İstilacı Yabancı Türlerle Mücadelede Yeni Dönem

Amaç Önlemek, Erken Tespit Etmek ve Etkili Şekilde Yönetmek

Yönetmeliğin temel amacı, istilacı yabancı türlerin ülkeye girişini engellemek, yayılmasını önlemek ve mevcut popülasyonları etkin şekilde yönetmek olarak belirlendi. Karasal ve sucul tüm istilacı yabancı türler düzenleme kapsamına alınırken, genetiği değiştirilmiş organizmalar ve bazı mevzuat kapsamındaki patojenler kapsam dışında tutuldu.

Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi Oluşturulacak

Yönetmelik ile birlikte bilimsel ve teknik kriterlere dayalı bir ‘’Ulusal İstilacı Yabancı Tür Listesi (UİST)’’ oluşturulacak. Bu liste düzenli olarak güncellenecek ve listeye alınan türler için ciddi kısıtlamalar uygulanacak.

UİST listesine giren türler:

Ülkeye sokulamayacak,

Taşınamayacak,

Üretilemeyecek ve yetiştirilemeyecek,

Ticarete konu edilemeyecek,

Doğaya salınamayacak.

Bilimsel araştırma ve tıbbi kullanım gibi istisnai durumlar ise sıkı izin şartlarına bağlandı.

Risk Değerlendirmesi Zorunlu Hale Geldi

Bir türün listeye alınabilmesi için kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılacak. Türün yayılma potansiyeli, biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkisi, ekonomik zarar ihtimali ve insan sağlığına olası etkileri bilimsel kanıtlarla ortaya konulacak.

Erken Tespit ve Hızlı Müdahale Sistemi Kurulacak

Yönetmelik kapsamında ülke genelinde bir izleme sistemi kurulacak. Yeni tespit edilen istilacı türler için “erken tespit bildirimi” zorunlu olacak ve erken evrede hızlı imha önlemleri uygulanacak. Böylece yayılmadan müdahale edilmesi hedefleniyor.

Ancak teknik imkânsızlık, aşırı maliyet veya ciddi çevresel risk gibi durumlarda hızlı imha yerine sınırlandırma yöntemleri uygulanabilecek.

Geniş Yayılımlı Türler İçin Yönetim Planları

Hali hazırda geniş alanlara yayılmış istilacı türler için özel yönetim tedbirleri geliştirilecek.

Bu kapsamda:

Popülasyon kontrolü,

Sınırlandırma,

Gerekirse imha,

Ekosistem restorasyonu gibi uygulamalar hayata geçirilecek.

Hasar görmüş ekosistemler için fayda, maliyet analizi yapılarak restorasyon çalışmaları planlanacak.

Ulusal Komisyon Kuruldu

Yönetmelik ile birlikte Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu oluşturuldu. Komisyon, UİST listesini belirleme, izinleri değerlendirme, strateji ve eylem planlarını onaylama ve kurumlar arası koordinasyonu sağlama görevini üstlenecek.

Ayrıca sucul ve karasal türler için ayrı teknik danışma grupları kurulacak.

Yaptırımlar ve Maliyet Sorumluluğu

Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlere,

Çevre Kanunu,

Kara Avcılığı Kanunu,

Su Ürünleri Kanunu,

Gümrük Kanunu

Kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.

İstilacı türlerin kasıtlı girişine sebep olanlar, mücadele ve restorasyon maliyetlerinden sorumlu tutulacak.

Halkın Katılımı Esas Alındı

İstilacı türlerle mücadelede halkın bilinçlendirilmesi ve erken tespitte vatandaşların katkısı önemli bir unsur olarak vurgulandı.

Yeni yönetmelik, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğini koruma ve ekosistemleri istilacı türlerin tehdidine karşı güçlendirme yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

21 Şubat 2026 Tarihli ve 33175 Sayılı Resmî Gazete

İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik Link Aşağıdadır.

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/02/20260221-2.htm

Özden Aydın Şimşek