci sonrası Karadeniz Bölgesi'ne gönderiliyor.

Tarım ve Orman İl Müdür Vekili Serkan Kütük, AA muhabirine, kentte su ürünleri üretiminde belirli bir seviyeye geldiklerini söyledi.

- "Su ürünleri yetiştiriciliği yapan 21 işletmemiz mevcut"

Bölgede üretimin her geçen gün daha da artarak devam ettiğini anlatan Kütük, şöyle konuştu:

"Kentte onaylı su ürünleri yetiştiriciliği yapan 21 işletmemiz mevcut. Bu işletmelerde yılda 3 bin 316 ton porsiyonluk ve 64 milyon 216 bin ise yavru üretimi yapılmaktadır. 2024 yılı içerisinde faaliyete geçmesi öngörülen 20 yeni yetiştiricilik başvurusu ile porsiyonluk alabalık üretim kapasitemizi neredeyse 5 katına çıkararak 15 bin 775 tona, yavru alabalık üretim kapasitemizi ise 69 milyon 216 bine çıkarmış olacağız."

Kütük, avcılık yoluyla yapılan üretimin Keban Barajı 1. Bölge'de yıllık 26 ton, Tercan Barajı’nda 7 ton olmak üzere toplam 33 ton olduğunu belirterek, 2024 yılı içerisinde Bağıştaş-1 ve Bağıştaş-2 baraj göllerinin de üretime açılmasının planlandığını ve avcılık yoluyla üretimin yıllık 59 tonu aşacağını öngördüklerini dile getirdi.

Türk veya Karadeniz somonu yavru üretiminde Erzincan'ın iyi bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Kütük, her geçen gün artan talebi karşılamak için bölgedeki üreticilerin kapasite artırımına gittiğini aktardı.

İldeki bir balık tesisinin üretim sorumlusu ve su ürünleri mühendisi Sinan Evinç de yurt içi ve dışından yumurta olarak alınan balıkları yaklaşık 100 günlük bakımın ardından işletmenin diğer ayağı olan Samsun'daki tesise somon adayı olarak gönderdiklerini kaydetti.

Evinç, "Orada baraj göllerinde belli süreçten geçen ve ardından deniz suyuna alınarak büyütülen balıkların Türk ve Karadeniz somonu olarak ihracatı yapılmaktadır." dedi.

- "Kapasite artırımı hedefleniyor"

İşletmelerinin 2011'de yılda 2-3 milyon alabalık yavrusu üretimi ile faaliyete başladığına işaret eden Evinç, "Geçen yıla kadar üretimimiz 8 milyon yavru balıktı ancak buna rağmen talebi karşılayamadığımızdan üretim kapasitemizi tekrar artırarak yılda 15 milyon yavru balığa çıkardık. Sanırım gelen talep nedeniyle bu da yeterli olmayacak ve yeni bir kapasite artırımı daha yapılması hedefleniyor." diye konuştu.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğünde görevli su ürünleri mühendisi Özlem Bölükbaşıoğlu ise kentte su ürünleri yetiştiriciliği için son yıllarda yoğun başvuru aldıklarına dikkati çekerek, "Taleplerin büyük bölümü porsiyonluk ve yavru alabalık üretimi için geliyor. Üretilen balıkların en çok Rusya ve Avrupa ülkelerine ihracatı gerçekleştirilmektedir." ifadelerini kullandı.

KÜLTÜRÜMÜZDE HAYVANA SAYGI VAR

Aralarında dekanlar, İl Tarım Müdürlükleri temsilcileri, su ürünleri yetiştiricileri ve balık refahı savunucuları olan yurt içi ve yurt dışından 100’e yakın katılımcının olduğu lansmanın açılış konuşmasını Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık Su Ürünleri Genel Müdürü Dr. Altuğ Atalay ve Future For Fish Akademik Danışmanı Prof. Dr. Deniz Çoban yaptı.

“Türk kültüründe  gıda için yetiştirilen hayvanlara saygı gösterilmesini gerektiren bir kültürdür” diyen Atalay şöyle konuştu:

“Balıkların belki sesleri yok, belki acılarını belli etmiyorlar ama acı çekebildiklerini biliyoruz. Bunu gösteren bilimsel deliller mevcut. Bu hayvanlara hak ettikleri saygıyı göstermek bizim sorumluluğumuz. Üretim miktarlarını ve üretimi artırmayı her zaman konuşuyoruz. Ancak bu konulardan farklı olarak burada bugün balık refahını konuşuyor olmamız çok önemli.”

SORUMLULUK ALMAMIZ GEREKİYOR

Future For Fish Akademik Danışmanı Prof. Dr. Deniz Çoban ise şöyle konuştu:

“Bu lansman toplantısının amacı, bu sorunları derinlemesine anlamak, mevcut durumu değerlendirmek ve çözüm yolları konusunda birlikte beyin fırtınası yapmaktır. Balık refahı için sürdürülebilir bir gelecek oluşturmak için işbirliği yapmamız ve çözümler üretmemiz gerekiyor.Balık refahı ve sürdürülebilirliği, hepimizi ilgilendiren küresel bir konudur. Gelecek nesillerin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamasını sağlamak için sorumluluk almamız gerekiyor.”

DÜNYADA İLK

Future For Fish program Yöneticisi Deniz Kıraç Uncu, “Bu etkinlik, farklı paydaşların bir araya gelerek bu konuyu konuşma fırsatını bulduğu nadir ve önemli bir platform olma özelliğini taşıyor. Burada bulunan her bir konuğumuz, balık refahına adanmış bu toplumsal harekette özel bir yere sahip” dedi ve raporu sundu.

Türkiye’deki durumu değerlendiren Kıraç, “Türkiye, levrek ve çipura yetiştiriciliğinde dünyada 1. sırada yer alıyor. Üreticilerin yüzde 90’ı EÇS kullanıyor. Bu firmalar, sistemin geleneksel yöntemlere göre biraz daha hızlı çalıştığını belirtiyor” dedi.

“Raporda ortaya konan önemli bir bulgu, balık refahının, sadece sektörde değil, aynı zamanda tüketiciler arasında da önemli bir konu haline gelmeye başlamasıdır” diyen Kıraç, “Balıkların hissettiği acının minimize edilmesi, müşteri memnuniyetini artırmanın yanı sıra pazar rekabetinde de avantaj sağlayabilir” dedi.

Kıraç, “Alandaki çalışmalar, balıkların acı uyaranlarına karşı tepkisinin sadece refleksif bir davranış olmadığını, aynı zamanda bilişsel etkileşimi içerdiğini göstermektedir. Bu nedenle, balıkların hasat sürecinde yaşadıkları stres ve acının azaltılması büyük öneme sahiptir ve EÇS balık refahı açısından olmazsa olmazdır” ifadelerine yer verdi.

YURT İÇİ ve YURT DIŞINDAN ÇOK SAYIDA KONUŞMACI

Yurt dışından çok sayıda katılımcının yer aldığı lansmanda öne çıkan konuşmalar şöyle:

Madrid Politeknik Üniversitesi Rektör Yardımcısı Dr. Morris Villarroel, Avrupa'da balıkçılık ve balık yetiştiriciliği konusundaki farkındalığı vurgulayarak, AB ile yürütülen projeleri ve İspanya'daki çalışmaları anlattı. Balık refahının mevzuata dahil edilmesinin önemine değinirken, farklı paydaşların bakış açılarını ele almanın önemine vurgu yaptı.

Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Aslı Cadun Yünlü, Üniversite ile yapılan çalışmaların artırılması gerektiğini ve EÇS'nin balık davranışından kimyasal yapısına kadar araştırılması gerektiğini belirtti. Tür ve koşullara bağlı olarak kullanımın değişkenlik gösterdiğini vurgulayarak, sistemin eğitiminin üniversiteler aracılığıyla verilmesi gerektiğini söyledi.

Ace Aquatec Satış Müdürü Thomas Cryans, Aqua kültür teknolojisi üreten bir şirketin temsilcisi olarak, balık refahını öncelikli tuttuklarını belirtti. Elektrikli çarpma sistemini (EÇS) kullanmanın avantajlarından bahsederek, güvenli bir yöntem olduğunu vurguladı. Tüketicilerin ve markaların EÇS'yi tercih ettiğine dikkat çekti.

Compassion in World Farming Balık Refahı Savunucusu Daniel Sanchez, EÇS'nin parametrelerinin detaylı bir şekilde araştırılması gerektiğini belirtti. Paydaşlar arasındaki sorumlulukların önemi ve tedarik zincirinin başından sonuna kadar dikkate alınması gerekliliği vurgulayan Sanchez, balık refahının etik bir konu olduğunu vurguladı.

Smile Fish Teknik Müdürü Bahadır Başaran, EÇS'nin kullanımının balığın raf ömrünü neden uzattığını bilimsel verilerle açıkladı. Elektrikli çarpma sisteminin balıkların kanlanmasını önlediğini ve bu durumun bakteri üremesi nedeniyle oluşan sağlıksız sonuçları engellediğini belirtti.

Optimar Satış müdürü Håvard Worren, Optimar şirketinin sürdürülebilirlik ve balık refahını ön planda tutarak ekipman tasarladığını belirtti. Norveç otoritelerinin belirlediği kurallara uyduklarını ve balık refahını dikkate aldıklarını vurgulayarak, ürünlerini tasarlarken hayvan refahı otoritelerinin açıklamalarını takip ettiklerini ifade etti.

Octoaqua CEO’su Ertuğrul Gündoğdu, Balık refahı yöntemlerinin çiftlik balıkçılığındaki sürdürülebilirliği artırdığına dikkat çekerek, bu konuda yapılan çalışmaların önemine vurgu yaptı.

Future For Fish Akademik Danışmanı Prof. Dr. Deniz Çoban, balıkların refahını tanımlarken doğa temelli, fonksiyona dayalı ve hissetmeye dayalı faktörleri ele aldı. Balıkların doğal davranışlarını sergileyebilecekleri yaşam alanlarına sahip olmalarının önemine değinerek, bu perspektiften balık refahını açıkladı.

FUTURE FOR FISH HAKKINDA

Türkiye'nin ilk ve tek balık refahı programı olan Balığın Geleceği - Future for Fish, 2022 yılında Çiftlik Hayvanlarını Koruma Derneği'nin bir girişimi olarak kurulmuş ve Türkiye'deki su ürünleri yetiştiriciliği sektöründe balık refahını merkezine alarak büyük bir öneme sahip bir projeyi hayata geçirmektedir.

Projesinin kabul edilmesiyle hibe desteği almaya hak kazanan Karabalık, Muradiye Şelalesi yakınlarında 27 ton kapasiteli tesis açtı.

20 kişinin istihdam edildiği tesisin açılışı, TKDK Van İl Koordinatörü İbrahim Başak, Muradiye İlçe Milli Eğitim Müdürü Yüksel Zorlu ve kurum amirleri tarafından gerçekleştirildi.

Karabalık, ilçenin su kaynaklarıyla alabalık üretimine elverişli bir yer olduğunu söyledi.

TKDK'dan aldıkları destekle tesisi açtığını belirten Karabalık, "Hazırladığımız proje TKDK tarafından kabul edildi. İlçemize güzel bir tesis kazandırdık. Tesisimiz 27 ton kapasiteli. Burada yaptığımız üretimle çevre ilçelerin balık ihtiyacını karşılamayı hedefliyoruz. Bunun için çaba göstereceğiz. Aynı zamanda vatandaşlarımız da aileleriyle gelip burada zaman geçirebilecek. 200 kişilik restoranımız var. Bu süreçte bize desteklerini esirgemeyen il koordinatörümüze, kurum amirlerine teşekkür ederim." diye konuştu.

Açılışa katılan davetliler daha sonra tesisi gezerek, Karabalık'tan bilgi aldı.

Mediterra açıklamasına göre, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli uluslararası yatırım şirketi E20 Investment, Avrupa'nın önde gelen dikey entegre levrek ve çipura üreticisi Lucky Fish'in yüzde 70 hissesini alarak çoğunluk hissedarı oldu.

Hisse satışında Mediterra Capital'e Dora Capital, E20 Investment'a ise Ardent Advisory danışmanlık hizmeti verdi. Kolcuoğlu Demirkan Koçaklı Avukatlık Bürosu ve KP Law ise işlem için hukuki danışmanlık sağladı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen E20 Investment Grup Üst Yöneticisi (CEO) Sultan el Caberi, gerçekleştirdikleri satın almanın ardından Lucky Fish'in uluslararası pazarlardaki konumunu güçlendirerek büyütmeye odaklanacaklarını ifade etti.

Mediterra Capital Kurucu Ortağı Murat Erkut da E20 Investment ile stratejik ortaklığa girmekten büyük heyecan duyduklarını aktararak, "Pazarın önemli oyuncularından, Türkiye'nin en büyük yüksek katma değerli, dikey entegre levrek ve çipura üreticisi konumunda olan Lucky Fish, bu işlemle birlikte yeni başarı hikayeleri yazacak. Yeni dönemde şirketin yatırım projeksiyonuna ivme kazandırılacak. Kapasite artışına ek, stratejik pazarlarda rekabet gücünü artıracak hamlelerde bulunulacak. İki taraf için de olumlu gelişmelere vesile olacağına inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

1986'da kurulan Lucky Fish, Avrupa'nın önde gelen yüksek katma değerli, dikey entegre levrek ve çipura üreticisi konumunda bulunuyor. Şirketin operasyonları, açık denizde balık yetiştiriciliğinden yem üretimine, katma değerli balık ürünleri üretimine kadar tüm değer zincirini kapsıyor.

Lucky Fish, entegre tesislerinde hazırladığı katma değerli ürünlerini İngiltere ve Avrupa Birliği ülkelerine ihraç ediyor. Şirketin gerçekleştirdiği ihracatın satışlarındaki payı yüzde 97 seviyesinde. Mediterra Capital, 2013 yılında Lucky Fish'in yüzde 100'ünü satın almıştı.

Buna göre, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün (TAGEM) konuya ilişkin başvurusu Komitenin yıllık olağan toplantısında karara bağlandı.

Komite, tanımları, morfolojik, biyolojik, genetik ve diğer özellikleri belirlenen karagöz istavrit, kolyoz, kadife balığı, akbalık ve beyaz kum midyesi türlerinin tesciline karar verdi.

Kararda, söz konusu türlere ilişkin bilgiler de yer aldı.

Detaylı bilgiler için  https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/10/20231027-8.pdf

Dünyada sosyo-kültürel ve ekonomik açıdan çok hızlı bir değişim yaşandığına dikkati çeken Yıldırım, bu değişimin iş ve beslenme gibi alanlarda da kendisini fazlasıyla gösterdiğini belirtti.

Yıldırım, üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye'de balıkçılık sektörünün yüzbinlerce insana ekmek kapısı, ülkenin büyüyen nüfusunu beslemekte de önemli bir kaynak olduğunu vurgulayarak, "Bu bakımdan mevcut kaynaklarımızın profesyonel şekilde kullanılması başta yetiştiricilik olmak üzere elde edilecek üretim, artan nüfusumuzun protein ihtiyacının karşılanması, yeni istihdam alanlarının açılması, ihracatımızın desteklenmesi açısından ülke ekonomisine büyük katkılar sağlayacaktır." diye konuştu.

Balıkçılıkta sürdürülebilirliğin önemine işaret eden Yıldırım, şöyle dedi:

"Özellikle son yıllarda denizlerdeki stokların hızla azalmasıyla daha da üzerinde durulan bir konu haline geldi. Doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanması halinde balık avcılığının sosyo-ekonomik devamlılığının önü de açılmış olacaktır. Sürdürülebilirlik, avlanmanın şekli ve zamanıyla da ilgilidir. Karadeniz'in serin suları bu bölgenin zengin çeşitliliğine büyük katkı sağlıyor. Bu kadim şehir, hem geleneksel balıkçılığın hem de modern akuakültürün merkezlerinden biri konumundadır."

- "TAGEM, Türkiye'nin en köklü, en yaygın, en büyük AR-GE kurumlarından biri"

TAGEM Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Halil Sözmen de bu yıl ikincisi düzenlenen sempozyuma, 27 ülkeden 240'a yakın kişinin katıldığını söyledi.

Balıkçılık ve su ürünleri sektörünün Türkiye'nin ekonomisi ve beslenme zinciri için kritik bir yere sahip olduğunu belirten Sözmen, bu alandaki yeniliklerin hem yerel hem de küresel düzeyde daha fazla gıda üretimi ve ekonomik kalkınma fırsatlarının önünü açtığını dile getirdi.

Sözmen, tarım ve hayvancılıkta olduğu gibi balıkçılık ve su ürünlerinin gelişimine önemli katkıları bulunan Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün ülkenin tarım sektörünü ileriye taşımak, verimliği artırmak ve sürdürülebilirliği sağlamak adına geniş altyapısı ve uzman kadrolarıyla var gücüyle çalıştığını ifade etti.

TAGEM'in araştırma, geliştirme ve politika oluşturma çalışmalarıyla öncü bir rol üstlendiğini vurgulayan Sözmen, şunları kaydetti:

"TAGEM, Türkiye'nin en köklü, en yaygın, en büyük AR-GE kurumlarından biri. Ülkedeki tarımsal normların yüzde 70'ini TAGEM üretmektedir. Ülkemizin biyolojik serveti 32 gen bankasında 320 bin materyalle korunmaktadır. 2 bin 100 araştırmacı personel olmak üzere 6 bin 800 personelle bu çalışmaları yürütmektedir. 35 ilde 10 merkez enstitüsü, 13 bölge araştırma enstitüsü, 26 konu araştırma enstitüsü, 300 AR-GE laboratuvarı ile 28 ileri AR-GE merkezi bulunmaktadır."

26 Ekim'de sona erecek sempozyumda uzmanlar sunum yapacak.

Ar, yaptığı açıklamada, Bolu'da ağırlıklı olarak gökkuşağı alabalığı yetiştirilmekle birlikte sülük ve sazan üretimi de yapıldığını anlattı.

Bolu'nun su ürünleri yetiştiriciliği konusunda ön planda olduğunu vurgulayan Ar, "36 su ürünleri yetiştiriciliği tesisimizde üretilen yıllık 325 ton balık eti ve yaklaşık 8,5 milyon yavru, ilimiz ve ülke ekonomimize katkı sağlamakta." diye konuştu.

AA

Yumaklı, yazılı açıklamasında, yaptıkları çalışmalarla ülkede balık yetiştiriciliğinde olduğu gibi diğer su ürünleri yetiştiriciliğinde de ilerlemeler kaydedildiğini vurguladı.

Çift kabuklulardan olan ve deniz suyunu organik temizleyip yem ve tatlı su tüketmeyen midyenin Türkiye'de yetiştiriciliğinin 2015'te başlatıldığını, halihazırda yılda 5 bin 500 ton üretim gerçekleştirildiğini ifade eden Yumaklı, "Su ürünleri yetiştiriciliği alanında ülkemizin sahip olduğu potansiyeli değerlendirmek amacıyla başlattığımız çalışmalar kapsamında, midye yetiştiriciliğinde önemli bir yol katettik. Teşvik kapsamına aldığımız midye yetiştiriciliği için destekleme ödemesi yapıyoruz. Ülkemizde Sinop, Bursa, Yalova, Balıkesir, İzmir, Muğla ve Çanakkale'de yapılan midye yetiştiriciliğinde 50 bin tonluk kapasiteye ulaştık. Bu kapasitemizi kullanmak ve üretim miktarımızı daha yukarılara taşımak için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

- Çift Kabuklu Yetiştiriciliğinin Geliştirilmesi Çalıştayı düzenlendi

Yumaklı, dünyada su ürünleri pazarında önemli yere sahip diğer bir ürünün istiridye olduğuna işaret ederek, tatlı su tüketmeyen bu ürünün de yem verilmeden yetiştiriciliğinin yapılabildiğini bildirdi.

İstiridye yetiştiriciliğinde Fransa başta olmak üzere İspanya, Çin, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın önemli pazar payına sahip olduğuna dikkati çeken Yumaklı, şunları kaydetti:

"Sektörden gelen talebi değerlendirerek özellikle uygun alanlarda istiridye yetiştiriciliğini başlatmayı planlıyoruz. Bu sayede Marmara ve Karadeniz'de doğal olarak var olan ancak nesli tehlikeye girmiş istiridye tekrar kaynaklarımıza kazandırılacak. İhracatta önemli bir rakamı yakaladığımız balıkta olduğu gibi diğer su ürünlerinde de yetiştiriciliğimizi geliştirerek ülkemize gelir kazandırmayı hedefliyoruz. Bu çerçevede Bakanlığımız Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğümüz ve FAO işbirliğiyle Çift Kabuklu Yetiştiriciliğinin Geliştirilmesi Çalıştayı düzenlendi. Çalıştayın çıktılarını değerlendirip Bakanlık olarak yol haritamızı oluşturacağız ve en kısa zamanda ülkemizde de istiridye üretiminin başlaması için düğmeye basacağız."

- İstiridye dünyada 9 milyar dolarlık pazara sahip

Tarım ve Orman Bakanlığından alınan bilgiye göre, dünyada 6 milyon ton üretime sahip istiridye yetiştiriciliğinin yaklaşık 9 milyar dolarlık pazarı bulunuyor. Başlatılan çalışmalar doğrultusunda, Türkiye'de 5 yıl içinde 10'un üzerinde üretim çiftliği kurulması ve buralarda 5-10 bin tonluk üretim yapılması öngörülüyor. Türkiye'nin bu üretimden gelirinin ise 100 milyon dolara yaklaşabileceği değerlendiriliyor.

AA

AA muhabirinin Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden derlediği bilgiye göre, iç sularda kurulu çiftliklerde belli bir ağırlığa ulaştıktan sonra Karadeniz'deki deniz kafeslerine aktarılarak yetiştirilen Türk somonunun ocak-eylül ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7 artarak 289 milyon 225 bin 785 dolara ulaştı. İhraç edilen ürün miktarı da 36 bin 888 tondan yüzde 18 artışla 43 bin 612 tona çıktı.

Ocak-eylül döneminde Rusya Federasyonu başta olmak üzere 41 ülkeye Türk somonu satıldı.

Rusya Federasyonu'na bu dönemde ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre miktarda yüzde 54, değerde yüzde 24 arttı. Söz konusu ülkeye 30 bin 126 ton Türk somonu ihraç edilerek 177 milyon 913 bin 657 dolar kazanıldı.

Rusya Federasyonu'nu 39 milyon 631 bin dolarla Almanya, 24 milyon 115 bin 531 dolarla Vietnam takip etti.

Geçen yıldan farklı olarak Malezya, Dubai, Ukrayna, Katar, Fransa, Azerbaycan, İspanya, Kuveyt ve Meksika'ya da bu dönem Türk somonu satıldı.

- "Türk somonunda yıl sonu ihracatından da beklentimiz yüksek"

DKİB Su Ürünleri Sektör Komitesi Başkanı İsmail Kobya, Türk somonunda yılın 9 ayında ihracatta artışın sürdüğünü söyledi.

Yılın tamamlanmasına 3 aylık süreç kaldığına işaret eden Kobya, sözlerine şöyle devam etti:

"Türk somonunda yıl sonu ihracatından da beklentimiz yüksek. İhracatımızın ilerleyen süreçlerde katlanarak artacağına inanıyoruz. Şu an öncelikli pazarımız Rusya ancak DKİB olarak sektörde üretici ve ihracatçıların yer aldığı Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi Projesi kapsamında, firmalarımızı farklı pazarlara yönlendirme ve ülke çeşitliliğini artırma çalışmalarımıza da devam ediyoruz."

Kobya, bu kapsamda tanıtım çalışmalarına ağırlık verdiklerini vurgulayarak, Avrupa Birliği pazarının hedefleri arasında olduğunu kaydetti.

Türk somonuna talebin yoğun olduğuna dikkati çeken Kobya, bu kapsamda yeni üretim alanlarının tespitinin önem arz ettiğini sözlerine ekledi.

AA

İhbar üzerine olay yerine sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekiplerinin yaptığı incelemede Adalıoğlu'nun hayatını kaybettiği belirlendi.

Adalıoğlu'nun cenazesi ölüm nedeninin belirlenmesi için Muğla Adli Tıp Kurumu'na gönderildi.

Jandarma ekipleri olayla ilgili soruşturma başlattı.

AA

Trakya Üniversitesinin (TÜ) ev sahipliğinde düzenlenen bir kongre için Edirne'ye gelen Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bozdoğan Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Okan Ertosluk, AA muhabirine, Türkiye'nin balık yetiştiriciliğinde önemli bir ülke olduğunu söyledi.

Çevresel etkiler ve balıkçılık üzerine araştırmalar yapan Ertosluk, üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye'de yetiştiriciliğin her geçen yıl arttığını belirterek, "Özellikle son 3 yıldır yetiştiricilik üretimi, avcılık üretimini geçmiş durumda. Yetiştiricilik üretimi artan bir ivmeyle daha yukarı tırmanmakta. Bunun başlıca nedeni su ürünlerine olan talep. İnsanların protein ihtiyacının karşılanması için balık ve deniz ürünlerine yöneliniyor." dedi.

Ertosluk, Türkiye'nin Avrupa'da en çok balık yetiştiriciliği yapan ülkeler arasında İspanya ve Norveç'le rekabet halinde olduğunu ifade etti.

Modern yetiştiricilik teknikleriyle üretimin yükseldiğini anlatan Ertosluk, şunları kaydetti:

"Deniz balıklarında özellikle levrek, çipura ve Türk somonu, iç sularda ise alabalık türü yetiştiriliyor. Türk somonu özellikle Karadeniz'de tatlı suyla acı suyun karıştığı yerlerde yetiştiriliyor. Levrek ve çipura türleriyse daha çok Ege Denizi'nde Güllük Körfezi civarında yetiştiriliyor. Muğla, Aydın ve İzmir en çok yetiştiricilik yapan ilk 3 il olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye'deki toplam balık üretiminin yüzde 60'ı yetiştiricilik, yüzde 40 oranında avcılık olarak görmekteyiz. Yetiştirilen en önemli balık türü iç sularda toplam üretimin yaklaşık yüzde 28'iyle alabalık, denizlerde ise yine toplam üretimin yaklaşık 30'u levrek ve yüzde 28 çipura geliyor."

Ertosluk, küresel ısınma nedeniyle denizlerde su sıcaklığının arttığına, bu nedenle balıkların göç hareketlerinde değişiklik yaşandığına da dikkati çekti.

Türkiye'deki denizlerde balık popülasyonunun azaldığını aktaran Ertosluk, bu durumun avcılığı olumsuz etkilediğini dile getirdi.

AA

Kültür balıkçılığında önemli yere sahip Muğla'da, çoğunlukla alabalık, çipura, levrek, minekop ve sarıağız üretiliyor.

Kent merkezi ve ilçelerdeki tesislerde üretilen balıklar, fileli kepçeler yardımıyla alınarak işlenmek üzere başka tesislere götürülüyor. Temizlenen balıklar, fileto olarak veya dondurularak satışa hazır hale getiriliyor. Balık ürünleri iç pazarın yanı sıra ABD, Rusya ve Japonya başta olmak üzere 100'e yakın ülkeye satılıyor.

Muğla Tarım ve Orman Müdürü Barış Saylak, AA muhabirine, geçen yıl su ürünlerinde 125 bin tonluk ihracat yaptıklarını ve 804 milyon dolar gelir elde ettiklerini söyledi.

Bu yıl için hedeflerini büyüttüklerini ve emin adımlarla ilerlediklerini belirten Saylak, "2023 için hedefimizi 150 bin ton ihracat ve 1 milyar dolar gelir olarak koymuştuk. İlk 8 ay itibarıyla geçtiğimiz yıla göre 5 bin tonluk ihracat artışı ve gelirde de 21 milyon dolarlık bir artımız var. 2023'ün 8 ayında 553 milyon dolarlık su ürünleri ihracatını gerçekleştirmiş bulunuyoruz." dedi.

- Yıl sonu hedefi 1 milyar dolar

Yıl sonuna kadar 1 milyar dolar hedeflerine ulaşmak için çaba gösterdiklerini anlatan Saylak, ekim ayıyla yeniden ivme kazanacak ihracatın yıl sonu hedeflerine de yansıyacağını kaydetti.

Saylak, bölgedeki tüm firmaların en son modern teknolojileri kullanarak üretim yaptığını vurgulayarak, şöyle devam etti:

"Tarım ve Orman Bakanlığımız, Muğla Valiliğimiz, Ege İhracatçı Birlikleri, odalarımız ve birliklerimizle kol kola omuz omuza su ürünleri yetiştiriciliğinde ve ihracatında marka olmaya devam ediyoruz. 94 ülkeye ürün ihracatında bulunuyoruz. Avrupa Birliği ülkeleri, Kanada, ABD, Suudi Arabistan'dan tutun Orta Asya, Rusya, Japonya gibi pek çok ülkeye yetiştiricilerimizin ürünlerini ihraç ediyoruz. Levrek, çipura, alabalık, füme, fileto gibi pek çok ürünün ihracatını yapıyoruz."

Balık üretiminin yanı sıra dalgıçlar, kaptanlar, paketleme tesisindeki işçiler, fileto yapanlar, nakliye firmalarında çalışan işçilerle yaklaşık 50 bin kişiye istihdam sağlandığına dikkati çeken Saylak, Muğla Tarım ve Orman Müdürlüğü olarak sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliği ve su ürünleri avcılığının devamı için denizleri temizlediklerini, bu kapsamda sosyal sorumluluk projeleri de yürüttüklerini ifade etti.

AA

Türkiye'nin deniz ve karadaki içi sularda zengin bir faunaya sahip olduğunu, Karadeniz'in bu anlamda özel bir alan olduğunu vurgulayan Murzioğlu, şunları kaydetti:

"Türkiye'de 2022 yılında 514 bin 805 ton akuakültür ürünü yetiştirildiğini görüyoruz. Bunun yüzde 28'i iç sular, yüzde 72'si denizdeki üretimi oluşturuyor. İç suların yanı sıra denizdeki ürünlerle yaklaşık 850 bin ton su ürününden bahsedebiliyoruz. Bu etkinlikte akuakültür alanındaki fırsatları görüşeceksiniz. Pazarlama, depolama, taşımacılık, işleme ve değerlendirme, bakım ve ekipman üretimi gibi sektörlerle düşündüğümüzde ortada çok ciddi fırsatlar olduğu aşikar. Tüm paydaşlar adına bu forumun, iş görüşmelerinin başarıyla tamamlanmasını, dostluk zemininde her iki ülke için de ekonomik faydaya dönüşmesini diliyorum."

İl Tarım ve Orman Müdürü İbrahim Sağlam da Samsun'daki firmaların yapacağı iş birliklerinin önemli olduğunu, kentte sadece Türk somonu değil, birçok kültür balığı yetiştiriciliğinin artarak devam ettiğini söyledi.

Toplantıya çevrim içi bağlanan Norveç Doğu Ticaret Odası Başkanı Olav Rekdal da deneyimlerini ve önerilerini katılımcılarla paylaştı.

İki gün sürecek forumda, Türk somonu ve balık yetiştiricileri ile üretime yönelik teknolojik yenilikler paylaşılarak, Norveç'ten gelen uzmanlarla ikili iş birliği imkanları ele alınacak.

AA

Gençlik yıllarında Denizli'de çobanlık yaptıktan sonra bir süre çalışmak için gittiği Almanya'dan memleketine kesin dönüş yapan Mustafa Özpek, alabalık çiftliği kurdu.

Zamanla işlerini büyüten ve 2 oğluyla Türkiye'nin farklı şehirlerinde kurduğu 12 çiftliği işleten Özpek, yıllık 10 bin ton alabalığı işleyerek yurt dışına satmayı başardı.

Çiftlik için gerekli balık yemlerini dışarıdan temin eden Özpek, sık sık kalitesiz ürünlerle karşılaşınca kendi yem fabrikasını kurmaya karar verdi.

Honaz ilçesi Kaklık Mahallesi'nde 7 yıl önce kendi yem fabrikasını kuran ve 50 kişiye istihdam oluşturan 78 yaşındaki Özpek, ilk zamanlar kendi balıkları için üretim yaparken şimdi ürünlerini hem iç hem de dış pazarda satıyor.

Yemlerin içinden taş çıktı

Mustafa Özpek, AA muhabirine, 1973 yılından beri alabalık üretimi işiyle meşgul olduklarını söyledi.

"Bu çoban ülkeye döviz kazandıracak" sloganıyla çıktığı yolda birçok zorluklara rağmen hedefine ulaştığını belirten Özpek, "Avrupalı yem işinde çok titiz. O kadar titiz ki 'Senin balıklarda çamur kokusu var.' dediler. Bu gibi şikayetlerden kurtulamadık yani. En sonunda yem fabrikası kurmaya karar verdim. 6 yıl araştırmadan sonra bugünkü ilk fabrikamızın olduğu yeri bulduk. Buraya bir fabrika kurduk." dedi.

Fabrika kurmadan önce dışarıdan balık yemi temin ettiğini ve başından geçen bir olayın iş hayatını değiştirdiğini ifade eden Özpek, şöyle konuştu:

"İlk önce gittim ham madde alacağımız yerlerle görüştüm. Bana önce numune göndermelerini istedim. 'Bu numuneleri bizim laboratuvarlarımızda inceleyeceğiz. Beğenirsek bu malları öyle gönderin, değilse bu malları göndermeyin.' dedim. Bu arada seçimlerini beğenmediğimiz ürünleri hep geri çektik hatta firmanın birisi tavuk unu gönderdi bana. İçine özel büyütülmüş taş koymuşlar. Bizim laboratuvardaki arkadaşımız bunu getirdi vazoya su doldurdu, o ham maddeleri koyduğu zaman dibine doğru taşlar hücum etti."

İkinci fabrika kuruluyor

Özpek, kaliteli yem üretmeye başlayınca taleplere yetişmek için ikinci fabrikanın inşasına başladıklarını belirterek, şöyle devam etti:

"Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan, Gürcistan, Belarus ve Rusya'ya balık yemi ihracatı yapıyoruz. Yıllık aşağı yukarı 5 bin ton ihracatımız oluyor. Talep çok. Bu sefer ne yapalım? 'Yeni fabrika kuralım.' dedik. Allah kısmet ederse orada saatte 12-15 ton arasında yem üretilecek. Biz üretiyoruz. Ürettiğimizi başka bir ülkeye satmak için var gücümüzle çalışıyoruz. Bizde çalışma saati öyle yok. Sabah namazından sonra ben 78 yaşındayım, ayaktayım. İşimi takip ediyorum. Başarılı olmak için çok çalışmak lazım, çok iyi işini takip etmek lazım. Daha çok üreteceğiz, daha çok ihracat yapacağız ve Türkiye'ye daha çok döviz getireceğiz."

AA

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Dardanel, yılın ilk yarısına ait finansal sonuçlarını paylaştı.

Buna göre Dardanel'in FAVÖK'ü (faiz, amortisman ve vergi öncesi kar) yüzde 100 artarak 309 milyon TL olurken, 2023'ün ilk altı ayında ihracat rakamı 16,1 milyon dolara ulaştı. Şirketin ihracatının yıl sonunda 35 milyon doları aşması bekleniyor.

Dardanel, yılın ilk altı ayında, cirosunu geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 80 artırarak 2,26 milyar TL’ye çıkardı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dardanel Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Niyazi Önen, tüm planlamaları ölçüsünde bekledikleri gibi 2023'ün ilk yarısında başarılı finansal sonuçlara imza attıklarını bildirdi.

Türkiye'yi deniz ürünleri alanında ilklerle tanıştıran bir marka olduklarını ve bu hedeflerinden şaşmadan büyümelerine devam ettiklerini belirten Önen, şunları kaydetti:

"Uzmanlığımız bize yeniliklerimiz ve girişimlerimiz için güç ve cesaret veriyor. Bu yıl aynı zamanda grup çatımız altındaki tüm kategorilerimizde yatırımlarımıza hız kazandırdık. AR-GE ve inovasyon yatırımlarımızla yeni ürünler geliştiriyor, farklı kategorilerde geliştirdiğimiz inovatif ürünlerimizi yeni tüketici grupları ile buluşturuyoruz. Bu yıl tam da hedeflediğimiz şekilde ihracat gücümüzü daha da artırdığımız bir sene olmaya devam ediyor.

Dardanel güvencesiyle lezzetli ve sağlıklı ürünlerimizi çok daha geniş bir coğrafyaya ulaştırıyor, bu alanı daha da genişletmek için adımlar atıyoruz. Türkiye’nin balık ve deniz ürünleri uzmanı olarak çıktığımız yolda, yurt dışı yatırımlarımız ve ihracattaki büyümemizle şimdi dünyanın en büyük deniz ürünleri üreticilerinden biri olma yolunda ilerliyoruz. 2023'ü sektörümüz ve kurulduğumuz coğrafya için değer üretmeye devam ederek başarılarla tamamlayacağımıza inanıyorum."

AA

Her yıl mayıs sonunda Akdeniz'e açılan Türk balıkçılar, Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu (ICCAT) tarafından belirlenen ülke kotası kadar orkinos yakalıyor.

Balıklar, büyütülmek üzere Ege Denizi'ndeki çiftliklere getiriliyor. Orkinosların avcılığı kadar çiftliklere getirilmesi de zorlu bir yolculukla mümkün oluyor.

Ton balığı olarak da bilinen orkinoslar, sardalya, kolyoz ve uskumru gibi organik yemlerle besleniyor. Ağırlıkları 250-600 kilogram olan balıklar, aralık ayında Japonya'dan Ege Denizi'ne gelen "fabrika gemilerde" işlenerek ihracat yolculuğuna çıkıyor.

Türkiye'nin orkinosta en büyük pazarını Japonya oluşturuyor. Japonya'dan yoğun talebin geldiği orkinoslar, bu ülkenin geleneksel yemekleri suşi ve saşimi yapımında kullanılıyor.

Malta'dan Karaburun'a zorlu yolculuk

İzmir'in Karaburun ilçesi açıklarında kurulu orkinos çiftliğinde mühendis olarak çalışan Emre Ulucan, AA muhabirine, zorlu orkinos avcılığı sürecini anlattı.

Bu yıl mera olarak belirledikleri Malta açıklarında 26 Mayıs ile 30 Haziran tarihleri arasında yasal kotalar kapsamında bereketli bir av dönemi geçirdiklerini ifade eden Ulucan, yaklaşık 565 ton ağırlığında 7 bin orkinosun avlanarak Karaburun açıklarındaki çiftliğe getirildiğini söyledi.

Ulucan, bir ay süren nakil işleminin zor ve riskli bir operasyon olduğuna işaret etti.

Balıkların bulunduğu ağların 25 metre derinliğinde olduğunu, Karaburun açıklarında deniz derinliğinin ise yer yer 15 metreye düştüğünü belirten Ulucan, bu bölgelerden geçiş yaparken dalgıçların su altında kafesleri yukarıya doğru topladığını ifade etti.

Bu süreçte kafeslerdeki en küçük yırtığın dahi tüm emeklerin boşa gitmesine neden olacağını söyleyen Ulucan, taşınan orkinosların çiftlikteki kafeslere aktarıldığını, burada her bir kafeste yaklaşık 1500 orkinosun beslenmesi sürecine başlandığını dile getirdi.

Toplam 7 bin orkinosun günde ortalama 70 ton sardalya, kolyoz ve uskumru gibi yem balıklarıyla beslendiğini anlatan Ulucan, "Orkinoslar heybetli görünse de aslında narin canlılardır. Ağlardaki herhangi bir yırtık ya da potluk sürtünmeden dolayı bu canlıların ölümüne yol açabilir. Bu nedenle önlem alıyoruz. Dalgıçlarımız düzenli olarak kafes sistemini kontrol ederek gerekli tamiratı yapıyor." dedi.

Avlanma kotalarına sıkı denetim

ICCAT tarafından belirlenen orkinos avlanma kotalarının sıkı bir şekilde denetlendiğini belirten Ulucan, "Uluslararası avlanma kotalarının iyi takip edilmesi sayesinde doğadaki orkinos stoku son yıllarda artış gösterdi. Bu artışın meyvesi olarak diğer ülkelerle birlikte Türkiye'nin orkinos kotası da yüzde 12 artırıldı." diye konuştu.

150 milyon dolar gelir hedefi

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan da Türkiye'nin orkinosta dünyanın en büyük 5 üreticisinden biri olduğunu ifade etti.

İhracatın, 2023'ün ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 artış kaydederek 28 milyon dolardan 40 milyon dolara çıktığını söyleyen Kızıltan, en büyük pazar olan Japonya'ya satışların yüzde 61 arttığını, Güney Kore, ABD ve İtalya pazarlarında da büyüdüklerini dile getirdi.

Kızıltan, orkinosların zorlu bir avcılık ve yetiştiricilik sürecinden sonra mutfaklara girdiğini belirterek şunları kaydetti:

"Japonya'nın su ürünleri ithalatında ton balığı, karides, somon/alabalık, morina ve yengeç ithalatı toplamın yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Uzak Doğu mutfağının geleneksel yemekleri olan suşi ve saşimi yapımında Türkiye'de yetişen orkinoslar kullanılıyor. Balıklarımız Japon ustalardan tam not alıyor. Çiftliklerde yetişen orkinosların ağırlığı 600 kilograma kadar çıkıyor. Bundan dolayı orkinoslara denizlerin büyükbaşı diyoruz. 2023 sonunda orkinos ihracatımızın 150 milyon dolara ulaşacağını öngörüyoruz."

AA

Siirt'te temaslarda bulunan Bakan Yumaklı, AK Parti İl Başkanlığı'nda düzenlenen "Şehir Buluşmaları Siirt" programına katıldı.

Yumaklı, burada yaptığı konuşmada, Siirt'in büyük alimleri, evliyaları, önemli zatları yetiştirmiş mübarek bir belde olduğunu anlatarak, AK Parti hükümetleri olarak kardeşliği ve beraberliği güçlendirecek adımlar atmaya devam ettiklerini dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ülkeyi geliştirmenin mücadelesi içinde olduklarını kaydeden Yumaklı, Türkiye'yi yeni yüzyılında dünyada marka bir ülke haline getirmek istediklerini belirtti.

Bu hedefe ulaşmak için tarım ve ormanın en güçlü argümanlardan olduğunu ifade eden Yumaklı, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Çünkü Cumhurbaşkanı'mızın ifadesiyle ambarın anahtarı kimdeyse güç ondadır. Eğer bir ülke gıda arz güvenliğini temin ve tesis etmiş ise o zaman onun için güçlü ülkelerden biridir, diyebiliriz. Her hafta cuma günü tarımsal desteklerle ilgili açıklamalar yapıyoruz. Yine bu cuma da üreticilerimizin, çiftçilerimizin hesaplarına tarımsal destek ödemelerini aktardık. İllerimizin tarım ve orman altyapısını güçlendirmek için birlikteyiz, sahadayız. Amacımız Türkiye'nin her tarafında tarımsal üretimi, gıda arz güvenliğini hem kendi ülkemizde tesis etmek hem de daha fazla, kaliteli ve verimli üreterek geçtiğimiz yıl 30 milyar dolara yükselmiş olan ülkenin tarımsal ürün ihracatını 35 milyar, 40 milyar dolarlara çıkarmaktır."

Medeniyetlerin ve ticaret yollarının kesişim noktasında bulunan Siirt'in bu özelliğinden dolayı güçlü kültürel altyapıya sahip olduğunu anlatan Yumaklı, geçiş güzergahındaki kentin tarımsal üretimin adeta merkezi konumunda bulunduğunu aktardı.

Bugün 12 bin çiftçinin yaklaşık 2,1 milyon dekarda üretim yaptığına, amaçlarının Siirt'te bu rakamı 5,7 milyon dekara çıkarmak olduğuna dikkati çeken Yumaklı, bu nedenle Siirt'in bu potansiyelini destekleyeceklerini bildirdi.

"Terör belası defedilmiş durumda"

Ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesinin en az bunları üretmek kadar önemli olduğunu dile getiren Yumaklı, Bakanlık olarak Siirt'in tarım, orman ve su potansiyelini verimli kullanması için projelere imza attıklarını, daha geliştirilecek alanların olduğunu anlattı.

Verdikleri destek ve yatırımlara da artırarak devam edeceklerini belirten Yumaklı, şunları kaydetti:

"Kırsal kalkınma desteklerimiz var. Orman Genel Müdürlüğümüzün verdiği ORKÖY projeleri var. Burada şubesini, temsilciliğini açacağız. TKDK dediğimiz Tarımsal Kalkınmayı Destekleme Kurumuyla alakalı burada bir temsilcilik de açacağız. Burada üretimin artırılmasını, üretimin içerisinde yer alan genç ve hanım kardeşlerimizin daha fazla olmasını, Siirt'in üretimini iki katına çıkarmak istiyoruz. Küçükbaş hayvan varlığını 2 katına çıkarmak istiyoruz. Bunların olmaması için hiçbir sebep yok. Çünkü artık hamdolsun ülkemizin 40 yılın üzerinde adeta bir kanser virüsü gibi hücrelerinde dolaşan terör belası defedilmiş durumda. Artık başkalarına değil, bizim insanımız kendisine çalışacak. Bununla alakalı da en büyük görev, sorumluluk da bize düşüyor elbette."

"TARSİM sigortasının üreticilerimizce yapılmasını istirham ediyorum"

Siirt'te son 21 yılda arılı kovan sayısının 8 kat artarak 178 bine çıktığına, hedeflerinin yıl sonuna kadar bu rakamı 200 bine çıkarmak olduğuna işaret eden Yumaklı, Garzan Ovası'nın koruma altına alınması veya sulanarak üretime kazandırılması için çok yoğun çabalarının olduğunu bildirdi.

Son dönemde iklim değişikliğinden kaynaklı yağış rejimlerinin değiştiğini belirten Yumaklı, şöyle devam etti:

"Memleketin bir tarafında hatta bazı şehirlerde bakıyorsunuz bir tarafı sel götürürken öbür taraf kuraklıkla boğuşuyor. Bununla alakalı özellikle TARSİM sigortasının mutlaka üreticilerimiz tarafından yapılmasını istirham ediyorum. Çünkü bu poliçenin yarısını devlet olarak biz ödüyoruz zaten. Yani yarın elimizde olmayan sebeplerle karşılaşacağımız herhangi bir afetin vereceği hasarı TARSİM sigortasıyla bertaraf etmek mümkün."

Siirt'te bitkisel üretim miktarının yüzde 56 artarak 252 bin tona, küçükbaş hayvan varlığının yüzde 273 artarak 1,2 milyon başa çıktığını vurgulayan Yumaklı, kentin çok daha fazlasını yapabilecek potansiyele sahip olduğunu, onun için projelerin üretilmesi ve daha çok çalışılması gerektiğini ifade etti.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Siirt'te yapılan diğer çalışmalar hakkında şu bilgileri verdi:

"Tarımsal arazilerin sulamaya açılması konusunda DSİ Genel Müdürlüğümüz çalışmalar yapıyor. Sulanan alan miktarını artırmak ile ilgili özellikle yoğun bir gayret içerisindeyiz. Özellikle ulaşımda çok büyük sorun olan bir alan vardı. Biraz da heyelanla sıkıntı oluşturuyordu. Yığınlı Tüneli, bunu yatırım programımıza almıştık. Yığınlı Tüneli'mizi yatırım programına aldık, bu yıl içinde ihalesini yapacağız. Hesko Kaptajı İçmesuyu Kuyusu Takviye Tesisleri işi kapsamında 3 kuyu açılarak iletim hattına test amaçlı içme suyu verilmeye başlandı. Siirt-Pervari Düğüncüler Köyü, Siirt-Şirvan Cevizlik Köyü, Siirt-Şirvan Kesmetaş Köyü Bindal Mahallesi taşkın koruma işlerinin ihalelerini de bu yıl yapacağız. Siirt'imize hayırlı olsun."

Huzur ortamının sağlamasıyla bölgenin geniş meralarının yetiştiricilerin kullanıma açılmasının hayvancılığa büyük katkı sağladığını dile getiren Yumaklı, Siirt'in bu zenginliğini korumak için ne gerekiyorsa yapacaklarını belirtti.

Alkumru Barajı'nda 5 bin 600 tonluk balık üretimi için özel sektörün önünü açtıklarını aktaran Yumaklı, şu değerlendirmede bulundu:

"Ama orada istediğimiz üretim tonajını yakalayamadık. Bu konuda arkadaşlarımıza talimatı verdik. Yakından takip edeceğiz. Biz burada özellikle barajların su ürünleriyle alakalı üretime konu olmasını istiyoruz. Bu da yine bölge istihdamı için önemli, çünkü burada minimum 300 kişiye istihdam ve 15 milyon dolarlık ihracat hedefi var. Üretim artıkça bölgenin istihdamına da katkıda bulunacak. Türkiye Yüzyılı vizyonuyla tarım sektörünü en rasyonel duruma getirmeye çalışıyoruz. Buradan hareketle bu yıl, Türkiye Yüzyılı, üretimin ve üreticinin yüzyılı olacak. Hep birlikte umutlarımızı da hedeflerimizi de geliştireceğiz ve büyütmeye devam edeceğiz. Birlikte hareket edeceğiz. Sorunlara beraber kafa yoracağız. Bakanlığımızın kapıları ardına kadar açık. Sizler sektör için ne yapacağınızı düşünün, yapacağınıza inanın, projelendirin, bize getirin biz de bu projeleri destekleyelim. Ancak bunu yaparsak Siirt marka bir şehir olur."

AA

Tebliğ, 6 Şubat'ta meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle afet bölgesi ilan edilen illerde su ürünleri yetiştiriciliği faaliyetinde bulunan işletmelere yapılacak desteklerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenliyor.

Söz konusu işletmelerde üretim havuzları, kafesler ve kuluçkahanelerde oluşan hasar ve yıkımlar sebebiyle balık yumurtaları, yavru, porsiyonluk ve anaç balıkların zarar gördüğü tespit edilmişti. Özellikle geçimini su ürünleri yetiştiriciliğinden sağlayan üreticiler ve bölge ekonomisinin de afetten olumsuz etkilendiği tespit edildi.

Tebliğe göre, depremde işletmeleri zarar gören ve desteklemelerden yararlanmak isteyen su ürünleri yetiştiricilerinin 8 Eylül mesai bitimine kadar destekleme müracaat dilekçesi ve il müdürlükleri tarafından düzenlenen hasar tespit tutanakları ile Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine müracaat etmeleri gerekiyor.

Zarar gören su ürünleri yetiştiricilik işletmelerinin faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan "Depremden Zarar Gören Su Ürünleri Yetiştiricilik İşletmelerinin Desteklenmesine İlişkin Karar" kapsamında işletmelere, adet başına 0,2 lira balık yumurtası yardımı, adet başına 1 lira yavru balık yardımı, kilogram başına 30 lira porsiyon balık yardımı, adet başına 250 lira anaç balık yardımı yapılacak.

Tebliğ, 6 Şubat'tan geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.

AA

Manavgat ilçesinde yaşayan Damar, 7 yıl önce ırmak kenarında olta ile balık tutarken tedariki zor olan tatlı su canlılara yönelik ticaret yapmaya karar verdi.

Sektöre yatırım yaparak önce yılan balığına ilişkin kurduğu tesis ile ihracata başlayan Damar, gelen talepler üzerine tatlı su kaynaklarından temin edilen "Astacus Leptodactylus" cinsi kerevit ticaretine yöneldi.

Ülkenin iç bölgelerindeki göllerdeki balıkçı kooperatiflerden elde edilen, tatlı su ıstakozu olarak da bilinen kerevitler, Damar'ın kurduğu tesisteki havuzlarda dinlendirildikten sonra işleme, seçme, boylama, haşlama, paketleme, dere otu sosuyla pastörizasyon ve soğutma işlemlerinden geçiriliyor.

Tesiste çoğunluğu kadın olan işçiler tarafından işlenen kerevitler, sade ve soslu paketlenmiş olarak 15 ülkeye ihraç ediliyor.

"Kerevitleri canlı ya da işlenmiş olarak ihraç ediyoruz"

Mehmet Damar, AA muhabirine, hobi olarak başladığı tatlı su avcılığının ardından ticarete yönelerek özellikle tedariki zor ve işlemesi zor yılan balığı, mavi yengeç, kerevit gibi ürünleri işlediğini söyledi.

Kerevit için müşteri potansiyelinin oldukça yüksek olduğuna dikkati çeken Damar, "Kerevitleri canlı ya da işlenmiş olarak ihraç ediyoruz. Kereviti dereotu soslu ve sade olarak tesisimizde işliyoruz. Avrupa Birliği ülkeleri, ABD, Uzak Doğu ülkeleri ve İsrail'e ihraç ediyoruz. Bu yıl yapacağımız 150 ton kerevit ihracatından ekonomiye 1 milyon dolar civarında katkı sağlamayı amaçlıyoruz." dedi.

İç pazarda da kerevitin son zamanlarda ilgi görmeye başladığına anlatan Damar, "İç pazara sossuz, sade şekliyle sunuyoruz. Özellikle şefler, kendi reçeteleri ile işleyip müşterilerine bu ürünü sunuyor. Kerevitteki en büyük problemimiz doğaya bağlı olmamız. Avcılık ürünü olduğu için ne kadar tutulursa o kadar ihraç etme şansımız oluyor. Kereviti kendimiz yetiştirmek için Adana'da 85 dönüm arazi üzerine çiftlik kuruyoruz. Bu çiftlikle avcılık sezonunun bittiği ekim sonunda bile kerevit yetiştirip yurt dışına göndereceğiz. Böylece ihracat rakamlarımızı ikiye katlamayı hedefliyoruz." diye konuştu.

AA

Değer bazında ise geçen yıl ilk 6 ayda 760 milyon dolar olan ihracat, bu yılın aynı döneminde yüzde 9 artarak 829 milyon dolara çıktı.

Levrek, 263 milyon dolarlık ihracatla ilk sırada yer alırken çipura ihracatından 215,7 milyon dolar döviz girdisi sağlandı. Somon ve alabalık diğer önde gelen ihraç ürünleri arasında yer aldı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türkiye'nin son 25 yılda su ürünleri sektörüne yaptığı yatırımla levrek ve çipurada dünyanın en büyük üretici ve ihracatçıları arasına girdiğini ifade etti.

Orkinosta da dünyanın ilk 5 ülkesi arasında yer aldıklarını kaydeden Kızıltan, "2022'de su ürünleri sektörü olarak 1 milyar 650 milyon dolarlık ihracata imza atmıştık, 2023 yılında 1,8 milyar dolar, 2024 yılında 2 milyar dolar dövizi Türkiye'ye kazandırmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit ise su ürünleri sektörü ihracatının 560 milyon dolarlık büyük diliminin Ege Bölgesi'ndeki su ürünleri ihracatçılarınca yapıldığını aktardı.

AA

DURU SEAFOOD ATAKTA

Duru Sea Foods şirketi tarafından 10.000 m2 kapalı alana kurulacak olan Su Ürünleri İşleme Paketleme ve Depolama fabrikası ile günde 25 ton balık işlenerek doğrudan Avrupa ve Rusya, Japonya pazarına katma değerli ürün olarak balık ihraç edilmesi hedefleniyor. Ayrıca iç pazara da taze ve dondurulmuş balık olarak çeşitli ürünler sunulacak. Tesis ilk etapta 50 kişi, tam kapasiteye ulaşması durumunda ise 300 kişilik istihdam seviyesinde çalışacak.

Yatırımın direk kazanımları yanında yatırımcıların kendi üretim tesisleri dışında yakın tesislerden de su ürünleri alımı da gerçekleştirecek olması dolaylı olarak da bölgemizde su ürünleri üreticilerine de katkı sağlayacak. Tesisin Dinar OSB'de yakın bir zamanda temeli atılarak 1 yıl gibi kısa bir süre içerisinde faaliyete geçmesi planlanıyor.

YENİ YATIRIM YENİ İSTİHDAM DEMEKTİR

Şirket yetkilileri yatırımla ilgili “Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak, gölleri, barajları, akarsuları ve kaynak suları ile su ürünleri potansiyeli olarak avlanan tür çeşitliliği ve miktarı bakımından bulunduğu coğrafi bölgede şanslı bir ülkedir. Bu yatırımı su ürünleri sektörünün ülke ekonomisine katkısının artarak devam etmesinin sağlanması, dünyanın insan beslenmesinde temel besin maddesi olan sağlıklı protein kaynağının geçmişte olduğu gibi bol ve çeşitliliği korunmuş kaynak olmasının sağlanması için gerçekleştiriyoruz. OSB Yönetim Kurulumuza ve OSB Bölge Müdürümüze teşekkür ediyor, yatırımın kendimiz ve OSB için hayırlı olmasını diliyoruz.” dedi.

OSB Yönetim Kurulu da yatırım için bölgemizi tercih ettiklerinden dolayı şirket yetkililerine teşekkür ederek hayırlı olsun dileklerini iletti.

Güzelkonak Mahallesi'nde yaşayan Mayıs Şeker, babası Halim, annesi Hediye Şeker ve iki kardeşiyle 10 yıl önce kendilerine ait 10 dönümlük arazide toprak havuzlardan oluşan alabalık tesisi kurdu.

Taleplere yetişmekte zorlanan aile bireylerinden Mayıs Şeker, 2 yıl önce tesisi büyütmek ve modernleştirmek amacıyla FAO ve KOSGEB'e başvurdu.

Bu sayede KOSGEB'den mutfak malzemesi, FAO'dan da 140 bin lira hibe desteği almaya hak kazanan Şeker, toprak havuzları betonarmeye dönüştürdü, tesisini büyüterek yıllık üretimi 4 tondan 10 tona çıkardı.

Mayıs Şeker, restoran ve piknik alanı da oluşturduğu tesiste ürettiği balığı hem talep edenlere satıyor hem de pişirerek restoranda müşterilerine sunuyor.

"Yılda 10 ton alabalık yetiştiriyoruz"

Genç girişimci Şeker, AA muhabirine, babasından öğrendiği balık yetiştiriciliğine devam etmek istediğini anlattı.

Aldığı destekler sayesinde işini büyüttüğünü belirten Şeker, "Doğayı çok seviyorum. Çiçekler, ağaçlar, hayvanlar ilgi alanım. Sosyal Hizmetler Bölümünü 2015'te tamamladım. Üniversiteyi bitirmeme rağmen kendi alanımda çalışmadım. Doğadan kopmamak adına babamdan devraldığım tesisi işletiyorum." diye konuştu.

Bölgenin alabalık yetiştiriciliğine uygun olduğunu dile getiren Şeker, şöyle konuştu:

"Babamın 10 yıl önce alabalık yetiştirmek amacıyla açtığı tesisi 2 yıl önce aldığım desteklerle büyüttüm. Bayrağı babamdan 3 yıl önce devraldım. KOSGEB'den mutfak malzemesi, FAO'dan da 140 bin lira hibe desteği aldım. 10 dönüm üzerine kurduğumuz tesis, 29 ton kapasiteli. Yılda 10 ton alabalık yetiştiriyoruz. Restoran ve piknik alanlarını da eklediğimiz tesisimiz aile işletmesi olarak hizmet veriyor. Kadın işletmeci olarak burada olmam vatandaşların da dikkatini çekiyor. İşimi seviyorum. Güzel geri dönüşler alıyorum. Kadın elinin değdiği her şey farklı oluyor. Tesisimizde bu fark görülüyor."

Üretimi artırarak başka illere de balık göndermeyi hedeflediğini ifade eden Şeker, bunun için çalışmalarının devam ettiğini sözlerine ekledi.

AA